22

ΙΑΝ
2018

Είναι δύο λέξεις που στους περισσότερους από εμάς ακούγονται ταυτόσημες. Είναι όμως έτσι και πότε πρέπει να χρησιμοποιούμε την κάθε μία;

Ο τέως και η πρώην μου! Τα χρησιμοποιούμε σωστά;

13 Δεκ 201720.05

Είναι δύο λέξεις που στους περισσότερους από εμάς ακούγονται ταυτόσημες. Είναι όμως έτσι και πότε πρέπει να χρησιμοποιούμε την κάθε μία;

Αναφέρονται βέβαια και η δύο λέξεις σε κάποιον που κατείχε μια ιδιότητα στο παρελθόν. Λέμε πρώην πρωθυπουργός, τέως βασιλιάς, πρώην σύζυγος κοκ, ωστόσο σύμφωνα με πολλές πηγές, αυτές οι λέξεις διαφέρουν στη σημασία τους.

Περισσότερο αναλυτικά τα λέει το σχετικό σημείωμα που υπάρχει στο λεξικό Μπαμπινιώτη: Η διαφορά στη χρήση των δύο επιρρημάτων για τον προσεκτικό χρήστη της γλώσσας, είναι ότι το μεν πρώην αναφέρεται σε παρελθοντική κατάσταση που δεν προσδιορίζεται, ενώ το τέως δηλώνει το εγγύς παρελθόν, κάτι που ίσχυε μέχρι πρόσφατα, μέχρι προ ολίγου χρόνου (ημερών, μηνών ή και ετών). Θέλει να πει, αλλά δεν το λέει καθαρά ο Μπαμπινιώτης, ότι «τέως» είναι ο αμέσως προηγούμενος, ενώ «πρώην» είναι ο οποιοσδήποτε προηγούμενος. Έχει όμως κι ένα υποτιθέμενο παράδειγμα χρήσης, που ξεκαθαρίζει τη διαφορά: – Είστε πρώην διοικητής της Τράπεζας; – Δεν είμαι πρώην διοικητής, αλλά ο τέως διοικητής. Εγώ παρέδωσα στον σημερινό διοικητή της Τράπεζας. Και καταλήγει: Άρα πρώην σημαίνει «παλαιότερος, κάποτε στο παρελθόν», ενώ τέως σημαίνει «τελευταίος, πρόσφατος, μέχρι πριν από λίγο». Βέβαια, ο διάλογος τον οποίο παραθέτει φαίνεται αδύνατον να γίνει με φυσιολογικό άνθρωπο.

Τηρείται άραγε η λεπτή διάκριση στην πράξη; Έτσι κι έτσι. Το «τέως» γενικά το χρησιμοποιούμε λιγότερο ενώ το «πρώην» είναι συχνότερο.

Πολλές φορές ακούμε ο «πρώην υπουργός» ή λιγότερο συχνά ο «τέως υπουργός» χωρίς να γίνεται διαχωρισμός αν αναφερόμαστε στον τελευταίο που κατείχε το αξίωμα ή σε κάποιον προηγούμενο.

Αναφερόμαστε βέβαια πάντα με τη λέξη «τέως» στον Κωνσταντίνο Γλίξμπουργκ χωρίς καν να αναφέρουμε τη λέξη βασιλιάς, αφού το αξίωμα έπαψε να υπάρχει και είναι ο τελευταίος που το κατείχε.

Και βέβαια, όταν κάποιος θέλει να αναφερθεί στο αμέσως προηγούμενο φωτεινό αντικείμενο του πόθου του, λέει «η πρώην μου», δεν λέει «η τέως μου», όπως θα ήθελε ο προσεκτικός ομιλητής του Μπαμπινιώτη. (Φανταστείτε διάλογο: «Μου είπε η πρώην μου…» «Ποιαν εννοείς;» «Τη Νίτσα» «Η Νίτσα είναι η τέως σου! Οι πρώην σου είναι η Ρίτσα, η Λίτσα, ο Θανάσης…»).

Ας δούμε τι λέει και ο Εμμανουηλίδης πάνω σ’ αυτό το θέμα:

Το επίρρημα πρώην στην αρχαία ελληνική σήμαινε προχτές, ενώ το τέως είχε πολλές σημασίες: εντωμεταξύ, ως μια χρονική στιγμή, ως τώρα. Με μια φτιαχτή διάκριση, στο επίρρημα πρώην δόθηκε η επιθετική σημασία με την οποία το χρησιμοποιούμε σήμερα, ενώ το τέως αποδιδόταν σ’ εκείνον που είχε ένα αξίωμα αμέσως πριν απ’ αυτόν που το έχει σήμερα (ή που το είχε τελευταίος και δεν τον διαδέχτηκε άλλος γιατί το αξίωμα καταργήθηκε). Έτσι, τέως πρωθυπουργός ήταν αυτός που ήταν πρωθυπουργός πριν απ’ τον σημερινό, ο προκάτοχος του σημερινού. Ωστόσο, γι’ αυτή την περίπτωση σήμερα χρησιμοποιούμε το σαφέστατο ο προηγούμενος ή το ο πρώην. Σήμερα το τέως, πέρα από τη σημασιολογική σύγχυση του παρελθόντος, επικράτησε να το χρησιμοποιούμε είτε χωρίς άρθρο ως συνώνυμο του πρώην, είτε, πιο συχνά, για τους έκπτωτους μονάρχες: ο τέως βασιλιάς της Βουλγαρίας, ο τέως (ως ουσιαστικό: με κάποιον ειρωνικό τόνο, ο έκπτωτος βασιλιάς της Ελλάδας).

Με πληροφορίες από το εξαιρετικό ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου sarantakos.wordpress.com

perierga.gr

ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ;(0)

Typosthes.gr Social Media Awards 2017

Βρήκε τον πιο απίθανο τρόπο για να μην χρεωθεί την πλαστική σακούλα! (ΦΩΤΟ)

Περίεργα21 Ιαν 201819.05

Η φωτογραφία έχει γίνει viral της τελευταίες ώρες και όχι άδικα, όπως μπορείτε να δείτε και μόνοι σας.

«Έξυπνος» δρόμος ανάβει τα φώτα μόλις περνά αυτοκίνητο

Περίεργα21 Ιαν 201817.05

Όταν το σύστημα αντιληφθεί ότι δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, ποδήλατα ή πεζοί, δίνει εντολή ώστε η ένταση στους λαμπτήρες να μειωθεί στο 20%.

Αϋπνία: Οι... λίστες κάνουν καλό

Περίεργα21 Ιαν 201811.05

Σύμφωνα με έρευνα πανεπιστημίου

Έρχονται τα κρεμμύδια που δεν προκαλούν δάκρυα!

Περίεργα21 Ιαν 201808.05

Το νέο κρεμμύδι που θα κάνει θραύση στην κουζίνα μας ονομάζεται «Sunion» και είναι αποτέλεσμα μιας φυσικής διαδικασίας.

Έφτιαξαν μπαρ στα πρότυπα φυλακής (video & photos)

Περίεργα20 Ιαν 201816.05

Η σπάνια έμπνευση μερικών φίλων οδήγησε στη δημιουργία του πιο «κλειστοφοβικού» μπαρ της βρετανικής πρωτεύουσας.

Βιβλιοθήκη από βιβλία που προορίζονταν… για τα σκουπίδια

Περίεργα20 Ιαν 201811.05

Μια απίστευτη βιβλιοθήκη έχει ανοίξει στην Τουρκία που φιλοξενεί μια συλλογή από βιβλία που προορίζονταν για κάποια χωματερή ή σκουπιδότοπο.

Τα ερωτικά ρολόγια των 300.000 ευρώ (photos)

Περίεργα20 Ιαν 201808.05

Στην Έκθεση Ρολογιών της Γενεύης, το περίπτερο της εταιρείας Ulysse Nardin θυμίζει περισσότερο φετίχ κλαμπ από τις «50 Αποχρώσεις του Γκρι».

Σουλτάνος δέχτηκε ως δώρο το… αμάξι των Φλίνστοουνς

Περίεργα19 Ιαν 201819.05

Εσείς θυμάστε τη Βίρνα και τον Φρέντ;

© 2012 ePublish

Rss | Επικοινωνία