Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Σήμερα βιώνουμε την πραγματοποίηση των ρυθμών των αγορών, την πραγματοποίηση μιας καθημερινότητας που τρέχει πιο γρήγορα από μας κι εμείς, πάντα από πίσω της, ακολουθούμε δειλά, ζαλισμένοι, σαστισμένοι. Σήμερα ζούμε την περίοδο της παγκοσμιοποίησης της πληροφόρησης, όπου η πληροφορία γίνεται ένα προϊόν προς πώληση – χαρακτηριστικά θα αναφέρουμε πως οι κολοσσοί της ενημέρωσης είναι σήμερα στο χρηματιστήριο, κάτι που καθορίζει τον τρόπο που μεταδίδουν ή δεν μεταδίδουν τις ειδήσεις που διαβάζουμε – και όχι ένα αγαθό. Η σχεδίαση της πληροφόρησης του ύστερου νεωτερισμού καμουφλάρεται ως υπερπολιτική, σχεδόν απολιτίκ, επί του πρακτέου όμως είναι ιδεολογικά φορτισμένη παρά ποτέ.
Στην μια άκρη έχουμε την λογοκρισία. Μα, μπορεί να υπάρχει λογοκρισία στην εποχή του διαδικτύου; Και βέβαια μπορεί, απαντά ο Πέτερ Φίλιπς, ένας εκ των υπευθύνων του οργανισμού Project Censored (www.projectcensored.org), ένας οργανισμός που με αρωγούς εννιά κορυφαία αμερικάνικα πανεπιστήμια συντάσσει ετησίως μια λίστα με τις 25 λογοκριμένες ειδήσεις των αμερικάνικων μίντια. Μία από αυτές είναι πως «Το 2009 και το 2010 πιο πολλοί Αμερικανοί στρατιώτες αυτοκτόνησαν (468) παρά σκοτώθηκαν στη μάχη (462) στους πολέμους στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ». Δεν υπήρχε λόγος αυτή η είδηση να φτάσει στο αμερικάνικο κοινό φέτος, σε μια χρονική στιγμή που όχι μόνο η αμερικάνικη οικονομία εξακολουθεί να παλεύει για να αποφύγει μια δεύτερη οικονομική κρίση σε περίοδο μόλις τεσσάρων ετών, αλλά γίνονται και προεδρικές εκλογές.
«Τα ΜΜΕ δημιουργούν ένα αίσθημα όπου δεν γνωρίζει ποτέ κανείς συγκεκριμένα τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα, ένα αίσθημα υπερπραγματικότητας», λέει ο Π. Φίλιπς και μας πηγαίνει στην άλλη άκρη αυτού του άρρηκτου μίτου. Εκεί, λοιπόν, βρίσκονται οι ειδήσεις που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά, μέχρι η φρασεολόγια να καταστεί πιο ουσιαστική από την ίδια την ουσία της ίδιας είδησης. Προμετωπίδα της υπερπραγματικότητας είναι η φρασεολόγια που φαντάζει ακίνδυνη, δεν ξεχωρίζει, ούτε προκαλεί κάποια εντύπωση. Η απόλυτη ομοιομορφία της, όμως, φροντίζει να συγκαλύπτει την ουσία και να απηχεί στους τηλεθεατές, αναγνώστες, μονάχα με έναν γνώμονα. Τη δημιουργία μιας εσωτερικής διέγερσης.
Στην Ελλάδα της κρίσης είχαμε και έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα. «Διαθρωτικές αλλαγές», «απελευθέρωση των εργασιακών», «απελευθέρωση των επαγγελμάτων» είναι λίγα από τα παραδείγματα των τελευταίων 2 ετών. Σήμερα, ακούμε πως πρέπει μετ’ επιτάσεως να «αξιοποιηθεί η κρατική περιουσία». Στην ουσία εννοούμε πως πρέπει να πουλήσουμε ό,τι είναι κρατικό γιατί διαφορετικά θα είμαστε αριστεροί, σοβιετικοί κ.λπ. ΟΚ, μέσα. Ας πουλήσουμε για να δούμε κάτι διαφορετικό. Ή μήπως όχι; Από το 2000 και μετά έχουμε ή δεν έχουμε προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις του ΟΤΕ, του λιμανιού του Πειραιά, της Ολυμπιακής, της Εθνικής Τράπεζας; Γιατί συμπεριφερόμαστε ωσάν και πρόκειται για κάποιο ρηξικέλευθο πρόγραμμα που δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ; Τουναντίον, λοιπόν, η Ελλάδα έχει εδώ και χρόνια ξεκινήσει τις αποκρατικοποιήσεις. Και αντιθέτως με αυτά που ακούμε σήμερα σε κανένα σημείο δεν αποτράπηκε η πορεία προς τη χρεοκοπία. Σε κανένα σημείο δεν αποτράπηκε η διόγκωση του δημοσίου χρέους. Σε κανένα σημείο δεν αποτράπηκε η μεγέθυνση του ελλείμματος. Έγινε ακριβώς το αντίθετο.
Αυτή είναι η υπερπραγματικότητα στην οποία αναφέρεται ο Π. Φίλιπς. Η παράλληλη διάσταση που μπορεί να καταπνίξει τα γεγονότα υπέρ του μύθου, τα δεδομένα υπέρ του δόγματος. Ζαλισμένοι και σαστισμένοι εμείς μαθαίνουμε να εκφραζόμαστε μέσω επιστημονικά ελεγχόμενων «επαναστάσεων» των πληκτρολογίων και των κοινωνικών δικτύων. Παράλληλα, αποξενωνόμαστε από τον ίδιο μας τον εαυτό, από την δράση και αφηνόμαστε στο απόλυτα οξύμωρο σχήμα να βροντοφωνάζουμε ενώ σωπαίνουμε.