">
Της ΜΑΡΚΕΛΛΑΣ ΑΛΕΞΙΟΥ
Είναι ένας παθιασμένος συλλέκτης. Έχει στα χέρια του έγγραφα που αν βγουν παραέξω, μπορούν να ανατρέψουν τον ρουν της ιστορίας της Κύπρου και να ξεμπροστιάσουν πολιτικούς και μη. «Είστε κράτος εσείς ο ίδιος», του είπα με δέος όταν μου έδειξε εφημερίδες του ‘74, χειρόγραφα έγγραφα του ’55 και μυστικές επιστολές. «Είμαι ένας αρρωστημένος συλλέκτης», μου απάντησε με ύφος σεμνό και ταπεινό. Ο Τάσος Ράλλης αναπνέει τη μυρωδιά του μελανιού και παίρνει δύναμη για να εκπληρώσει το όνειρο του. Να δημιουργήσει μια Εθνική Κυπριολογική βιβλιοθήκη.
Συνάντησα τον κ. Τάσο στο σπίτι του στη Λευκωσία. Τα σκυλιά που έχει για φύλακες άρχισαν να γαβγίζουν. Ο κ. Τάσος τα καθησύχασε. Με χαιρέτησε και μπήκαμε μέσα. Η μυρωδιά ήταν απίστευτα συνυφασμένη μ’ αυτό που περίμενα να δω. Σιγοψυθίρισα πως αυτό δεν είναι ένα σπίτι για να ζεις, αλλά για να βλέπεις… Να βλέπεις και να διαβάζεις.
Μπαίνοντας από την είσοδο στα δεξιά, δυο κεντρικά δωμάτια του σπιτιού του, διέκρινα ότι δεν έχουν έπιπλα, ούτε ηλεκτρικό φως, μην τυχόν και προκληθεί βραχυκύκλωμα. Παντού στοίβες από εφημερίδες, περιοδικά και όλα τα έντυπα που έχουν κυκλοφορήσει στην Κύπρο τα τελευταία 100 χρόνια. Ένας θησαυρός! Αντιληφθήκαμε αμέσως ότι πρέπει να είμαστε προνομιούχοι, γιατί μας επέτρεψε, όχι μόνο να εισβάλουμε στα άδυτα του «παραδείσου» του, αλλά να τα περιεργαστούμε και να φωτογραφίσουμε μερικά από τα σπάνια κομμάτια του. Μάλιστα, ακόμα και τώρα, μου έρχονται στο μυαλό τα λόγια του, την ώρα που μας έδειχνε χειρόγραφα κείμενα του ’55. «Αυτά που είδατε και ακούσατε σήμερα τα ξεχνάτε μόλις βγείτε από εδώ. Κατάλαβα αμέσως τη σπουδαιότητα και την αξία των πληροφοριών που έχει σ’ αυτά τα δύο δωμάτια και πήρα το θάρρος να τον ρωτήσω αν έχει πέσει ποτέ θύμα ληστείας ή αν δε φοβάται που στο σπίτι του έχει ένα… χρυσορυχείο. «Ποιος να πλησιάσει στο σπίτι. Αν γίνει κάτι τέτοιο θα πάρω τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα μου επιστραφεί ό,τι μου ανήκει…».
Μας εντυπωσίασε η μνήμη του, το μυαλό του. Είναι ένας ηλεκτρονικός εγκέφαλος, αφού μέσα σ' αυτό το χαρτοπόλεμο με μια μόνο κίνηση του χεριού του, βρίσκει εκείνο που ζητά. Βέβαια ο καλύτερος βοηθός του είναι δύο υπολογιστές με τη βοήθεια των οποίων άρχισε να καταγράφει και να αρχειοθετεί, ώστε στο μέλλον να μπορέσει να ταξινομήσει όλο αυτό το υλικό που έχει. Η «ακαταστασία» που επικρατεί στο χώρο δημιουργεί πανικό. Ήρωας αυτού του αλαλούμ είναι η γυναίκα του, η οποία όχι μόνο ανέχεται αυτή την κατάσταση, που αν την έβλεπε άλλη νοικοκυρά θα πάθαινε υστερία, αλλά του συμπαραστέκεται.
Του συμπαραστέκεται γιατί αναγνωρίζει πως τη συλλογή και το αρχείο του, για ό,τι αφορά τον Κυπριακό Τύπο, σίγουρα θα τη ζήλευε το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, η Ένωση Συντακτών, ο Σύνδεσμος Εκδοτών, και οπωσδήποτε πολλοί λειτουργοί Τύπου. Ο κ. Ράλλης, μπορεί να γράψει ένα βιβλίο Ιστορίας που δε θα έχει καμία σχέση μ’ αυτό που διδασκόμαστε στο σχολείο… Ίσως το κάνει στο μέλλον, αλλά τώρα προέχει η δημιουργία της Βιβλιοθήκης, όπου θα φιλοξενήσει όλο το θησαυρό. Είχαμε την τύχη να ξεναγηθούμε και στην «υπό ανέγερση» βιβλιοθήκη του κ. Ράλλη, η οποία βρίσκεται ακριβώς δίπλα από το σπίτι του. Η μεταφορά των εφημερίδων και των εγγράφων μπορεί να γίνεται πιο εύκολα, αλλά η ταξινόμηση του υλικού πρέπει να γίνει με μαθηματική ακρίβεια. Το όνειρο του κ. Ράλλη σιγά – σιγά πραγματώνεται, αλλά ο δρόμος είναι μοναχικός. Το έργο του δεν αναγνωρίζεται από την Πολιτεία και αυτό τον λυπεί ιδιαίτερα. Η προσπάθεια που κάνει είναι ατομική, ξοδεύει για τη συντήρηση του αρχείου και δεν αμείβεται απ’ αυτή! Αλλά νιώθει πλούσιος, γεμάτος γνώση και πληροφορίες… Η ξενάγηση στη βιβλιοθήκη και στα δωμάτια του αρχείου του κ. Ράλλη ήταν αξεπέραστη. Θα είναι για μένα εμπειρία ζωής… Μια εμπειρία που όποιος τη ζήσει θα την κουβαλά μαζί του για πάντα…
Γιατί έγινε συλλέκτης ο Τάσος Ράλλης
Ο Τάσος Ράλλης ήταν αεροσυνοδός στις Κυπριακές Αερογραμμές. Είχε την ευκαιρία λόγω των συχνών ταξιδιών κυρίως στην Αγγλία και άλλες πόλεις της Ευρώπης, να σκαλίζει τα παλαιοπωλεία και να βρίσκει έντυπα που αναφέρονται στην Κύπρο. Από μικρό παιδί άρχισε να μαζεύει γραμματόσημα, νομίσματα και από την εφημερίδα "Ελευθερία" που έφερνε καθημερινά στο σπίτι ο πατέρας του, ό,τι διάβαζε και του άρεσε, το έκοβε και το φύλαγε. Αργότερα φύλαγε στην αποθήκη του σπιτιού του, στην παλιά Λευκωσία, μυθιστορήματα και περιοδικά όπως το "Ζέφυρο", "Της Μπουκαβάλας τα αναγνώσματα", "Μάσκα" κτλ. Το 1967 πήγε για σπουδές στην Αθήνα και όταν γύρισε οι γονείς του είχαν μετακομίσει και φυσικά έκαναν εκκαθάριση και πέταξαν ό,τι είχε φυλάξει από περιοδικά και αποκόμματα, χωρίς να υπολογίσουν το μικρό του θησαυρό. Όταν γύρισε ήθελε απεγνωσμένα να βρει ένα περιοδικό ή μια εφημερίδα που είχε δημοσιεύσει μια φωτογραφία του θείου μου, του Γιώργου Ράλλη, όταν τον κτύπησαν οι Τούρκοι κατά τους βανδαλισμούς το 1958. Ήταν τότε με τα γεγονότα, οπότε οι Τούρκοι έκαψαν τα υποστατικά των Ελλήνων, κατά την περίοδο του Απελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-'59. Έψαχνε αλλά δεν έβρισκε τη συγκεκριμένη φωτογραφία που ο αγαπημένος του θείος ήταν κτυπημένος και πνιγμένος στα αίματα. Έτσι άρχισε να μαζεύει οτιδήποτε έντυπο αναφερόταν στην περίοδο εκείνη. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθεί με ένα τεράστιο υλικό στα χέρια μου, χωρίς όμως να έχει βρει το ζητούμενο.
Στο μεταξύ είχε προσεγγίσει διάφορους γυρολόγους και παλαιοπώλες από τους οποίους ζήτησε να του φέρνουν ό,τι βρίσκουν από περιοδικά και εφημερίδες της περιόδου αυτής. Δεν ήταν λίγες οι φορές που πλήρωσε δεκαπλάσια την αξία τους, μόνο και μόνο για να τους δελεάσει ώστε να του φέρνουν υλικό. Τελικά βρήκε τη φωτογραφία. Έκλαιγε σα μικρό παιδί. Ήταν στο τεύχος του "Τάιμς οφ Σάϋπρους" της 15ης Ιουλίου του 1958. Αυτή η φωτογραφία ήταν και το μεγάλο του «λάθος» για να γίνει συλλέκτης έντυπου υλικού.
