">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Τέσσερα φαινομενικά ασύνδετα θέματα. Το επιτόκιο Libor, η Τράπεζα του Βατικανού, η HSBC και η κρίση της Ευρώπης. Όχι δεν πρόκειται για κάποια διεθνή συνωμοσία ή για το χαμένο δισκοπότηρο που κρύβεται κάτω από την μύτη του Λούβρου. Πρόκειται για τέσσερις δομές που καθορίζουν τις ζωές μας, πολύ πιο άμεσα απ’ όσο νομίζουμε ή θέλουμε να νομίζουμε και την παραδοχή πως αυτές οι δομές παρουσιάζουν «ελαττώματα», ελαττώματα που ποτέ μα ποτέ δεν θα χαριστούν στους λαούς. Διαβάστε αναλυτικά.
FED: «Δομικά ελαττωματικό το επιτόκιο Libor»
Ο πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας της Αμερικής (FED), Μπεν Μπερνάνκι, μιλώντας στο Κονγκρέσο είπε πως το περίφημο Libor είναι από τη «δομή του ελαττωματικό». Το Libor (αρκτικόλεξο του London Interbank Offered Rate) είναι το διατραπεζικό επιτόκιο βραχυπρόθεσμου δανεισμού, το οποίο καθορίζεται στην αγορά του Λονδίνου και χρησιμοποιείται ανά τον κόσμο ως σημείο αναφοράς στην αγορά παραγώγων και άλλων χρηματοοικονομικών προϊόντων ύψους 350 τρισ. δολαρίων αλλά και στο δανεισμό νοικοκυριών, ιδιωτών και εταιριών.
Σύμφωνα με τα λόγια του Μ. Μπερνάνκι, ο οποίος πέραν της προεδρίας της FED είχε διατελέσει και οικονομικός σύμβουλος του Προέδρου Μπους του νεότερου, είναι δομικά ελαττωματικό. Επαναλαμβάνουμε την φράση του καθώς το Libor μπορεί να πιάνει χώρο στην δημόσια συζήτηση τώρα ελεώ του σκανδάλου της χειραγώγησής του από την βρετανική τράπεζα Barclays, αλλά υφίσταται με τον προαναφερθέντα ρόλο από το 1986! Εδώ και 26 χρόνια, λοιπόν, η… ελαττωματική δομή του – μια δομή που επιτρέπει την χειραγώγησή του με ολιγόλογα μέιλ, ενώ την ίδια ώρα τα εξωπραγματικά ποσά που εξαρτώνται από τον έλεγχο των επιτοκίων συνιστούν πρακτικώς αδύνατον τον εντοπισμό των… κλεμμένων - δεν είχε απασχολήσει κανέναν.
Στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή του Μ. Μπερνάνκι μετά την καταβολή ενός προστίμου ύψους 460 εκατ. δολαρίων από την τράπεζα Barclays, ο πρόεδρος της FED συμπλήρωσε πως «Θα ήθελα να δω πρόσθετες αλλαγές στη διαδικασία του Libor, με την υπόθεση ότι αυτό θα συνεχίσει να είναι η βάση για τα χρηματοπιστωτικά συμβόλαια», εγείροντας αμφιβολίες για το μέλλον του διατραπεζικού επιτοκίου. «Το σύστημα του Libor είναι ένα μείζον πρόβλημα για το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα και την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. . . πρέπει να το αντιμετωπίσουμε», δήλωσε ο κ. Μπερνάνκι, για το επιτόκιο που καθορίζει το 90% (!) όλων των εμπορικών και στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ.
«Οι σημερινές τράπεζες αντικατοπτρίζουν την ενσάρκωση της κερδοσκοπικής συμπεριφοράς των εργαζομένων τους στο έπακρο, ενώ το μόνο ερώτημα που τίθεται από τη διοίκηση δεν αφορά το καθήκον ή την υπευθυνότητά τους, αλλά κατά πόσον θα τους πιάσουν», έγραφε ο αναλυτής, Μάρτιν Γουλφ, της πλέον αξιόπιστης οικονομικής εφημερίδας στον κόσμο, Φαϊνάνσιαλ Τάιμς. Με τον τρόπο που έχουν σχηματιστεί και διοικούνται τώρα οι τράπεζες, δεν μπορεί να εμπιστευθεί κανείς ότι θα διατελέσουν οποιαδήποτε λειτουργία για το δημόσιο συμφέρον, καταλήγει ο Μ. Γουλφ.
Συμμορφούμενη ή όχι η εύρωστη και μυστικοπαθής Τράπεζα του Βατικανού;
Περισσότερη διαφάνεια ζήτησε από την Τράπεζα του Βατικανού, το ευρωπαϊκό όργανο για τον έλεγχο των τραπεζών, γνωστό ως Moneyval, θεωρώντας παράλληλα πως έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής διαφάνειας. Το Moneyval έκρινε πως η Τράπεζα του Βατικανού ήταν «μη- συμμορφούμενη» ή «μερικώς συμμορφούμενη» σε 23 από τους συνολικά 45 τομείς, ενώ έκρινε πως είναι «συμμορφούμενη» ή «σε μεγάλο βαθμό συμμορφούμενη» σε 9 από τους 16 θεωρούμενους ως βασικούς τομείς στην καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και την χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων.
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό όργανο, η αναφορά για τις ύποπτες συναλλαγές της «μυστικοπαθούς» Τράπεζας του Βατικανού ήταν ελλιπής, ενώ έκρινε ότι η αστυνομία του Βατικανού δεν είχε τα απαραίτητα μέσα για να αντιμετωπίσει το οικονομικό έγκλημα. Επιθυμία του Βατικανού είναι να ενταχθεί στην «λευκή λίστα» των χωρών που αναγνωρίζονται παγκοσμίως για την δημοσιονομική τους διαφάνεια. Η έκθεση του Moneyval δεν είναι αυτή που θα δώσει το «πράσινο φως» για την ένταξη της τράπεζας στην «λευκή λίστα» ωστόσο επηρεάζει την διεθνή φήμη μιας χώρας στον τομέα των δημοσιονομικών πρακτικών.
Ποια είναι όμως η ιστορία της περιβόητης Τράπεζας του Βατικανού, ένα χρηματοοικονομικό ίδρυμα κολοσσιαίων διαστάσεων, το οποίο δεν υπόκειται σε ελέγχους κανενός είδους, ούτε καν από το ίδιο το Βατικανό; Μια ματιά στα πεπραγμένα θα σας πείσει.
Την δεκαετία του 1980, η Τράπεζα του Βατικανού - γνωστή και ως Ινστιτούτο για τα Έργα της Θρησκείας (Instituto per le Opere di Religione-IOR) - συμμετείχε στο τεράστιο σκάνδαλο της κατάρρευσης της μεγαλύτερης ιταλικής ιδιωτικής τράπεζας, την Μπάνκο Αμπροσιάνο. Ο πρόεδρος της εν λόγω τράπεζας Ρομπέρτο Κάλβι, ο οποίος βρέθηκε κρεμασμένος σε γέφυρα του Λονδίνου και ο οικονομικός σύμβουλος του Βατικανού Μισέλ Σιντονά συμμετείχαν σε ξέπλυμα χρήματος μέσω της Αμπροσιάνο, βασικός μέτοχος της οποίας ήταν το Βατικανό. Όπως αναφέρει η βρετανική Γκάρντιαν, το Βατικανό μπορεί να αρνήθηκε κάθε εμπλοκή στο σκάνδαλο, όμως πλήρωσε 250 εκατ. στους πιστωτές της Αμπροσιάνο.
Τον Σεπτέμβριο του 2010 ιταλικό δικαστήριο δέσμευσε 23 εκατ. ευρώ από χρήματα του Βατικανού, με την κατηγορία πως οι τραπεζίτες της IOR προσπαθούσαν να διακινήσουν χρήματα δίχως να προσδιορίζουν πηγή, προορισμό ή σκοπό. Πιο πρόσφατα, τον περασμένο Οκτώβριο, η αστυνομία της Σικελίας γνωστοποίησε πως είχε εντοπίσει μία επιχείρηση για ξέπλυμα χρήματος που περιελάμβανε την χρήση λογαριασμού στην Τράπεζα του Βατικανού, από έναν παπά που είχε σύνδεση με την Μαφία.
Μέρκελ: «Δεν είμαστε βέβαιοι για την επιτυχία της εξόδου της Ευρώπης από την κρίση»
«Το ευρωπαϊκό σχέδιο δεν έχει ακόμη οικοδομηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είμαστε βέβαιοι πως όλα θα πάνε καλά», δήλωσε η Άνγκελα Μέρκελ στον ιστότοπο του κόμματός της, της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU). Η Γερμανίδα καγκελάριος αναφέρθηκε αφηρημένα στο ευρωπαϊκό σχέδιο, παραλείποντας να αναφέρει σε κάποιο συγκεκριμένο τμήμα του σχεδίου. Τι ακριβώς δεν δομήθηκε σωστά; Η Συνθήκη του Μάαστριχτ, η ΕΚΤ, το ευρώ ή μήπως η συνταγή για την αντιμετώπιση της λύσης, ευρέως αποκαλούμενη ως λιτότητα, γνωστή ως εξαθλίωση των λαών; Ή μήπως όλα τα παραπάνω;
Πάντως, σύμφωνα με την Α. Μέρκελ, «ορισμένες χώρες στην Ευρώπη έχουν ακόμη πολύ δουλειά» για να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη των αγορών και έτσι να ξεπεράσουν την κρίση του χρέους και την κρίση της ανταγωνιστικότητας. Ωραία, ας το δεχτούμε με την σημείωση πως όπου συναντούμε την έκφραση πολύ δουλειά εννοούμε πολλές περικοπές. Δεν έχουν, όμως, τίποτα να μας διδάξουν τα έως παραδείγματα των χωρών σε κρίση; Θέμα πρώτο. Μέχρι σήμερα έχει υπάρξει αφοσίωση στον αιματηρό θεό της λιτότητας με περικοπές στους μισθούς, απώλειες θέσεων εργασίας, ισοπέδωση του κοινωνικού κράτους και αποκρατικοποιήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ανατριχιαστικό.
Θέμα δεύτερο. «οι χώρες έχουν πολύ δουλειά μπροστά τους», μας λέει η Α. Μέρκελ. Όμως, επί του πρακτέου δεν υπάρχει χώρα του ευρωπαϊκού νότου που δεν προχωρά με ασφυκτική λιτότητα. Έχει δουλειά δηλαδή η Ισπανία που συνολικά η κυβέρνηση του Μ. Ραχόι έχει προχωρήσει σε 7 (!) πακέτα λιτότητας; Παρεμπιπτόντως, εντάξει η μεγαλύτερη χώρα της Ιβηρικής χερσονήσου δεν έχει Τρόικα, όμως, δεν υπάρχει καμία σύνδεση ανάμεσα στην δήλωση του υπουργού Οικονομικών Λ. Ντε Γκίντος πως η χώρα του θέλει 62 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και τα 65 δισ. των μέτρων που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα;
Θέμα τρίτο. Ενόσω, λοιπόν, Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιταλία και Ιρλανδία εφαρμόζουν την λιτότητα, τι κάνουν οι αγορές; Περιμένουν να δουν πως θα πάει; Ή μήπως επιτίθενται στον έναν μετά τον άλλον, ψάχνοντας απλά τον επόμενο σταθμό της κρίσης; Η ανακοίνωση των μέτρων της Ισπανίας, ακολουθήθηκε από την υποβάθμιση της Ιταλίας και των τραπεζών της χώρας από τον αμερικάνικο οίκο αξιολόγησης Μούντις, φτάνοντας την κυβέρνηση της Ρώμης σε σημείο να παραδέχεται πως η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης μπορεί να ζητήσει βοήθεια.
ΗΠΑ: Διευθυντής της HSBC «λυπάται» για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος
Δραματική ήταν η κατάθεση του Ντέιβιντ Μπάγκλεϊ, ενώπιον της αμερικάνικης Γερουσίας, όπου το διευθυντικό στέλεχος της θυγατρικής της τράπεζας HSBC στις ΗΠΑ, παραιτήθηκε μετά από 10 χρόνια στον ρόλο αυτό και 20 χρόνια συνολικά στην τράπεζα. Δεν ήταν, όμως, δραματική μονάχα λόγω της παραίτησης. Ο Ν. Μπάγκλεϊ παραδέχτηκε πως το ρυθμιστικό πλαίσιο στην HSBC, λόγω της χαλαρότητάς του, κατέστησε δυνατόν μεξικανικά καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών ουσιών να διακινήσουν τεράστια χρηματικά ποσά, μέσω της θυγατρικής αυτής της ευρωπαϊκής τράπεζας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επίσης, μέσω λογαριασμών της έγιναν πολλές συναλλαγές με εταιρείες ιρανικών συμφερόντων, ενώ ακόμα και άτομα από τον χώρο της τρομοκρατίας κατάφεραν μέσω της τράπεζας να διεισδύσουν στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όλα αυτά αποκαλύφθηκαν από την έρευνα της Μόνιμης Υποεπιτροπής Ερευνών της Γερουσίας των ΗΠΑ, ένα όργανο επιφορτισμένο με τον έλεγχο οικονομικών υποθέσεων, ενώ όπως είπε ο πρόεδρος της επιτροπής και Γερουσιαστής Καρλ Λεβίν, «όλοι στην τράπεζα γνώριζαν αυτές τις πρακτικές».
Ο Ν. Μπάγκλεϊ, λοιπόν, δήλωσε πως λυπάται και παραιτήθηκε. Η τράπεζα θα κληθεί να πληρώσει κάποιο πρόστιμο. Άντε και να δεχτούμε πως αυτοί «τιμωρήθηκαν», με μία πολύ ευρεία έννοια. Τι συμβαίνει, όμως, με «όλους αυτούς που το γνώριζαν»; Ακόμη περισσότερο, τι συμβαίνει με τους πρώην ισχυρούς άνδρες της HSBC, οι οποίοι δεν είναι σε ελάσσονες θέσεις εργασίας σήμερα; Ο Λόρδος Γκριν, νυν υπουργός Εμπορίου στην Βρετανία ήταν ο γενικός διευθυντής της μεγαλύτερης τράπεζας της Ευρώπης από το 2003 μέχρι το 2006 και ο πρόεδρος της μέχρι το 2010, όταν και παραιτήθηκε για να αναλάβει το υπουργείο του. Οι Εργατικοί, τώρα, λένε πως θα κληθεί να απαντήσει σε «δύσκολες ερωτήσεις». Να κάνουμε και εμείς μία; Τι συμβαίνει και με αυτούς που επιλέγουν τον κάθε Λόρδο Γκριν για ένα κρίσιμο πόστο; Είτε είναι ανίκανοι, γιατί δεν γνωρίζουν αυτό που γνωρίζουν όλοι μέσα στην HSBC, είτε δρουν σκόπιμα. Το μόνο βέβαιο είναι πως είναι επικίνδυνοι.
