">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
«Το κατά πόσο η ανακοίνωση της ΕΚΤ θα προκαλέσει ελπίδα ή πανικό στις αγορές είναι ένα ζήτημα με το οποίο θα έπρεπε να ασχοληθούν ψυχοθεραπευτές», δήλωσε ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, την περασμένη Πέμπτη υποστηρίζοντας κοινώς πως οι κινήσεις των αγορών δρουν ανεξέλεγκτες και δίχως λογική. Με αυτά του τα λόγια, ο Μάριο Ντράγκι, έστω και άθελά του, αποκαλύπτει πως στην πραγματικότητα, οι περίφημες αγορές είναι το πιο σάπιο κοινωνικό κατασκεύασμα των καιρών μας. Και εξηγούμαστε. Αληθεύει πως οι αγορές αντιδρούν στις εξελίξεις. Αντιδρούσαν στις δηλώσεις Γ. Παπανδρέου και Γ. Παπακωνσταντίνου περί Τιτανικού της Ελλάδας. Αντέδρασαν στα ήξεις αφήξεις του Μ. Ντράγκι ως προς την παρέμβαση της ΕΚΤ στις αγορές με μαζικές αγορές ισπανικών και ιταλικών ομολόγων (αυτό ήταν το κεντρικό θέμα της προαναφερθείσας συνέντευξης). Αντιδρούν στις δηλώσεις ελασσόνων αξιωματούχων περί εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Αντιδρούν στα μέτρα λιτότητας που ανακοινώνουν οι κυβερνήσεις. Αυτές είναι οι πραγματικές προεκτάσεις της αντίδρασης των αγορών.
Ως κοινωνικό κατασκεύασμα, όμως, οι πραγματικές αυτές προεκτάσεις προκαλούνται από κάτι που εμείς, ως κοινωνία, πιστεύουμε πως υπάρχει. Ας δώσουμε, λοιπόν, ένα παράδειγμα ξεκαθαρίζοντας εκ των προτέρων πως δεν πρόκειται για μία ακόμη ανάλυση που προτρέπει την Ελλάδα να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αργεντινής. Την περασμένη Παρασκευή, η Πρόεδρος της Αργεντινής Κριστίνα Φερνάντεζ Κίρχνερ ανακοίνωσε πως υπέγραψε την τελευταία επιταγή, ύψους 2,5 δισ. δολάρια, για την αποπληρωμή των χρεών των τραπεζών προς τους Αργεντινούς πολίτες που επέφερε το διάσημο corralito (σ.σ. σημαίνει μικρό μαντρί).
«Τι θυμίζει η κρίση που υπάρχει αυτή τη στιγμή; Μήπως τη Γαλλική Επανάσταση; Μήπως τη δική μας Μάχη για την Ανεξαρτησία; Θυμίζει την Αργεντινή του 2001, όταν η «σωτηρία» του 2000, το μεγάλο κούρεμα του 2001 έκαναν τους πολίτες να πιστέψουν ότι οι καταθέσεις τους ήταν διασφαλισμένες. Έχω την εντύπωση ότι στην Ευρώπη δεν καταλαβαίνουν. Πώς θα υπάρξει ανάπτυξη αν ο κόσμος χάνει τη δουλειά του, χάνει το σπίτι του και τις οικονομίες του;», αναρωτιέται η Κ. Κίρχνερ, ενώ όπως δήλωσε διευθυντής μεγάλης ισπανικής εταιρείας της Αργεντινής στην εφημερίδα Ελ Παϊς, «δεκάδες οικονομολόγοι και πολιτικοί προέβλεπαν ότι δεν θα βγάλουμε τη χρονιά. Και η μόνη αλήθεια ήταν ότι οι επενδυτές που δεν τους άκουσαν ήταν οι μόνοι που είχαν κέρδος».
«Οι αγορές είναι οι κλεφταράδες της υφηλίου», έλεγε της προάλλες ο Δ. Χριστόφιας που βαφτίστηκε… Κατα-στρόφιας μετά την υπαγωγή της Κύπρου σε Τροϊκανή επιτήρηση. Δεν πρόκειται απλά για την μισή αλήθεια. Πρόκειται για μία χυδαία μετακύλιση των ευθυνών. Στην παρούσα περίοδο, η παγκόσμια πολιτική ελίτ υποστηρίζει πως οι αγορές επιβάλλουν τα δημοσιονομικά μέτρα, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τη λιτότητα, ακόμη και αν έχει αποδειχτεί πως καμία χώρα δεν έχει ξεφύγει από το στόχαστρό τους με αυτά τα μέτρα. Έχουμε μία ολόκληρη παγκόσμια οικονομία, η οποία προφασίζεται πως κινείται πίσω από τις αγορές, με τους πολιτικούς ταγούς να ορκίζονται πως αυτό θέλουν οι αγορές, την στιγμή που οι ίδιοι παραδέχονται πως αυτές χρειάζονται… ψυχοθεραπευτή. Ο λόγος είναι απλός. Οι αγορές μπορεί σήμερα να θέλουν λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις, αλλά αύριο, όπως στο παράδειγμα της Αργεντινής, να θέλουν κρατικοποιήσεις πετρελαίων και φιλολαϊκές αποφάσεις. Όπως έγραφε και ο Π. Κρούγκμαν την περασμένη εβδομάδα η οικονομία της Αργεντινής αυτή τη στιγμή συγκρίνετε με την οικονομία του Τιτάνα Βραζιλία, καθώς με στοιχεία του ΔΝΤ έχει παρουσιάσει ανάπτυξη 94% από το 2002 έως το 2011.
Κατ’ ουσίαν, αν το οικονομικό περιβάλλον δείχνει στις αγορές πως θα πάρουν πίσω αυτά που δανείζουν, τότε θα συνεχίσουν να δανείζουν.
Ο Ντράγκι, η Μέρκελ, ο Ομπάμα, ο Σαρκοζί και ο Ολάντ, ακόμη και ο Παπανδρέου έχουν πλήρη επίγνωση των γραφομένων. Ακριβώς, λοιπόν, όπως στις ΗΠΑ η εθνική τραγωδία των Διδύμων Πύργων χρησιμοποιήθηκε για να περάσει εύκολα – ούτε καν ευκολότερα – την ατζέντα του ο μεγάλος πατέρας των Αμερικάνων Τζορτζ Μπους, έτσι και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί χρησιμοποιούν τις αγορές για να περάσουν την δική τους εξίσου δολοφονική ατζέντα. Ηθικά, αισθητικά και ιδεολογικά μπορεί κάποιος να απεχθάνεται κερδοσκόπους όπως τον Τζορτζ Σόρος, των οποίων οι προβλέψεις ουσιαστικά παρασύρουν τις εξελίξεις, όμως, η πολιτική και οι πολιτικοί είναι αυτοί που εγκρίνουν την αυτό-εκπληρούμενη προφητεία των κερδοσκόπων. Τα αμύθητα κέρδη των κερδοσκόπων είναι σαφέστατα αποτέλεσμα της διαπλοκής τους με την πολιτική άρχουσα τάξη, ακριβώς όπως η αδιαφάνεια των αγορών είναι επιβαλλόμενη από την άρχουσα πολιτική ελίτ. Η ευθύνη, όμως, δεν ανήκει σε κάποιο σκοτεινό κύκλωμα που ποτέ δεν θα μάθουμε το πώς και γιατί έκανε τις επιλογές που έκανε, ούτε οι αγορές της Ασίας μπορούν να κόψουν μισθούς και συντάξεις.
