">
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΛΛΙΝΗ
Μπορεί να ακουστεί τετριμμένο, αλλά ο Bob Marley ήταν από τις πιο μοναδικές και πρωτοπόρες μορφές της σύγχρονης μουσικής. Εξαιρετικός και πρωτοπόρος καλλιτέχνης, ιδιαίτερος και δυναμικός άνθρωπος με δυνατές αρχές και θρησκευτικές πεποιθήσεις, ο τζαμαϊκανός κατάφερε κάτι πραγματικά εξαιρετικό: έδωσε φωνή και ελπίδα στον τρίτο κόσμο και για αυτό το λόγο μέχρι σήμερα ο ίδιος και η μουσική του έχουν πάρει σχεδόν θρησκευτική αξία σε πολλά μέρη του κόσμου.
Έχουν περάσει πάνω από 31 χρόνια από το θάνατο του πατέρα της μουσικής ρέγκε (reggae). Στην ηλικία των 36 ετών, στις 11 Μαΐου του 1981, ο μεγάλος καλλιτέχνης υπέκυψε στον καρκίνο. Δεν θα μιλήσουμε όμως για το θάνατο του, ούτως ή άλλως ο Bob Marley ποτέ δεν τον φοβήθηκε, αρνούμενος μάλιστα να δεχτεί σύγχρονη ιατρική περίθαλψη η οποία ήταν ενάντια στα θρησκευτικά του πιστεύω. Μεγαλύτερη σημασία έχει να θυμηθούμε γιατί αυτός ο άνθρωπος - σύμβολο παραμένει ως σήμερα, ένας από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς από όλους καλλιτέχνες όλων των εποχών.
Πως ξεκίνησε
Ο μουσικός θρύλος, με τις δεκάδες εκατ. πωλήσεις παγκοσμίως, γεννήθηκε στη πόλη Saint Ann Parish στη Τζαμάϊκα. Ο πατέρας του ήταν ένας λευκός τζαμαϊκανός με αγγλική καταγωγή, ο οποίος ζούσε στο Λίβερπουλ. Σε ένα από τα ταξίδια του στη Τζαμάϊκα, παντρεύτηκε μια 19χρονη μαύρη κάτοικο του νησιού. Όπως γίνεται αντιληπτό ο μιγάς Bob Marley, ο οποίος γεννήθηκε το 1945, αντιμετώπισε από νωρίς ρατσιστικές επιθέσεις γιατί ήταν διαφορετικός από τους γύρω του. Παράτησε γρήγορα το σχολείο στα 14 για να εργαστεί σε διάφορες χαμαλοδουλειές στην πρωτεύουσα Κίνγκστον, όπου και γνώρισε ανθρώπους που τον επηρέασαν θρησκευτικά και μουσικά. Η κλίση του Bob για τη μουσική ήταν φανερή εφόσον κυκλοφόρησε τα πρώτα του τραγούδια πριν γίνει 18 χρονών. Βέβαια οι δισκογραφικές δεν έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον.
Το 1973 κυκλοφόρησε ο πρώτος δίσκος του Bob Marley μαζί με την μπάντα του τους Wailers, ο οποίος κατάφερε να κεντρίσει το ενδιαφέρον του κοινού. Έπρεπε να έρθει ο δεύτερος δίσκος όμως και το τραγούδι I shot the sheriff για να γίνει γνωστός στο ευρύτερο κοινό ο τζαμαϊκανός. Εκτός από την επιτυχία του κομματιού αυτή καθεαυτή, στη διάδοση του κομματιού φέρει μεγάλη ευθύνη ο πασίγνωστος κιθαρίστας Eric Clapton ο οποίος το διασκεύασε και παράλληλα ενίσχυσε το διεθνές προφίλ του Bob Marley.
Η μουσική ρέγκε
Τι είδε ο Clapton στη μουσική των άσημων τζαμαϊκανών που τον συγκίνησε; Είδε πρωτοπορία στη γέννηση ενός νέου μουσικού στυλ, το οποίο συνδύαζε τη παραδοσιακή σκα μουσική της Τζαμάϊκα με τα μπλουζ, τη γκόσπελ και τη RnB. Το πολύ ρυθμικό μουσικό μίγμα επηρέασε πολλούς μεταγενέστερους καλλιτέχνες, όπως τους Police και τους Clash και άνοιξε το δρόμο για να ακουστεί η παραδοσιακή τζαμαϊκανή μουσική σε όλο τον κόσμο. Η μουσική ρέγκε δεν είχε ξέφρενους ρυθμούς, κολασμένα σόλο ή πολύπλοκα ποπ πολυφωνικά ρεφραίν. Η προσέγγιση στις συνθέσεις ήταν μινιμαλιστική, απλή, ενώ μεγάλη σημασία δινόταν στην «αύρα» του κάθε κομματιού, η οποία μέσω της επανάληψης των στίχων δημιουργούσε σχεδόν υπνωτική ατμόσφαιρα.
Εκεί ακριβώς φανερωνόταν η ιδιοφυία του Bob Marley: ενώ η ρέγκε είναι ρυθμική και επαναλαμβανόμενη, ο νεαρός Bob κατάφερνε να κάνει το κάθε κομμάτι ξεχωριστό και πιασάρικο. Ο λόγος ήταν η πολύ ξεχωριστή φωνή του και οι πολύ ιδιαίτερες μελωδικές γραμμές που έγραφε για κάθε κομμάτι. Πραγματικά η δουλειά του Marley στα τραγούδια του μπορεί να κατατάσσεται και στις καλύτερες μουσικές στιγμές της δεκαετίας του ‘70. Φυσικά και η μπάντα που τον συνόδευε ήταν πολύ καλή και άκρως επαγγελματική και τον βόηθησε να κάνει τις ιδέες του, σπουδαία τραγούδια.
Ποια ήταν η έμπνευση του;
Εκτός από τη τραγουδιστική του ιδιοφυία, πρέπει να σταθούμε στο τι πραγματικά ήθελε να πει με τα τραγούδια του ο Bob Marley, ένας καλλιτέχνης που δημιουργούσε προσωπική μουσική, έβαζε όλο του το είναι σε κάθε δίσκο. Ο Bob Marley δεν τραγουδούσε για δράκους και σπαθιά , ούτε φιλοσοφούσε. Ο τζαμαϊκανός μιλούσε την απλή γλώσσα του λαού, τραγουδούσε για τον κάθε φτωχό του τρίτου κόσμου, εκφράζοντας τις καθημερινές τους ανησυχίες, τους φόβους και τις ελπίδες τους. Ήταν ένας άνθρωπος φιλικός και αγνός, όπως και τα τραγούδια του που μιλούσαν για την αγάπη και τη συντροφικότητα.
Ένα μεγάλο όμως θέμα στο οποίο αφιερώθηκε στη δεύτερη φάση της καριέρας του ήταν η προσωπική του θρησκεία που τον στιγμάτισε μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Bob Marley ασπαζόταν τον ρασταφαριανισμό, ένα θρησκευτικό και πολιτικό κίνημα που συνδυάζει στοιχεία του προτεσταντισμού με το μυστικισμό και μία παναφρικανική πολιτική συνείδηση. Ο Marley έγινε κάτι σαν πρέσβης της θρησκείας και μετέδωσε στη δεκαετία του ’70 το μήνυμα εντός και εκτός της Τζαμάϊκα, επηρεάζοντας πολλούς ανθρώπους ειδικά στην Αμερική και την Αγγλία. Μάλιστα το άλμπουμ Exodus είναι απόλυτα αφιερωμένο στο μήνυμα του ρασταφαρισμού και έχει ανακηρυχτεί από το αμερικάνικο περιοδικό TIME το καλύτερο άλμπουμ όλων των εποχών.
Η πολιτική και θρησκευτική δράση του Bob Marley τον ξεχώριζε από τους υπόλοιπους καλλιτέχνες της εποχής του και όχι μόνο. Το 1978, ο Marley εμφανίστηκε σε άλλη μια πολιτική συναυλία στη Τζαμάϊκα, το One Love Peace Concert, σε μια ακόμη προσπάθεια να εξευμενίσει τις σχέσεις των μαχόμενων κομμάτων. Τις αρχές του 1980, κλήθηκε να εμφανιστεί στον εορτασμό τις 17ης Απριλίου, Μέρα Ανεξαρτησίας για την Ζιμπάμπουε, για την οποία είχε γράψει αρκετά τραγούδια.
Η μουσική και πολιτιστική του κληρονομιά που μας άφησε, επηρεάζει νέους ανθρώπους έως σήμερα. Αποτελεί ένα αξεπέραστο και μοναδικό σύμβολο ακεραιότητας και εντιμότητας, ένας καλλιτέχνης ο οποίος μετέφερε ένα μήνυμα αγάπης, ελευθερίας και συναδέλφωσης στον αφρικανικό αλλά και γενικότερα σε όλο τον κόσμο. Όπως είχε πει και ο ίδιος από μικρός: «Ο πατέρας μου ήταν λευκός και η μητέρα μου μαύρη. Με φωνάζουν μιγά ή κάπως έτσι. Δεν είμαι σε καμία πλευρά. Ούτε στην μαύρη, ούτε στην λευκή. Είμαι στου Θεού την πλευρά, Αυτού που με έπλασε και με έκανε να προέρχομαι από την μαύρη και την λευκή».
