">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η Άγκυρα απέλασε τον Ισραηλινό πρέσβη, ανέστειλε την στρατιωτική της συνεργασία με το Τελ Αβίβ και περιορίζει ακόμη περισσότερο την διπλωματική παρουσία της στο επί δεκαετίες συμμαχικό της Ισραήλ. «Στο στάδιο αυτό, λαμβάνουμε τα ακόλουθα μέτρα: οι σχέσεις ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ περιορίζονται στο επίπεδο του δεύτερου γραμματέα (της πρεσβείας). Όλοι οι αξιωματούχοι με βαθμό ανώτερο από αυτό του δεύτερου γραμματέα, όπως ο πρεσβευτής, θα επιστρέψουν στη χώρα τους πριν από την Τετάρτη», δήλωσε ο ΥΠΕΞ Αχμέτ Νταβούτογλου. Ενώ ο ΟΗΕ δημοσίευε την πολυαναμενόμενη έκθεσή του για την επιδρομή, στην οποία κρίνει πως το Ισραήλ έπραξε έννομα και ο Στόλος παράλογα, η Τουρκία σκληραίνει τη στάση της και μιλά για απαράδεκτα ευρήματα.
Ήταν 31 Μαΐου του 2010 όταν ειδικές δυνάμεις του Ισραήλ επιτέθηκαν στον Στόλο της Ελευθερίας και συγκεκριμένα στο τούρκικο πλοίο Mavi Marmara που προπορευόταν. Την αποστολή της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Λωρίδα της Γάζα ανέκοψαν οι ισραηλινοί κομάντο, σκοτώνοντας εξ επαφής 9 ακτιβιστές, οκτώ Τούρκους πολίτες και έναν Αμερικανό τουρκικής καταγωγής. Μετά την επίθεση στο διεθνή στολίσκο η Τουρκία έχει επανειλημμένως απαιτήσει την απολογία του Ισραήλ, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου ο Α. Νταβούτογλου είχε προϊδεάσει για τις χθεσινές εξελίξεις μιλώντας για ένα «σχέδιο Β» με κυρώσεις κατά του Ισραήλ, «αν η χώρα αυτή επιμείνει να μην ζητάει συγγνώμη».
Οι ανακοινώσεις του Α. Νταβούτογλου ήρθαν την ίδια μέρα με την έκθεσή του ΟΗΕ για την επιδρομή. Η εν λόγω έκθεση είχε ολοκληρωθεί εδώ και μήνες, ωστόσο, αποφεύχθηκε η δημοσιοποίησή της, καθώς θεωρούταν πιθανόν να επιδεινώσει την προβληματική σχέση Τουρκίας και Ισραήλ. Παρότι και οι δυο πλευρές ζητούσαν την καθυστέρηση της δημοσιοποίησης για τον προαναφερθέντα λόγο, μονάχα μια είναι δυσαρεστημένη σήμερα με τον Α. Νταβούτογλου να δηλώνει πως «ορισμένα από τα ευρήματα της έκθεσης είναι απαράδεκτα».
«Υπερβολική αλλά νόμιμη»
Από τη διεθνή κατακραυγή του προηγούμενου χρόνου φαίνεται να έχει περάσει πολύς καιρός. Η έκθεση υποστηρίζει ότι ο ισραηλινός αποκλεισμός ήταν νόμιμος βάσει του διεθνούς δικαίου, απαλλάσσοντας το Τελ Αβίβ από τις οποιεσδήποτε κυρώσεις για το περιστατικό του 2010. Παράλληλα, ουσιαστικά προσφέρει τη δυνατότητα στο Ισραήλ να επαναλάβει την ίδια τακτική, δηλαδή να σταματά πλοία με κατεύθυνση τη Γάζα σε διεθνή ύδατα. Οι χαρακτηρισμοί που χρησιμοποιούνται στην έκθεση για την επίθεση, «υπερβολική και παράλογη», προσφέρονται μονάχα για τίτλους ειδήσεων.
Πέραν της απόφασης αυτής καθεαυτής, τα επιχειρήματα που βρίσκονται στην έκθεση έχουν τη δική τους σημασία. «Το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια πραγματική απειλή για την ασφάλειά της από ένοπλες ομάδες στη Γάζα», επισημαίνεται στις πρώτες παραγράφους. «Ο ναυτικός αποκλεισμός (της Γάζας) επιβλήθηκε ως νόμιμο μέτρο ασφαλείας ώστε να αποφευχθεί η είσοδος όπλων στη Γάζα από τη θάλασσα και η εφαρμογή του τηρεί τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου». Όσο για τις ευθύνες; «Παρότι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν τις πολιτικές τους πεποιθήσεις, ο Στόλος ενήργησε απερίσκεπτα προσπαθώντας να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό».
Προφανώς καμία έκθεση του ΟΗΕ δεν θα μπορούσε να προσυπογράφει τον θάνατο 9 ανθρώπων, ειδικά υπό την πίεση των γεγονότων. Το Ισραήλ επιτέθηκε στο Στόλο σε μεγάλη απόσταση από την περιοχή του αποκλεισμού και χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση. Αυτό ανάγκασε την επιτροπή να κάνει περιορισμένες συστάσεις στο Ισραήλ. Οι ισραηλινοί κομάντο σκότωσαν 9 ανθρώπους, με την βαλλιστική να δείχνει πως πολλοί εξ αυτών είχαν πυροβοληθεί εξ επαφής, ενώ ακόμη περισσότεροι έφεραν πολλαπλές σφαίρες, ακόμη και στην πλάτη. Παράλληλα, οι κομάντο κακομεταχειρίστηκαν, εκφόβησαν και λήστεψαν τους υπόλοιπους επιβάτες μετά την κατάληψη του πλοίου. «Απαράδεκτα» τα κρίνει η επιτροπή, λίγο πριν συμβουλέψει όλα τα κράτη να μην επιτρέψουν να ξανασυμβεί. Δηλαδή, όπως είχε δηλώσει στο παρελθόν ο γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών Μπαν Κι Μουν, ας μπλοκάρουμε όλοι την από θαλασσής ανθρωπιστική βοήθεια. Ως χώρα, η Ελλάδα, φάνηκε συνεπής.
Επιστρέφοντας στην αμιγώς τουρκική αντίδραση, παρότι η έκθεση καλεί το Ισραήλ να προβεί στην «κατάλληλη δήλωση συγγνώμης», τα ευρήματα της έρχονται σε ρήξη με την έρευνα των τούρκικων αρχών, ενώ πηγές από την Άγκυρα τονίζουν πως τα πορίσματά της δεν συμβαδίζουν με προηγούμενες αποφάσεις του οργανισμού. Παρά την στήριξη του ΟΗΕ προς τον Μπένταμιν Νετανιάχου, η Τουρκία δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει πίσω. Όπως δήλωσε ο Αχμέτ Νταβούτογμου, η χώρα του δεν δέχεται την νομιμότητα της επίθεσης και σκοπεύει να πάει μέχρι το Διεθνές Δικαστήριο. Πάντως δεν μπορεί να αποκλειστεί και η καθυστερημένη «μεταμέλεια» του Ισραήλ, στο ίδιο ύφος που είχε η ανακοίνωση «λύπης» για το περιστατικό στα σύνορα με την Αίγυπτο που κόστισε τη ζωή 5 Αιγυπτίων αξιωματικών ασφαλείας.
