">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Στην Καρλσρούη ήταν στραμμένα χθες όλα τα βλέμματα, τόσο των άμεσα εμπλεκομένων Ευρωπαίων όσο και των Αμερικανών – που έχουν πλείστες φορές διαμηνύσει την επιθυμία τους να μην υπάρχουν… προβλήματα πριν τις προεδρικές εκλογές – και βεβαίως των επενδυτών. Στην νότια πόλη της Γερμανίας, το Συνταγματικό Δικαστήριο άναψε το πράσινο φως για τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) και το Σύμφωνο Δημοσιονομικής Σταθερότητας, κατά των οποίων είχαν κατατεθεί προσφυγές. «Αυτή είναι μία καλή μέρα για τη Γερμανία και την Ευρώπη», δήλωσε περιχαρής η Άνγκελα Μέρκελ από τα έδρανα της Μπούντεσταγκ για να την ακολουθήσουν ομόθυμα όλοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι.
Η Γερμανία είναι η μοναδική χώρα από τις 17 της ευρωζώνης που δεν έχει ακόμη επικυρώσει τον ESM, καθώς μπορεί στη Μπούντεσταγκ να υπερψηφίστηκε με ευκολία, όμως έπειτα από την προσφυγή 37.000 Γερμανών πολιτών, ο πρόεδρος της χώρας Γιόαχιμ Γκάουκ δεν είχε άλλη επιλογή από το να στείλει το ζήτημα στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Από την πλευρά του, το Συνταγματικό Δικαστήριο έπρεπε να αποφανθεί εάν η επικύρωση του μηχανισμού αποτελεί απώλεια της δημοσιονομικής κυριαρχίας του γερμανικού κοινοβουλίου και άρα είναι ασύμβατη με το γερμανικό Σύνταγμα. Εξυπακούεται πως μία απόφαση του Δικαστηρίου υπέρ των προσφυγών θα σήμαινε την άμεση λήξη οποιασδήποτε κουβέντας περί ESM, αφού η Γερμανία δεν θα μπορούσε να συμμετάσχει και η ευρωζώνη δεν θα μπορούσε να στηρίξει οικονομικά τον μηχανισμό δίχως τη συμμετοχή του Βερολίνου.
Πραγματικά αδύνατη θα ήταν, ωστόσο, μία διαφορετική απόφαση από αυτή που επαληθεύθηκε χθες, παρά την αναστάτωση που είχε προκαλέσει το ζήτημα. «Ποτέ στην ιστορία των 60 χρόνων του Δικαστηρίου δεν έχει υπάρξει κάποιο παράδειγμα όπου οι δικαστές να αποφασίζουν να σκοτώσουν ένα εξέχον κομμάτι της κυβερνητικής πολιτικής», έλεγε στη βρετανική Γκάρντιαν ο Γκάναρ Μπεκ, ειδικός της νομοθεσίας της ΕΕ. «Κάτι τέτοιο θα σήμαινε όχι μόνο κρίση για την Ευρώπη και το ενιαίο νόμισμα, αλλά και την κυβέρνηση της Γερμανίας, η οποία εν μία νυκτί θα έχανε την νομιμότητά της!», καταλήγει ο Γ. Μπεκ σε κάτι που παραδεχόταν ολόκληρος ο διεθνής τύπος, ακόμη και ο γερμανικός.
Οι δύο όροι του Δικαστηρίου
Ακόμη και όσον αφορά τους όρους το Συνταγματικό Δικαστήριο ήταν πολύ πιο ελαστικό απ’ ότι ευρέως αναμενόταν. Εδώ και μήνες είχαν κυκλοφορήσει σενάρια των πιθανών όρων που θα έθετε το Δικαστήριο, με ένα από αυτά να αναφέρει πως στη σκέψη των δικαστών ήταν να ζητηθεί μία ρήτρα αποχώρησης στη συνθήκη του ESM, κάτι που θα έδινε στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εγκαταλείψουν μονομερώς το πρόγραμμα. Μία τέτοια ρήτρα θα προξενούσε τεράστιο πρόβλημα, καθώς οποιαδήποτε χώρα - με κορυφαίο παράδειγμα την Ελλάδα - λαμβάνει πακέτο βοήθειας από την Ευρώπη εξαναγκάζεται σε οδυνηρή λιτότητα που οδηγεί σε απόλυτη καταβαράθρωση του βιοτικού επίπεδου του εκάστοτε λαού και είναι σαφές πως η δυνατότητα της μονομερούς αποχώρησης θα έκανε πολύ πιο εύθραυστη οποιαδήποτε κυβέρνηση προσπαθούσε να περάσει αντίστοιχα μέτρα με αυτά που έρχονται για τη χώρα μας.
Εν τέλει, το Δικαστήριο επέλεξε να ακολουθήσει τις επιθυμίες της Άνγκελα Μέρκελ και έθεσε δύο λάιτ όρους. Πρώτον, η συμμετοχή της Γερμανίας πρέπει να περιοριστεί στα 190 δισ. ευρώ, το ποσό που προβλέπει αυτή τη στιγμή η συνθήκη για τον ESM, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν μπορεί να υπάρξει αύξηση του ποσού. Όπως αναφέρει η απόφαση του Δικαστηρίου, για να ξεπεραστεί το ποσό αυτό πρέπει να υπάρχει η έγκριση της Μπούντεσταγκ, όπου όχι μόνο η Α. Μέρκελ έχει την πλειοψηφία, αλλά ακόμη και η μείζονα αντιπολίτευση – οι Σοσιαλιστές – ψηφίζουν υπέρ. Δεύτερον, σύμφωνα με το Δικαστήριο η συνθήκη του ESM περιέχει μία ρήτρα, η οποία αναφέρει πως οι αποφάσεις του ταμείου θα μένουν σε εμπιστευτικό επίπεδο. Οι 8 δικαστές της Καρλσρούης αποφάσισαν πως αυτή η ρήτρα «δεν μπορεί να εμποδίσει την πληροφόρηση της Μπούντεσταγκ και της Μπούντεσρατ (Άνω Βουλή)», εννοώντας, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ, πως και η γερμανική βουλή πρέπει να εγκρίνει τις κινήσεις του ESM.
Η ευρωζώνη και η συνταγματικότητα
Ένα σημαντικό βήμα για την σταθερότητα του ευρώ και το μέλλον της Ευρώπης είναι η επικοινωνιακή κατακλείδα της χθεσινής απόφασης. Από τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Μόντι και τον - αποτυχημένο πρώην πρωθυπουργό της Πορτογαλίας νυν - πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο μέχρι τον Ισπανό υπουργό Οικονομικών Λουίς ντε Γκίντος όλοι συμφωνούν πως ελήφθη η συμφωνία που μπορεί να τερματίσει την κρίση της ευρωζώνης.
Την ώρα, λοιπόν, που όλοι οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης πανηγύριζαν, ουδείς ασχολήθηκε με το γεγονός ότι οι Γερμανοί ήταν οι μόνοι που έστειλαν την υπόθεση του ESM να κριθεί από το Δικαστήριο. Και δεν ήταν πολιτικοί τυχοδιώκτες αυτοί που το έκαναν. Η λίστα των ονομάτων είναι μακροσκελής και περιλαμβάνει από το αριστερό κόμμα Ντίε Λίνκε μέχρι εκατοντάδες καθηγητές, το κίνημα Περισσότερη Δημοκρατία, ακόμη και τον Πέτερ Γκαουβάιλερ του συμμαχικού της Α. Μέρκελ ακροδεξιού κόμματος Χριστιανοκοινωνική Ενωση (CSU). Αυτή την… ευαισθησία του Βερολίνου σχολίαζε η Γκάρντιαν λέγοντας πως η μεταβίβαση εξουσιών από τη Γερμανία προς την Ευρώπη μπορεί να εκληφθεί από μερίδα της γερμανικής κοινωνίας ως παραβίαση του γερμανικού Συντάγματος και της νομικής παράδοσης που τονίζει την κυριαρχία του κοινοβουλίου, όλα φτιαγμένα για να προστατέψουν τη δημοκρατία. Η ουσία όμως είναι πως η ευρωζώνη έχει πάψει πλέον να ασχολείται με τη συνταγματικότητα των αποφάσεων που πλήττουν εκατομμύρια πολίτες, οι οποίοι ουδέποτε ερωτήθηκαν για την πολυπόθητη από το Βερολίνο «ενοποίηση» και για την ολοένα και μεγαλύτερη εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας των κρατών μελών. Αδύναμες καθίστανται, έτσι, οι εκλεγμένες κυβερνήσεις.
Ο Γερμανός Μάικλ Έφλερ του κινήματος Περισσότερη Δημοκρατία μας ανοίγει τα μάτια μιλώντας στο BBC, λέγοντας πως «το Σύμφωνο Σταθερότητας θα δένει τις μελλοντικές κυβερνήσεις και γενιές». «Καμία από τις δύο συνθήκες (ο ESM και το Σύμφωνο Σταθερότητας) δεν περιέχουν ρήτρα αποχώρησης. Ακόμη και αν μία κυβέρνηση θέλει, δεν θα μπορεί να ξεφορτωθεί αυτές τις συνθήκες»!
