">
Στην έκθεση που θα φιλοξενήσει συμπεριλαμβάνεται και η παλαιότερη (;) φωτογραφία της πόλης μας
Της ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΑΣΒΑΝΗ
Εκατόν εβδομήντα εικόνες από το πώς ήταν η πόλης μας από τις αρχές του 19ου αιώνα έως και το 1912 θα παρουσιαστούν από την Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου (εγκαίνια στις 20.00) στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Βίλα Καπαντζή, Βασιλίσσης Όλγας 108) στην έκθεση με τίτλο «Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ - ο αιώνας που διαμόρφωσε τη Θεσσαλονίκη του 1912».
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του ΜΙΕΤ που γίνεται με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης μας. Η έκθεση είναι βασισμένη στις συλλογές καρτποστάλ του Άγγελου Παπαϊωάννου (που ψηφιοποιήθηκαν από το ΜΙΕΤ) και του Ελληνικού Λογοτεχνικού & Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ).
Και το κοινό θα μπορεί να δει στιγμές από την καθημερινότητα και τα μνημεία της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης με πολυεθνοτικό πληθυσμό (είχε Εβραίους, Τούρκους, Έλληνες, Λεβαντινούς) και παράλληλα το τι συνέβαινε αυτά τα χρόνια στον κόσμο.
Όπως ανέφερε χθες ο κ. Γιάννης Επαμεινώνδας, που έχει την επιμέλεια της έκθεσης, το 1912 βυθίστηκε ο Τιτανικός, ο Στραβίνσκι έγραψε την «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» και έγιναν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στη Στοκχόλμη ή για παράδειγμα μέσα στον 19ο αιώνα υπήρχε ηλεκτροφωτισμός και τροχήλατα τραμ. Οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν τη δυνατότητα να δουν αυτά τα στιγμιότυπα στα καρτελάκια που θα υπάρχουν σε κάθετο άξονα από τις εικόνες της έκθεσης.
«Ο εκσυγχρονισμός της πόλης ξεκινά στα μέσα του 19ου αιώνα. Ήταν η περίοδος τανζιμάτ (= μεταρρυθμίσεων) και είχαν περάσει μια σειρά από διατάγματα που αφορούσαν τις μειονότητες. Αυτή τελειώνει με την έλευση του Αβδούλ Χαμίτ», εξήγησε ο κ. Επαμεινώνδας.
Όσο για τον τίτλο της έκθεσης «Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ», είναι δανεισμένος από το ομότιτλο βιβλίο της Έλλης Σκοπετέα, και υπονοεί πως η Θεσσαλονίκη γίνεται στις αρχές του εικοστού αιώνα η πιο «δυτική» από τις πόλεις του Λεβάντε και πως, ταυτόχρονα, ο ανατολίτικος τρόπος ζωής χάνει οριστικά τη μάχη απέναντι στον εκδυτικισμό.
«Η αντίθεση ανάμεσα στο ανατολίτικο χρώμα στην πόλη και την εισαγωγή νέων υποδομών επιταχύνεται εντυπωσιακά στα τέλη του 19ου αιώνα και αυτό διευκολύνεται από φυσικές καταστροφές. Μέχρι το 1917 ξέσπαγαν πυρκαγιές κάθε 20-25 χρόνια», σχολίασε ο κ. Ιωάννης Στεφανίδης που είναι ιστορικός σύμβουλος της έκθεσης.
Όπως είπε, προσπάθησαν να δώσουν το στίγμα των κοινοτήτων που έμεναν στην πόλη τον αιώνα αυτό και όλο αυτό να μην έχει μια εθνοκεντρική ματιά.
Η πιο παλιά φωτογραφία της Θεσσαλονίκης
Ξεχωριστή θέση στα εκθέματα έχει μια άγνωστη φωτογραφία της Θεσσαλονίκης από τη συλλογή Δέλλιου. Πιθανολογείται ότι είναι η παλιότερη φωτογραφία της πόλης μας. «Η λήψη πρέπει να έγινε από την Γ’ Προβλήτα του Λιμανιού γύρω στο 1870», σημείωσε ο κ. Επαμεινώνδας.
Όσο για το τι μπορούμε να διακρίνουμε σε αυτήν; Κτίρια όπως το Τοπ Χανέ, το Σαατλί Τζαμί, η Βίλα Άμποτ, ο Μιναρές της Ροτόντας, ο Μιναρές της Αχειροποιητου, αλλά και το Αλατζά Ιμαρέτ.
Και δρώμενο κάθε Τετάρτη
Να σημειώσουμε ότι την έκθεση συμπληρώνει το δρώμενο με τίτλο «Χαριέστατες, εράσμιες, θελκτικές», εμπνευσμένο από τις ενδυμασίες των τελών 19ου – αρχών 20ού αιώνα, που θα επαναλαμβάνεται κάθε Τετάρτη. Σε αυτό το κοινό θα μπορεί να δει μια γυναίκα να αλλάζει πρόσωπα, όπως και η πόλη. Αλλάζοντας συνέχεια ρούχα, μιλώντας διαφορετικές γλώσσες και ακροβατώντας ανάμεσα σε ποικίλες παραδόσεις, μια ερμηνεύτρια θα μεταμορφώνεται διαδοχικά σε Ελληνίδα αστή, μουσουλμάνα στο χαρέμι, ηλικιωμένη Εβραία, σύζυγο ενός ντονμέ, φτωχή πλύστρα, Γαλλίδα αρτίστα, τραγουδίστρια σε καφέ-αμάν.
Η ιδέα προέκυψε ύστερα από μελέτη των αρχείων Α. Παπαϊωάννου και ΕΛΙΑ και έχει στόχο, ζωντανεύοντας την αίσθηση που αναδύουν οι φωτογραφίες, να συμπληρώσει και να ενισχύσει το υλικό της έκθεσης.
Άγγελος Παπαϊωάννου: «Προσπαθούμε να σώσουμε μνήμες της πόλης»
Χίλιες τριακόσιες καρτποστάλ που έχουν τυπωθεί μέχρι και το 1913 έχει στη συλλογή του ο Άγγελος Παπαϊωάννου. «Προσπαθούμε να σώσουμε μνήμες αυτής της πόλης», ανέφερε ο ίδιος, ενώ πρόσθεσε πως στις 21/9 θα παρουσιάσουν μαζί με άλλους συλλέκτες μια έκθεση με τίτλο «Η Θεσσαλονίκη των συλλεκτών: ιστορίες της πόλης» στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Τα εγκαίνια θα τελέσει ο αναπληρωτής υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Κώστας Τζαβάρας.
Η έκθεση πραγματώνεται χάρη στη γενναιόδωρη προσφορά του Άγγελου Παπαϊωάννου και στηρίζεται στην τεκμηρίωση του ίδιου καθώς και στα έργα των: Μερόπης Αναστασιάδου, Έλλης Γκαλά-Γεωργιλά, Κώστα Δημητριάδη, Βασίλη Κολώνα, Αλέκας Καραδήμου-Γερόλυμπου, Μαρκ Μαζάουερ και Γιάννη Μέγα. Η μεγάλη φωτογραφία της προ του 1870 Θεσσαλονίκης παρουσιάζεται με την ευγενική άδεια του Γιώργου Δέλλιου.
Διάρκεια έως 18 Νοεμβρίου. Ώρες λειτουργίας: Τρίτη 9:00-16:00, Τετάρτη & Πέμπτη 14:00-21:00, Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή 10:00-18:00 (Δευτέρα κλειστά), με ελεύθερη είσοδο. Για ομαδικές επισκέψεις πρέπει να προηγείται συνεννόηση με το ΜΙΕΤ, τηλ. 2310 295.170-1.
