">
Με καθυστέρηση σχεδόν πέντε μηνών η ευρωζώνη αποφάσισε επιτέλους την εκταμίευση της δόσης, αμβλύνοντας τις σφοδρές συγκρούσεις ΔΝΤ και Γερμανίας και προχωρώντας σε μία επιβεβαίωση πως η θέση της Ελλάδας στο κοινό νόμισμα είναι αδιαπραγμάτευτη. Οι εταίροι και δανειστές μας αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν απ’ τις θέσεις τους τόσο ώστε να έρθουν τα λεφτά στη χώρα μας, όσο και να μειωθεί το δημόσιο χρέος κατά 20%. Τίποτε απ’ αυτά, βέβαια, δεν σημαίνει πως η Ελλάδα έχει καταφέρει να βγει απ’ το φαύλο κύκλο του χρέους, της λιτότητας, της ανεργίας και της κοινωνικής αδικίας που προέρχεται από τα Μνημόνια.
Ο δρόμος για να βγει η χώρα μας απ’ το σκοτεινό αυτό τούνελ είναι η ανάπτυξη. Ο πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, από τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας της Νέας Δημοκρατίας ακόμη, είχε κάνει «σημαία» του το θέμα της ανάπτυξης και μέχρι και σήμερα ακολουθεί την ίδια ρότα, υπογραμμίζοντας σε κάθε ευκαιρία την έμφαση που θα δοθεί στο τομέα αυτόν από την κυβέρνηση. Όπως είπε και ο ίδιος στο διάγγελμά του για τα αποτελέσματα του Eurogroup, «επιβραβεύονται οι θυσίες του ελληνικού λαού κι ανοίγει ο δρόμος για την ανάπτυξη». Οψόμεθα.
Ακολουθεί αναλυτικό ρεπορτάζ με την ακτινογραφία των αποφάσεων:
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
«Ωραία, η συμφωνία είναι καλύτερη από τη μη συμφωνία, αλλά το ερώτημα είναι αν μας δίνει αναπτυξιακή προοπτική ή όχι. Η δική μου απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι».
Με τα λόγια αυτά σχολιάζει την χθεσινή απόφαση του Eurogroup, ο καθηγητής και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Χάρρυ Παπαπανάγος, μιλώντας στον «Τ.Θ.» Εξηγώντας, αναφέρει ότι η συμφωνία αυτό που ουσιαστικά κάνει είναι να απελευθερώνει μια δόση 44 δισ. ευρώ την οποία η χώρα αναμφισβήτητα χρειάζεται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και για την πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών δημοσίου και αποπληρωμή έντοκων γραμματίων του δημοσίου. Από την άλλη όμως πλευρά, όπως προσθέτει, το ελληνικό χρέος το 2017 θα είναι στο 175% του ΑΕΠ και το 202 στο 124%. «Το χρέος αυτό το 2020 θα είναι το μεγαλύτερο, πάλι, σε όλη την ΕΕ των «27», με μια διαφορά περίπου 40-50 εκατοστιαίων μονάδων από το δεύτερο υψηλότερο χρέος (Ισπανίας και Ιταλίας)», επισημαίνει. Σύμφωνα με τον καθηγητή, το ερώτημα είναι κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει να βγει το 2016, που λήγει ουσιαστικά το μνημόνιο -ή ίσως ακόμη και το 2020- στις αγορές για να μπορέσει δανειζόμενη να στηρίξει την περαιτέρω απομείωση του δημοσίου χρέους της. «Η απάντηση είναι ότι με χρέος στο ύψος του 124% του ΑΕΠ η Ελλάδα δεν θα είναι σε θέση να βγει στις διεθνείς αγορές. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι οποιαδήποτε πρωτογενή πλεονάσματα έχουν δημιουργηθεί ή οποιοιδήποτε αναπτυξιακοί πόροι έχουν εξοικονομηθεί θα πρέπει να διοχετευθούν εξολοκλήρου στην αποπληρωμή τοκοχρεολυσίων, έστω και με πολύ μικρά επιτόκια, και στην περαιτέρω απομείωση του χρέους», υπογραμμίζει. Δηλαδή, σημειώνει ο κ. Παπαπανάγος, με απλά λόγια, δεν θα είναι πόροι οι οποίοι θα επενδυθούν στην προοπτική ανάπτυξης και ανάκαμψης της οικονομίας και δε θα βοηθήσουν την ανάκαμψη των συνθηκών διαβίωσης. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζει ότι μόλις το 2008 η Ελλάδα ήταν η 25η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο με ένα κατά κεφαλήν εισόδημα στα 31 χιλ. δολάρια. Σήμερα το εισόδημα αυτό έχει πέσει στα 21 χιλ. δολάρια σε μονάδες ισοδυνάμου αγοραστικής δύναμης, «δηλαδή μέσα σε μια πενταετία έχουμε χάσει το ένα τρίτο του εισοδήματός μας».
Χρέος κάτω από 90%
Ο καθηγητής εκφράζει την άποψη ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος πρέπει να περικοπεί δραστικά σε επίπεδα χαμηλότερα του 90% το 2020 «εάν θέλουμε να μιλάμε για ένα χρέος το οποίο να είναι όχι μόνο χρηματοπιστωτικά βιώσιμο αλλά και αναπτυξιακά». Μάλιστα, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, εκτιμά ότι εκ των πραγμάτων οι ευρωπαίοι εταίροι μας θα προχωρήσουν σε νέα περικοπή στο μέλλον, αλλά, όπως τονίζει, «και πάλι αυτήν την τεράστια καθυστέρηση θα την πληρώσουμε ακριβά και, πολύ φοβάμαι, με αίμα».
Πως θα γίνει η επαναγορά χρέους
Κληθείς να εξηγήσει τη διαδικασία με την οποία θα πραγματοποιηθεί η επαναγορά χρέους έως τις αρχές Δεκεμβρίου, ο κ. Παπαπανάγος σημειώνει ότι ουσιαστικά η χώρα μας με χρήματα τα οποία, μέσω δανειακών συμβάσεων, έχει πάρει ήδη και έχει αυτήν τη στιγμή στην κατοχή του ο EFSF, θα προχωρήσει στην αγορά ελληνικών κρατικών ομολόγων τα οποία βρίσκονται στις δευτερογενείς αγορές. Θα διατεθούν περίπου 10 δισ. ευρώ για την αγορά ομολόγων, στην αξία την οποία είχαν στις δευτερογενείς αγορές στις 23/11/12. Εάν αυτά τα ομόλογα πουληθούν στην συγκεκριμένη τιμή και οι ομολογιούχοι δεχθούν να τα πουλήσουν στην τιμή αυτή, τότε υπολογίζεται ότι μπορεί ουσιαστικά να απαλειφθεί ένα κομμάτι χρέους της τάξης των 30 δισ. ευρώ.
Η «γκρίζα» ζώνη σε αυτό, κατά τον κ. Παπαπανάγο, είναι το κατά πόσο οι κάτοχοι των ομολόγων αυτών (πρόκειται κυρίως για ιδιωτικές επενδυτικές εταιρίες και ιδιωτικές τράπεζες η πλειονότητα των οποίων, σε ποσοστό 75% είναι στη ζώνη του ευρώ) θα δεχθούν να πουλήσουν στις χαμηλές αυτές τιμές (που είναι στο ¼ της ονομαστικής αξίας) και όχι να περιμένουν την προοπτική ανόδου. «Ίσως να είναι ένα αρκετά φιλόδοξο μέτρο, η αποτελεσματικότητα του οποίου θα κριθεί στο άμεσο μέλλον», παρατηρεί.
Μηχανισμοί παρακολούθησης και ρήτρες διόρθωσης
Επιπλέον, εφιστά την προσοχή και σε δύο ακόμη ζητήματα: Στους αυστηρούς όρους παρακολούθησης του προϋπολογισμού και των ιδιωτικοποιήσεων από ειδική ομάδα η οποία θα συσταθεί, καθώς επίσης και στην ενεργοποίηση ρητρών δημοσιονομικής διόρθωσης, όταν υπάρχουν αποκλίσεις στην εκτέλεση του προϋπολογισμού ή στην προώθηση ιδιωτικοποιήσεων.
«Τέτοιες ρήτρες θα ενεργοποιηθούν εκ των πραγμάτων λόγω του γεγονότος ότι ο προϋπολογισμός του ’13, τουλάχιστον στο μέγεθος της ύφεσης, θα πέσει έξω», επισημαίνει ο κ. Παπαπανάγος, εκτιμώντας ότι η ύφεση το 2013 θα είναι μεγαλύτερη της προβλεπόμενης (-4% του ΑΕΠ) και ίσως αγγίξει ακόμη και το -8 ή -9% του ΑΕΠ.
Εξάλλου, ένα «κενό σημείο» κατά τη γνώμη του, είναι το από πού θα προκύψουν οι περικοπές που θα καλύψουν τις πιθανές αποκλίσεις.
Τι συμφώνησαν στις Βρυξέλλες
Έπειτα από μια ακόμη μαραθώνια συνεδρίαση στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης κατέληξαν τελικά, τις πρώτες πρωινές ώρες, χθες, σε συμφωνία για την Ελλάδα.
Όπως επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, στο ανακοινωθέν που εξεδόθη, το Eurogroup συμφώνησε ότι ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,5% του ΑΕΠ μετατίθεται από το 2014 στο 2016, λόγω της διετούς επιμήκυνσης του ελληνικού προγράμματος.
Στη συνέχεια αναφέρεται ότι η Ελλάδα εξετάζει βέβαια μέτρα μείωσης του χρέους στο προσεχές μέλλον, «τα οποία ενδεχομένως αφορούν δημόσια προσφορά αγοράς διαφόρων κατηγοριών εθνικών υποχρεώσεων. Αν επιλεγεί αυτή η οδός οποιαδήποτε προσφορά ή τιμή ανταλλαγής δεν αναμένεται να υπερβαίνει αυτές τις τιμές κλεισίματος, με ημερομηνία 23 Νοεμβρίου 2012».
Το Eurogroup υπογραμμίζει ότι τα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα πρέπει να είναι έτοιμα να εξετάσουν τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:
• Μία μείωση κατά 100 μονάδες βάσης των επιτοκίων που προβλέπονται στο πρώτο πρόγραμμα . Δεν απαιτείται η συμμετοχή στη μείωση των επιτοκίων από τα κράτη μέλη που βρίσκονται σε πρόγραμμα προσαρμογής.
• Μείωση κατά 10 μονάδες βάσης του κόστους των εγγυήσεων που έχει λάβει η Ελλάδα στα δάνεια από το ΕΤΧΣ (EFSF).
• Επιμήκυνση της ωρίμανσης των διμερών δανείων και των δανείων από το ΕΤΧΣ κατά 15 χρόνια και μετακύληση κατά 10 χρόνια στα τοκοχρεολύσια που καταβάλει η Ελλάδα για τα δάνεια του ΕΤΧΣ. Όπως επισημαίνεται τα μέτρα αυτά δεν πρόκειται να επηρεάσουν τη δανειοληπτική ικανότητα του ΕΤΧΣ το οποίο υποστηρίζεται πλήρως από τις εγγυήσεις των κρατών μελών.
• Τη δέσμευση από τα κράτη μέλη να μεταφέρουν στο δεσμευμένο λογαριασμό της Ελλάδας ένα ποσό που ισοδυναμεί με τα κέρδη των κεντρικών τραπεζών από το 2013 και μετά. Τα κράτη μέλη που βρίσκονται σε πρόγραμμα δε θα συμμετάσχουν σε αυτή τη ρύθμιση για όσο λαμβάνουν διεθνή στήριξη.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι τα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα εξετάσουν περαιτέρω μέτρα και βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της εθνικής συνεισφοράς της Ελλάδας στα συγχρηματοδοτούμενα έργα από τα διαρθρωτικά ταμεία και/ή την περαιτέρω μείωση των επιτοκίων, προκειμένου να διασφαλιστεί μεγαλύτερη και αξιόπιστη μείωση του ελληνικού χρέους. Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση του ελληνικού χρέους στο 175% το 2016, στο 124% το 2020 και αισθητά κάτω από το 110% το 2022.
Πού θα πάει η δόση
Το Eurogroup κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία προκειμένου να ξεκινήσουν οι εθνικές διαδικασίες για την έγκριση της καταβολής της επόμενης δόσης στο πλαίσιο του ΕΤΧΣ, η οποία ανέρχεται σε 43,7 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό 10,6 δισ. ευρώ προβλέπονται για τις δημοσιονομικές ανάγκες και 23,8 δισ. ευρώ, υπό τη μορφή ομολόγων του ΕΤΧΣ προβλέπονται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και θα καταβληθούν το Δεκέμβριο. Επισημαίνεται, επίσης, ότι η εκταμίευση του υπόλοιπου ποσού ύψους 9,3 δισ. ευρώ θα καταβληθεί σε τρεις δόσεις στη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του 2013, υπό την προϋπόθεση της εφαρμογής του Μνημονίου συνεννόησης που συμφωνήθηκε με την Τρόικα (συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της φορολογικής μεταρρύθμισης τον Ιανουάριο).
Το Eurogroup τονίζει ότι θα είναι σε θέση να αποφασίσει και τυπικά την εκταμίευση, ως τις 13 Δεκεμβρίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ολοκληρωθεί οι εθνικές διαδικασίες και ανάλογα με το αποτέλεσμα της ενδεχόμενης επαναγοράς από την Ελλάδα ελληνικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά.
«Η σημερινή απόφαση του Eurogroup και του ΔΝΤ είναι σημαντική διότι κρατά την Ελλάδα στο ευρώ, της δίνει σημαντική ευκαιρία να βγει από το φαύλο κύκλο της ύφεσης και της υπερχρέωσης και συμβάλει στη μείωση του χρέους της», δήλωσε ο υπουργός οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας, μετά τη λήξη των εργασιών της συνεδρίασης.
Ρευστότητα αναμένει η αγορά
«Έστω και την ύστατη στιγμή η Ευρώπη κατάλαβε ότι η αναβλητικότητα στη λήψη αποφάσεων, οξύνει το ελληνικό πρόβλημα και μεγεθύνει τις κερδοσκοπικές δράσεις από τις αγορές», αναφέρει ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ) Παναγιώτης Παπαδόπουλος αναφερόμενος στη συνεδρίαση του Eurogroup.
Σύμφωνα με τον ίδιο η εκκρεμότητα των αποφάσεων των δανειστών, όλο αυτό το διάστημα έβαλε «στο ψυγείο» την αγορά που ασφυκτιεί από την έλλειψη ρευστότητας. «Η χθεσινή απόφαση για την εκταμίευση της δόσης προς την Ελλάδα, αναμένεται να σημάνει την ενεργοποίηση του προγράμματος για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για να αρχίσει η διαδικασία δανειοδότησης των επιχειρήσεων που έχουν περιέλθει σε δεινή κατάσταση», επισημαίνει ο ίδιος, προσθέτοντας, ωστόσο, πως πρέπει να αντιληφθούμε όλοι, ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να έρθει από τα δανεικά αλλά από την επίμονη και σκληρή δουλειά που πρέπει να γίνει στο εσωτερικό της χώρας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου (ΕΣΕΕ) Βασίλης Κορκίδης, αναφορικά με την εκταμίευση των 34,4 δισ. ευρώ, εξέφρασε την ελπίδα ότι «θα δοθεί σύντομα βαθιά ανάσα ρευστότητας στην αγορά και θα στραφούμε πλέον όλοι στην προσπάθεια ανάκαμψης της πραγματικής οικονομίας». Ο κ. Κορκίδης, μεταξύ άλλων δήλωσε: «Η συνολική συμφωνία του Eurogroup ούτε απλή είναι, ούτε εύκολη, αντιθέτως απαιτεί συγκεκριμένες και συντονισμένες ενέργειες μέσα σε 15 ημέρες, για να μας δοθούν επιτέλους τα 34,4 δισ. ευρώ, στις 13 Δεκεμβρίου, σε ρευστό και εγγυήσεις. Η επαναγορά των 20 τίτλων ελληνικών ομολόγων ονομαστικής αξίας 63 δισ.(ευρώ) από τους εταίρους μας μέσω του EFSF με περίπου 16 δισ. ευρώ, σε συνδυασμό με τη μείωση και την αναβολή καταβολής τόκων αλλά και της επέκτασης αποπληρωμής των διμερών δανείων, μπορεί να μειώσει το δημόσιο χρέος κατά 40 δισ. ευρώ και να το καταστήσει βιώσιμο».
