">
Του Γρηγόρη Μυστιλιάδη
Δυσκολεύομαι να θυμηθώ έναν έστω από τους φίλους μου που έχουν εκπληρώσει τη στρατιωτική τους θητεία και δεν έχουν αστείες ιστορίες να διηγηθούν από το στρατό. Ακούγοντάς τους έχεις την εντύπωση ότι πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο της ζωής ενός νεαρού άνδρα, όπου γνωρίζεσαι με άλλους ανθρώπους με τους οποίους στον «έξω» κόσμο δεν έχεις παρά ελάχιστα κοινά ενδιαφέροντα, βιώνεις καταστάσεις που είναι αδύνατον να περιμένεις εκ των προτέρων και, γενικά, αποκτάς αναμνήσεις που τις επαναφέρεις με την πρώτη ευκαιρία νοσταλγικά στο μυαλό σου. Η αλήθεια, βέβαια, μόλις κάποιος αποφασίσει να σοβαρέψει την κουβέντα, είναι ότι στη σύγχρονη Ελλάδα ο στρατός είναι ένα παράλογο χάσιμο χρόνου, δημιουργικότητας και ελευθερίας για έναν νέο άνθρωπο. Ακόμα και εκείνοι που για διάφορους λόγους είχαν κάποια προνομιακή αντιμετώπιση, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και ο γράφων, δεν μπορούν να διαφωνήσουν. Είναι θέμα ο στρατός. Και για κάποιους, ακόμα περισσότερο.
Ο Νίκος Καρανίκας είναι πια 42 ετών. Πίσω στο 1995, αρνήθηκε να καταταγεί όντας αντιρρησίας συνείδησης. Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι τότε η τριτοκοσμική χώρα στην οποία ζούμε δεν αναγνώριζε το δικαίωμα αυτό, ακόμα κι αν δεν ήταν κάτι το καινούργιο. Αντιρρησίες συνείδησης με ιδεολογικά ή πολιτικά κριτήρια υπήρχαν από τη δεκαετία του ’80, ενώ με θρησκευτικά κριτήρια πολύ νωρίτερα. Η Ελλάδα σύρθηκε κυριολεκτικά από τη διεθνή κοινότητα να ρυθμίσει το ζήτημα και το έκανε μόλις το 1997, όταν με το νόμο 2510 εισήχθη μια μορφή πολιτικής κοινωνικής υπηρεσίας ως εναλλακτική της στρατιωτικής. Αστεία πράγματα, βέβαια, μιας και η μεγάλη διάρκεια της υπηρεσίας αυτής που άγγιζε τα 3 χρόνια, όπως και το γεγονός ότι προέβλεπε πως ο αντιρρησίας συνείδησης θα έπρεπε να καλύπτει μόνος τους τα έξοδά του στο διάστημα αυτό λειτούργησαν ως σαφή αντικίνητρα. Τα πράγματα έτσι ελάχιστα άλλαξαν, και η τιμημένη Ελλάδα συνέχισε στον ίδιο δρόμο. Τόσο που εξασφάλισε μια αναφορά από τη Διεθνή Αμνηστία το 2006, που ανέφερε ότι «Το δικαίωμα της άρνησης εκτέλεσης στρατιωτικής θητείας αποτελεί θεμιτή άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, δικαιώματα τα οποία η Ελλάδα έχει υποχρέωση να σέβεται». Ελλάδα και σεβασμός σε ανθρώπινα δικαιώματα, βέβαια, βίοι παράλληλοι.
Πίσω στο Νίκο. Τον Αύγουστο του ’95 συλλαμβάνεται στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας και μεταφέρεται σε στρατιωτικές φυλακές, όπου καταδικάζεται σε τετραετή φυλάκιση για ανυποταξία. Το Δεκέμβρη του ίδιου έτους, το Αναθεωρητικό Δικαστήριο μειώνει την ποινή του σε 1 χρόνο με τριετή αναστολή. Καθώς όμως βγαίνει από τη δικαστική αίθουσα, ο ελληνικός στρατός του δίνει φύλλο πορείας! Έτσι, καθώς ο Καρανίκας αρνείται και πάλι να παρουσιαστεί, η ανυποταξία μετατρέπεται σε λιποταξία. Το θέμα παίρνει διαστάσεις στα ξένα ΜΜΕ και ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Αργεντινός Αντόλφο Πέρες Εσκιβέλ δηλώνει : «Θέλω να εκφράσω τη βαθύτατη ανησυχία μου για την τύχη του αντιρρησία συνείδησης Ν. Καρανίκα. Πιστεύω ότι η άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης είναι ανθρώπινο δικαίωμα που προάγει την ειρήνη και τη δικαιοσύνη στον κόσμο. Με ανησυχεί το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε, όπου οι νέοι οι οποίοι αρνούνται να υπηρετήσουν στρατιωτική θητεία δεν έχουν τη δυνατότητα να υπηρετήσουν μια εναλλακτική κοινωνική θητεία».
Το 2000 ο Καρανίκας απαλλάσσεται από το Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Την ίδια χρονιά καταβάλλει αίτημα να αναγνωριστεί ως αντιρρησίας συνείδησης, το οποίο απορρίπτεται από το Στρατολογικό Γραφείο Βέροιας καθώς θεωρείται ότι έχει υπηρετήσει στρατιωτική θητεία. Ποια είναι αυτή; Μα φυσικά το διάστημα που πέρασε στις στρατιωτικές φυλακές 5 χρόνια νωρίτερα… Την ίδια χρονιά, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδικάζει ομόφωνα την Ελλάδα στην υπόθεση Θλιμμένος κατά Ελλάδας.
Το 1983 ο Μάρτυρας του Ιεχωβά Ιάκωβος Θλιμμένος εξέτισε ποινή φυλάκισης ως αντιρρησίας συνείδησης, καταδίκη που καταχωρήθηκε ως κακούργημα στο ποινικό μητρώο του. Το Φεβρουάριο του 1989, αυτή η κατηγορία στέρησε στον Θλιμμένο την αναγνώρισή του από το σώμα ορκωτών λογιστών και το διορισμό του σε ανάλογη θέση παρά την επιτυχία του ως δεύτερου στη σειρά στις απαιτούμενες εξετάσεις. Η προσφυγή του κατά της απόφασης απορρίπτεται στις 28 Ιουνίου 1996. Ο Θλιμμένος προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας το οποίο, αν και αρχικά τον δικαιώνει, σε επόμενη παραπομπή στην Ολομέλειά του αποφασίζει πως καλώς δεν είχε διοριστεί. Έτσι, η υπόθεση οδηγήθηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο ομοφώνως απεφάνθη ότι στην υπόθεση αυτή υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 14 (περί απαγόρευσης των διακρίσεων) σε συνδυασμό με το Άρθρο 9 (περί ελευθερίας της σκέψης, συνείδησης και θρησκείας) και του Άρθρου 6 (δικαίωμα ακροαματικής διαδικασίας σε εύλογο χρονικό διάστημα) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, το ελληνικό κράτος κλήθηκε να αποζημιώσει τον Θλιμμένο με το ποσό των 9 εκατομμυρίων δραχμών για ηθική βλάβη και δικαστικές δαπάνες.
Η υποχρεωτική στράτευση επιτίθεται ευθέως στα ανθρώπινα δικαιώματα της ελευθερίας βούλησης και της αυτοδιάθεσης. Αποτελεί ήδη παρελθόν στις 21 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και όπως όλοι γνωρίζουμε η Ελλάδα είναι μια από τις 6 που αντιστέκεται ακόμα και θα συνεχίσει να αντιστέκεται στην εισβολή των μυγιάγγιχτων Ευρωπαίων στα εσωτερικά μας. Το εξωφρενικότερο όλων είναι μάλλον ότι η θητεία παραμένει υποχρεωτική όχι για λόγους άμυνας του Έθνους, μιας και όποιος έχει κάνει έστω και 10 λεπτά φαντάρος γνωρίζει ότι με την εκπαίδευση του ελληνικού στρατού (και δεν εννοώ τους επαγγελματίες) σε ενδεχόμενο ντου οι Τούρκοι θα μας έπαιρναν φαλάγγι ακόμα κι αν ήταν οπλισμένοι με πιρούνια. Η θητεία παραμένει υποχρεωτική γιατί πρέπει να υπάρχουν φαντάροι να φτιάχνουν φραπέδες, να εκτελούν χρέη οδηγού στους αξιωματικούς, να σφουγγαρίζουν και να φυλάνε παγκάκια στις σκοπιές.
Την περασμένη Τετάρτη ο Καρανίκας συνελήφθη και πάλι από αστυνομικούς και παραπέμφθηκε εκ νέου στη στρατιωτική δικαιοσύνη. Μετά από αίτημά του, το Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης για τις 8 Μαρτίου. Το κράτος επιμένει να τον δικάσει, 18 χρόνια μετά από την πρώτη τους κόντρα. Προφανώς η άρνησή του να βάλει τα χακί εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρότατη υπόθεση για ένα κράτος που καταρρέει. Προφανέστερα, δεν νομίζω να έχει να κάνει σε τίποτα το γεγονός ότι είναι στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης, γιατί δεν είμαι καχύποπτος.
Η θητεία παραμένει υποχρεωτική, κατάλοιπο ενός γεμάτου ψευδαισθήσεις μιλιταρισμού και παρωχημένων αντιλήψεων. Σε μια χρονική συγκυρία που η χώρα προσπαθεί να κρατηθεί από παντού για να ορθοποδήσει, η ανίατη ηλιθιότητα βολεμένων ανθρωπάκων συνεχίζει να στέλνει σε 9μηνη απραξία τους νέους της. Και τον Καρανίκα. Μην τον ξεχνάς τον Καρανίκα, και τη φυλακή να αφαιρέσεις χρωστάει ακόμα μήνες να υπηρετήσει ο νέος…
