">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Στο Λονδίνο του 1936 ένας φημισμένος Αμερικανός συγγραφέας αντικρίζει μέσα στο πλήθος τη μυθική χορεύτρια Σολάνζ Νταλμόν, τη γυναίκα που ερωτεύτηκε παράφορα και οδήγησε στο θάνατο πριν από πολλά χρόνια. Είναι όμως αυτή; Ένα ταξίδι στο σκοτεινό παρελθόν θα ξεκινήσει από την Κωνσταντινούπολη, το Αιγαίο και την Αθήνα των αρχών του αιώνα ως το συγκλονιστικό φινάλε στο Εδιμβούργο του 1945.
Έρωτας, θάνατος, μικρές και μεγάλες συνωμοσίες, πολιτικό σασπένς, κατασκοπεία τα κύρια στοιχεία του. Όλα τα παραπάνω ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος του Στέφανου Δάνδολου με τίτλο «Η χορεύτρια του διαβόλου», που, πριν λίγες μέρες, παρουσίασε ο ίδιος σε κεντρικό βιβλιοπωλείο της πόλης μας.
Ένα βιβλίο με το οποίο επιστρέφει στα γράμματα με νέο εκδοτικό οίκο (τις εκδόσεις Ψυχογιός).
Αλλά και ένα έργο που μας δείχνει πως «πολλές πληγές του παρόντος, καθρεφτίζονται στις σκοτεινές γωνιές των κοσμοπολίτικων σαλονιών της τότε εποχής».
«Στην ουσία τα χρόνια που διατρέχει το βιβλίο –από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα μέχρι λίγους μήνες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο– επισφράγισαν την ήττα της αληθινής πολιτικής από την τοκογλυφική διάσταση της οικονομίας», δήλωσε ο συγγραφέας σε συνέντευξή του στον «Τ.Θ.».
Και αν η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται σημασία έχει για τον ίδιο το πώς επαναλαμβάνεται. «Σήμερα δεν απειλούμαστε από πολέμους μέσα σε λαγούμια. Το αίμα κυλάει αλλιώς. Πάντως το ότι δεν μαθαίνουμε από το παρελθόν, οφείλεται στη φύση μας. Ο άνθρωπος είναι ένα αχόρταγο ζώο που η εξουσία το καθιστά σαρκοφαγικό», υπογράμμισε ο κ.Δάνδολος.
-Ποια στάθηκε η αφορμή για να γράψετε αυτό το βιβλίο;
-Πριν από χρόνια, μια γνωστή Γαλλίδα δημοσιογράφος μου μίλησε για μια χορεύτρια του Μουλέν Ρουζ των αρχών του εικοστού αιώνα η οποία εξαιτίας της ομορφιάς της έπεσε θύμα των «media» της εποχής εκείνης, και η ιστορία της δεν έπαψε ποτέ να με τριβελίζει. Έπρεπε όμως να την διανθίσω με όλο το πλέγμα των κοινωνικο-πολιτικών συνθηκών όλης αυτής της περιόδου κι έτσι μου πήρε αρκετό καιρό μέχρι να αποφασίσω ότι είμαι έτοιμος να βυθιστώ στο σκότος μιας τόσο ταραγμένης εποχής. Βέβαια, από νεαρός έχω μια εμμονή με την συγκεκριμένη περίοδο. Κυρίως με τα χρόνια πριν και μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Με το που ξέσπασε η οικονομική κρίση, πρώτα στις ΗΠΑ το 2008 και σιγά-σιγά το 2009 στην δική μας ήπειρο, άρχισα να βλέπω, όλο και πιο έντονα, κομμάτια εκείνης της περιόδου να ξεπροβάλλουν μέσα από διάφορους παραλληλισμούς στην οικονομική και πολιτική ζωή των καιρών μας. Και γοητεύτηκα τόσο από αυτή την συνάφεια, που γύρισα ακόμα πιο πίσω, στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα και στις αρχές του εικοστού, χτίζοντας αυτή την παράξενη και μυστηριώδη ιστορία, που στόχος μου ήταν να τα έχει όλα, έρωτα, θάνατο, μικρές και μεγάλες συνωμοσίες, πολιτικό σασπένς, κατασκοπεία, όλα όσα θα διέτρεχαν ένα επικό μυθιστόρημα εκείνης της εποχής.
-Η περίοδος στην οποία εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα πόσο καθοριστική υπήρξε για τη χώρα, αλλά και για την ίδια την Ευρώπη;
-Πολύ καθοριστική, αν σκεφτεί κανείς ότι γέννησε δύο παγκόσμιους πολέμους. Το κυριότερο όμως είναι η νοοτροπία. Στην ουσία τα χρόνια που διατρέχει το βιβλίο –από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα μέχρι λίγους μήνες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο– επισφράγισαν την ήττα της αληθινής πολιτικής από την τοκογλυφική διάσταση της οικονομίας. Και πέραν της ερωτικής ιστορίας που αφηγούμαι, αυτός ο καμβάς είναι πολύ σημαντικός στο μυθιστόρημα: ο αναγνώστης θα δει πολλές πληγές του παρόντος να καθρεφτίζονται στις σκοτεινές γωνιές των κοσμοπολίτικων σαλονιών της τότε εποχής.
-Στις σελίδες του αναφέρεστε στην χρεοκοπία της Ελλάδας το 1890. Η ιστορία κάνει κύκλους; Και αν κάνει γιατί δεν μαθαίνουμε από αυτήν;
-Φυσικά και η ιστορία κάνει κύκλους. Και αν αυτό φαίνεται απλοϊκό ως προσέγγιση, θα μπορούσα να ανατρέξω στα λόγια της Χάννα Άρεντ, η οποία είχε πει ότι η κοινοτοπία του κακού αποτελεί βασικό συστατικό στα θεμέλια της πολιτισμένης αστικής κοινωνίας. Το ζητούμενο, βέβαια, για μας δεν θα πρέπει να είναι τόσο το αν η Ιστορία επαναλαμβάνεται όσο το πώς επαναλαμβάνεται. Γιατί μπορεί να υπάρχουν φοβερές ομοιότητες ως προς τη ροή των πραγμάτων, ωστόσο οι τρόποι διαφέρουν. Σήμερα δεν απειλούμαστε από πολέμους μέσα σε λαγούμια. Το αίμα κυλάει αλλιώς. Πάντως το ότι δεν μαθαίνουμε από το παρελθόν, οφείλεται στη φύση μας. Ο άνθρωπος είναι ένα αχόρταγο ζώο που η εξουσία το καθιστά σαρκοφαγικό.
-Είστε ένας από τους συγγραφείς που το έργο τους έχει κυκλοφορήσει και στο εξωτερικό. Μπορεί η χώρα μας να κινηθεί προς ξένες αγορές στον χώρο του βιβλίου;
-Ένας Έλληνας συγγραφέας θα μεταφραστεί δύσκολα σε ξένη γλώσσα επειδή δεν υπάρχουν Έλληνες αναγνώστες σε μεγάλους εκδοτικούς οίκους του εξωτερικού για να διαβάσουν τα πρωτότυπα κείμενα. Όλη η δουλειά μένει στους Έλληνες εκδότες. Αλλά και πάλι, η κρατική βοήθεια είναι μηδαμινή, οι επιχορηγήσεις προς τους ξένους για μεταφράσεις των δικών μας συγγραφέων είναι είδος προς εξαφάνιση, οπότε έχουμε μάλλον εγκλωβιστεί σε μια αδιέξοδη κατάσταση. Και είναι άδικο γιατί έχουμε αρκετούς καλούς συγγραφείς που μπορούν να μιλήσουν στους ξένους αναγνώστες.
-Η γλώσσα λειτουργεί ως εμπόδιο για την ευρύτερη διάδοση του έργου ελλήνων συγγραφέων; Λειτουργεί αποτρεπτικά προς ξένους μεταφραστές;
-Δεν θα έλεγα ότι λειτουργεί αποτρεπτικά. Αλλά είναι μια αντικειμενική συνθήκη το ότι η ελληνική γλώσσα είναι κλειστή. Και το αποτέλεσμα είναι ότι όντως λειτουργεί ως εμπόδιο.
-Μετά το κλείσιμο του ΕΚΕΒΙ και εν μέσω κρίσης πώς βλέπετε το παρόν και πώς το μέλλον του βιβλίου;
-Υπάρχουν πολλές δυσκολίες στην αγορά, τα μικρά βιβλιοπωλεία δίνουν αγώνα επιβίωσης, οι Έλληνες δεν διαβάζουν όσο θα θέλαμε, η πολιτεία δεν δείχνει διατεθειμένη να βοηθήσει τον χώρο του βιβλίου. Ωστόσο δε πρέπει να χάνουμε την αισιοδοξία μας. Ακόμα και στον πόλεμο τα δύο πράγματα που είχε ανάγκη ο άνθρωπος ήταν το ψωμί και τα βιβλία. Θα ήθελα λοιπόν να σκέφτομαι ότι είναι κάτι παροδικό.
-Το προηγούμενό σας μυθιστόρημα, «Ο τελευταίος κύκνος», θα ανεβεί στη σκηνή ως μιούζικαλ. Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτή τη μεταφορά;
-Η ιδέα ήταν του Βαγγέλη Κωνσταντινίδη, του γνωστού στιχουργού, που στις αρχές του 2010 μου πρότεινε να διασκευάσουμε θεατρικά το βιβλίο σε πρόζα και τραγούδια. Συνεργάστηκα μαζί του μερικούς μήνες στο γράψιμο ώσπου συνειδητοποίησα ότι είχε συλλάβει το πνεύμα της ιστορίας τόσο βαθιά, που δεν χρειαζόταν μεγάλη βοήθεια από μένα. Έτσι τον άφησα να συνεχίσει μόνος του και το αποτέλεσμα με εξέπληξε, ήταν άκρως γοητευτικό. Στο τιμ προστέθηκε πέρυσι και ο Αντώνης Σκόκος, αυτός ο εξαίρετος συνθέτης και μαέστρος, ο οποίος έντυσε μουσικά το έργο δίνοντάς του ένα χρώμα στα πρότυπα των κλασσικών teenage μιούζικαλ, αλλά σε πολύ πρωτοποριακές φόρμες για τα ελληνικά δεδομένα. Νομίζω ότι είναι μια καταπληκτική δουλειά. Αυτή την εποχή βρισκόμαστε σε συζητήσεις με παραγωγούς και σκηνοθέτες.
-Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό το διάστημα;
-Μόλις τελείωσα την «Αστική ζωολογία» του αγαπημένου μου Χάουαρντ Τζέικομπσον και αρχίζω το «Οι άνθρωποι του Σμάιλι» του Τζον Λε Καρέ, ενός άλλου συγγραφέα που αγαπώ πολύ.
Ποιος είναι
-Γεννημένος στην Αθήνα το 1970 ο Στέφανος Δάνδολος έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία με το μυθιστόρημα «Υπνοβάτες του Σεπτέμβρη», το 1996.
-Το 2004 χαρακτηρίστηκε από τον Παύλο Μάτεσι ο σημαντικότερος Έλληνας συγγραφέας της γενιάς του.
-Το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Μπότση για το σύνολο του πεζογραφικού του έργου, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας.
-Έχει γράψει εννέα βιβλία, μεταξύ των οποίων τα μυθιστορήματα «Νάρκισσοι και Κανίβαλοι», «Ο Τελευταίος Κύκνος» και «Νέρων – Εγώ, ένας θεός», που μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε με επιτυχία το 2006 στην Ιταλία.
-Διηγήματά του έχουν συμπεριληφθεί σε ανθολογίες και λογοτεχνικές επιθεωρήσεις του εξωτερικού, ενώ το 2008 εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Young Writers’ World Festival που πραγματοποιήθηκε στη Σεούλ.
-«Η Χορεύτρια του Διαβόλου» είναι το όγδοο μυθιστόρημά του και το πρώτο του από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.
