">
Γράφει ο Σωτήρης Μπαμπατζιμόπουλος
Αξιολόγηση: ****
Σκηνοθεσία: Τόμας Άλφρεντσον
Παίζουν: Γκάρι Όλντμαν, Τζον Χαρτ, Κόλιν Φερθ, Τομ Χάρντι, Τόμπι Τζόουνς
Διάρκεια: 127΄
Προβάλλεται: Odeon Πλατεία, Village Mediterranean Cosmos, Ster Μακεδονία, Μακεδονικόν
Βρετανία 1973. Εν μέσω ψυχρού πολέμου και τη μετέωρη απειλή ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου, η κουρασμένη Ευρώπη συντηρεί ένα ασύλληπτα μεγάλο δίκτυο κατασκοπείας. Αχανή αρχειοφυλάκια με αμέτρητες αναφορές, ονόματα, κινήσεις λογαριασμών, παρακολουθήσεις κατασκόπων και αντι-κατασκόπων, ένας σκοτεινός καφκικός μηχανισμός στον οποίο άνθρωποι-γρανάζια, αναλώσιμοι ζουν και αναπνέουν στο κυνήγι του μεγάλου νέου, αυτού που θα αλλάξει τον ρου της ιστορίας και το συσχετισμό των δυνάμεων. Και το νέο σκάει σαν βόμβα: στα υψηλά κλιμάκια της βρετανικής κατασκοπείας υπάρχει ένας χαφιές. Τα απόρρητα μυστικά ενός συντηρητικού και καταθλιπτικού συστήματος βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο. Ένας αποσυρμένος κατάσκοπος υπεράνω υποψίας, ο Σμάιλι, καλείται να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Πρέπει να ψάξει βαθιά, στους πιο βρόμικους υπονόμους του σάπιου συστήματος, για να βρει τον προδότη…
Αλλά ακόμα κι αν τον βρει, πόση αληθινή σημασία έχει; Διότι αυτό που πραγματικά μπαίνει στο μικροσκόπιο είναι η ίδια η περσόνα του Σμάιλι, ενός γραφιά πολυτελείας, ενός ανθρώπου με την όψη καημένου υπαλλήλου, χρόνια δέσμιου μιας καθημερινότητας αμέτρητων πρωτοκόλλων και ανούσιων λεπτομερειών. Ένας δημόσιος υπάλληλος του οποίου ο ρόλος και η εξουσία στηρίζονται στο οικοδόμημα μιας από τις μεγαλύτερες φούσκες του 20ου αιώνα, τη βαρβάτη φούσκα της κατασκοπείας. Και το τίμημα που πρέπει να πληρώσει για να υπηρετήσει μάταια την προστασία του κορεσμένου και παρανοϊκού αγγλικού κράτους, είναι η κατάδυσή του σε μια προσωπική μιζέρια και μελαγχολία, έχοντας στύψει από το γέρικο σώμα του κάθε σταγόνα ζωής κι ερωτισμού κυνηγώντας τον εχθρό…
Και ποιος είναι ο εχθρός; Όπως τώρα, έτσι και τότε, ο εχθρός δεν έχει πρόσωπο, δεν είναι ο Μήτσος να του τινάξουμε τα μυαλά και να τελειώνουμε… είναι ένα μαύρο σύννεφο, μια ιδέα με πλοκάμια. Το όνομά του τότε: κομμουνισμός. Κωδικοί και μυστικές οργανώσεις προσπαθούν να δώσουν ανθρώπινη υπόσταση σε αυτόν τον τεράστιο εχθρό, αλλά είναι αδύνατο. Ο Σμάιλι γνώρισε κάποτε τον αρχηγό ρωσικής κατασκοπείας. Τον εχθρό. Ούτε το πρόσωπό του δεν θυμάται. Εξαιρετική αλληγορία. Αλλά και να τον θυμόταν, και να τον ξεπάστρευε, πάλι λίγη σημασία θα είχε, αφού θα ερχόταν κάποιος άλλος να πάρει τη θέση του και η ιδέα του κομμουνισμού θα ήταν εξίσου απειλητική και αγέρωχη.
Όσο για μας και για το εδώ και τώρα... ποιος είναι ο εχθρός; Πάλι κωδικοί, πάλι ιδέες, ποτέ πρόσωπα. Καπιταλισμός, δημοκρατία, Ευρωπαϊκή Ένωση, Τρόικα, Πρωθυπουργός, βάλτε ό,τι και όποιον θέλετε. Η λερναία ύδρα είναι το τέρας κι όχι τα κεφάλια, όχι οι άνθρωποι. Όποιο και να κόψεις, θα φυτρώσουν άλλα δύο. Απλώς το τέρας είναι τόσο μεγάλο που κανείς δεν ξέρει από πού να το πιάσει, πώς να το κομματιάσει, πώς να το φέρει στα μέτρα του…
Ο Σουηδός σκηνοθέτης Τόμας Άλφρεντσον έγινε διεθνώς γνωστός με την αριστουργηματική ταινία βρικολάκων «Άσε το κακό να μπει». Τώρα μεταφέρει το ομώνυμο μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ χειριζόμενος μεγαλύτερο μπάτζετ με πλειάδα πρωτοκλασάτων ηθοποιών και τον Γκάρι Όλντμαν, επιτέλους σε έναν εξαιρετικό ρόλο, αντάξιο του ταλέντου και της ικανότητάς του. Βραδυφλεγής ταινία, βάζει το μυαλό σε λειτουργία και υπνωτίζει με τα μουντά χρώματα και την αθεράπευτα μελαγχολική αισθητική. Σπάνια το θέατρο του παραλόγου του ψυχρού πολέμου και η ανθρώπινη μοναξιά είχαν τόση γοητεία…
