">
Ο επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΑΠΘ Γιώργος Δουράκης, μιλά στον «Τ.Θ.» για τη σημασία της κατανόησης των αιτιών της κρίσης και για τις πολιτικές που πρέπει να ακολουθηθούν για να βγούμε από αυτήν
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Ποια είναι τα αίτια της κρίσης που βιώνουμε σήμερα; Τι έφταιξε και οι τράπεζες έφτασαν στο σημείο να καταρρεύσουν και να συμπαρασύρουν ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία στο χείλος της αβύσσου; Με ποιον τρόπο αντιμετωπίστηκε αυτή η κρίση; Μήπως ξαναμπαίνουμε σε μια περίοδο όπου θα επαναληφθούν τα ίδια πράγματα και τελικά τι είδους οικονομική πολιτική πρέπει να ακολουθηθεί για να βγούμε από την κρίση αυτή; Στα ερωτήματα αυτά επιχείρησε να δώσει απαντήσεις χθες ο επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Γιώργος Δουράκης, στο πλαίσιο διάλεξης που έδωσε στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Πιστωτική κρίση, τραπεζικός τομέας και εισοδηματικές ανισότητες».
Όπως εξήγησε μιλώντας στον «Τ.Θ.», λίγο πριν τη διάλεξή του, ο κ. Δουράκης, φαίνεται ότι ξαναμπαίνουμε σε μια περίοδο όπου «θα επαναληφθούν τα ίδια πράγματα». «Και σήμερα γίνεται λόγος για διάσωση του τραπεζικού συστήματος των ευρωπαϊκών χωρών. Ήδη έχουν σωθεί μια φορά οι τράπεζες και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και αλλού και συνεπώς οι κυβερνήσεις είναι αναγκασμένες να παρέμβουν και πάλι για να διασώσουν τις τράπεζες», τονίζει. Προσθέτει όμως ότι αυτή τη φορά «τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά» καθώς «ο κόσμος έχει συνειδητοποιήσει αρκετά πράγματα, οι κυβερνήσεις και τα κράτη δεν έχουν την οικονομική ισχύ που είχαν στην αρχή. Για να διασώσουν τις τράπεζες σε μια πρώτη φάση έχουν υπερχρεωθεί, τα ελλείμματα και τα χρέη έχουν εκτοξευθεί και συνεπώς μπαίνει το ζήτημα πως πρέπει να αντιμετωπιστεί αυτή η καινούρια φάση της πιστωτικής κρίσης».
Φυσικά, όπως τονίζει ο ίδιος, έχουν μεσολαβήσει και άλλες εξελίξεις στον τομέα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία ξεκίνησε σαν πιστωτική κρίση των τραπεζών στις ΗΠΑ, αλλά στην συνέχεια μεταβλήθηκε σε κρίση της πραγματικής οικονομίας, σε οικονομική ύφεση, κυρίως με την εκτόξευση της ανεργίας και με τη μείωση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης. Και στη συνέχεια, όπως σημειώνει ο κ. Δουράκης, «είχαμε τη δημοσιονομική κρίση των κρατών στην οποία έχει εμπλακεί με οδυνηρό τρόπο και η χώρα μας από το 2009 και μετά».
Ποιες είναι οι λύσεις;
Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως δημιουργήθηκε η κρίση στην Ελλάδα, γιατί «πέσαμε στα βαθιά από την αρχή», όπως τονίζει χαρακτηριστικά, «σε ένα στημένο διάλογο ο οποίος αφορά τα δημοσιονομικά, το πως θα μειώσουμε το έλλειμμα, τις δαπάνες πως θα αυξήσουμε τα φορολογία έσοδα κ.λπ.». Σύμφωνα με τον κ. Δουράκη ξεκινώντας με μια σωστή διάγνωση μπορούμε να προτείνουμε και τα σωστά μέτρα οικονομικής πολιτικής «γιατί αν δεν υπάρχει σωστή διάγνωση η θεραπεία μπορεί να είναι λανθασμένη και η κατάσταση μπορεί να χειροτερεύει παρά να βελτιώνεται».
Τι είδους οικονομική πολιτική όμως πρέπει να ακολουθηθεί στην Ευρώπη, στην Ελλάδα αλλά και στον κόσμο για να βγούμε από την κρίση αυτή; Υπάρχουν λύσεις; Κατά τον κ. Δουράκη, σε γενικές γραμμές, οι λύσεις συνοψίζονται σε τέσσερα σημεία:
1) Αυστηρή ρύθμιση και κανόνες για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όπως τονίζει ο κ. Δουράκης, η απελευθέρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, της δραστηριότητας των τραπεζών που έγινε στα τέλη της δεκαετίας του ’90, παγκοσμίως, αποδείχθηκε ότι ήταν ολέθρια.
2) Μείωση χρεών τόσο των νοικοκυριών όσο και των δημοσιονομικά ευάλωτων χωρών, παγκοσμίως. Απαιτείται, τονίζει ο κ. Δουράκης, επειγόντως να αυξηθεί η αγοραστική δύναμη και ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι αν διαγραφεί ένα μέρος του χρέους. «Προφανώς αυτό θα είναι προς ζημίαν των πιστωτών αλλά δε γίνεται διαφορετικά. Δε μπορεί να δεινοπαθούν όλες οι χώρες του κόσμου και να μην μπορούν να αναπτυχθούν για να ξεπληρώσουν μέχρι τελευταίας δεκάρας το χρέος τους», υπογραμμίζει. Ερωτηθείς ειδικότερα για το ελληνικό χρέος, ο επίκουρος καθηγητής αναφέρει ότι εκεί που έχει φτάσει και έτσι όπως είναι η κατάσταση, «δεν είναι βιώσιμο» και «πρέπει να μειωθεί δραστικά, να γίνει σοβαρή αναδιάρθρωση». Όσο για τα σενάρια αναφορικά με την αύξηση του ποσοστού του «κουρέματος» από 21% στο 50 ή 60%, τονίζει ότι υπάρχει αντιπαράθεση διαφορετικών συμφερόντων: Οι τράπεζες δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να γίνει κάτι τέτοιο γιατί θα έχουν μεγάλες ζημιές. Από την άλλη το ΔΝΤ και οι κυβερνήσεις πιέζουν τις τράπεζες να ενισχύσουν τα κεφάλαιά τους για να αντιμετωπίσουν μια τέτοια περίπτωση.
3) Λύσεις σε επίπεδο μακροοικονομικής πολιτικής. «Θα πρέπει να εγκαταλειφθούν πάραυτα, αμέσως, οι ολέθριες πολιτικές λιτότητας. Θα πρέπει να ακολουθηθεί και επεκτατική νομισματική πολιτική αλλά και επεκτατική δημοσιονομική πολιτική δηλ. πολιτική δημοσίων δαπανών, ούτως ώστε να επανεκκινήσει την οικονομία, να δημιουργηθεί νέα απασχόληση, που θα μειώσει όσο γίνεται την ανεργία. Μόνο τότε θα μπορέσει να λυθεί και το δημοσιονομικό πρόβλημα», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Δουράκης.
4) Να αμβλυνθούν οι ανισορροπίες που υπάρχουν στο διεθνές εμπόριο μεταξύ χωρών οι οποίες είναι πλεονασματικές στο εμπορικό τους ισοζύγιο, όπως Κίνα, Γερμανία και χωρών που είναι ελλειμματικές όπως οι ΗΠΑ.
Αυτά απαιτούν φυσικά σύγκλιση σε επίπεδο πολιτικής βούλησης, σημειώνει ο καθηγητής και προσθέτει: αυτό δεν έχει γίνει ακόμη αλλά φαντάζομαι ότι αν ξαναμπούμε σε μια σοβαρή φάση κρίσης πιστωτικής και οικονομικής, οι ιθύνοντες όλων των χωρών θα αναγκαστούν να δουν τα πράγματα μέσα από διαφορετικό πρίσμα.
Σημειώνεται ότι η χθεσινή διάλεξη εντάσσεται στη σειρά ενημερωτικών ομιλιών για τους φοιτητές αλλά και το ευρύ κοινό, με θέμα «H Παγκόσμια Οικονομική Κρίση και Οικονομικές Πολιτικές». Η σειρά απαρτίζεται συνολικά από πέντε εβδομαδιαίες ομιλίες από τον Επίκ. Καθηγητή Γ. Δουράκη και θα πραγματοποιούνται κάθε Δευτέρα και ώρες 19:00 με 21:00, στο Αμφιθέατρο ΙΙΙ του Κέντρου Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕ.Δ.Ε.Α.) του Α.Π.Θ. Οι εκδηλώσεις διοργανώνονται από την Επιτροπή Πολιτιστικής Πολιτικής του Α.Π.Θ.
