">
Δύσκολα μπορεί κάποιος να ξεπεράσει αυτά που συμβαίνουν τις τελευταίες μέρες. Απεργίες, σκουπίδια, φοβισμένοι νέοι που δεν ξέρουν που να διοχετεύσουν τη δημιουργικότητα τους, πορείες που καταλήγουν σε ξύλο και τελικά ένας θάνατος. Έρχονται μέρες που προτιμάμε να μην επεξεργαζόμαστε τι βλέπουμε και να αγνοούμε την πραγματικότητα. Όσο πιο μακριά από μας, τόσο εύκολο μας είναι να το απωθούμε. Οι αποστάσεις βέβαια είναι σχετικές και η ικανότητα να «θολώνουμε» την όραση μας ποικίλει ανάλογα με τις περιστάσεις. Μακριά είναι η Φουκουσίμα από τη Θεσσαλονίκη, μακριά και τα Διαβατά από την Καλαμαριά. Αυτές οι μέρες κυλούν ήρεμα, μέσα στην άγνοια τους και έχουν ημερομηνία λήξης. Αυτό συμβαίνει γιατί έρχονται οι μέρες που η ευαισθησία μας γυρνάει το καλειδοσκόπιο πίσω από τα μάτια μας και αναγκαζόμαστε να κοιτάξουμε καθαρά. Τότε λοιπόν δυσκολεύουν τα πράγματα γιατί οι επιλογές είναι λίγες. Δύο. Είτε να καταπιούμε την ευαισθησία μας –που είναι η πιο συχνή επιλογή-, είτε να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι. Να δημιουργήσουμε κάτι που ο άλλος θα στρέψει -με ελπίδα- το βλέμμα του σε αυτό, όταν θα νιώθει ότι τίποτα δεν πάει καλά γύρω του. Ας το πούμε, λίγο πιο δραματικά, να φτιάξουμε χαράκωμα ελπίδας στο πεδίο της καθημερινής μάχης. Η Ίωνος Δραγούμη 65 είναι ένα τέτοιο χαράκωμα.
Οι Γιατροί του Κόσμου
Στην οδό αυτή στεγάζεται το γραφείο και πολύ-ιατρείο των Γιατρών του Κόσμου, τα τελευταία 10 χρόνια. Το διακριτικό σήμα και η επιγραφή των γιατρών του κόσμου δεσπόζουν στο μπαλκόνι του πρώτου ορόφου και βλέποντας τον κόσμο να συρρέει, νιώθεις ότι αυτό το μέρος έχει αποτελέσει το στήριγμα για πολλούς από αυτούς, εδώ και χρόνια. «Το πολύ-ιατρείο λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη από το 2001, για δέκα χρόνια δηλαδή, στο ίδιο μέρος, στην οδό Ίωνος Δραγούμη 65. Η οργάνωση ιδρύθηκε το 1990, σε όλη την Ελλάδα, είναι η ελληνική αντιπροσωπεία των γιατρών του κόσμου. Ανήκει στο διεθνές δίκτυο των γιατρών του κόσμου, αλλά υπάρχει διοικητική και οικονομική αυτονομία στα προγράμματα και αποστολές στο εσωτερικό και εξωτερικό. Κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990, το 1995 άρχισε η δράση μας στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα γενικότερα. Πρωτοστατήσαμε το 1997 σε επισκέψεις σε καταυλισμούς τσιγγάνων, στην απομάκρυνση των τσιγγάνων από το γαλλικό ποταμό και την μεταστέγαση τους στα Διαβατά, αλλά και σε άλλες πολλές δράσεις», μας εξιστορεί η Σοφία Γκαρανέ, κοινωνική ανθρωπολόγος και υπεύθυνη του γραφείου στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία 7 χρόνια, ως η πλέον αρμόδια να μας ξεναγήσει στον κόσμο αυτών των εθελοντών γιατρών που πολλοί βέβαια τους μπερδεύουν με τους γιατρούς χωρίς σύνορα. «Με τους γιατρούς χωρίς σύνορα είμαστε άλλη οργάνωση, με παρόμοιο σκοπό βέβαια, αλλά διαφέρουμε σε άλλα θέματα. Εμείς είμαστε αυτόνομοι διοικητικά και οικονομικά», ξεκαθαρίζει η κ. Γκαρανέ τις απορίες μου σχετικά με το θέμα. Θυμάμαι μάλιστα να διαβάζω πως οι γιατροί του κόσμου είχαν αποσχιστεί από τους γιατρούς χωρίς σύνορα, κάτι που τελικά δεν ισχύει: «Παλιότερα το διεθνές δίκτυο των γιατρών χωρίς σύνορα, είχε αποφασίσει να μην στείλουν αποστολή στο Σαράγεβο αλλά οι Έλληνες γιατροί πήγαν και διαγράφηκαν. Αυτό είναι μια διαφορετική ιστορία όμως και το σημαντικό είναι πως είμαστε δύο διαφορετικές μη κυβερνητικές οργανώσεις. Είναι ένα κοινό λάθος που γίνεται».
Το «ανοικτό πολύ- ιατρείο»
«Στο πολύ-ιατρείο βοηθούν εθελοντές υγειονομικοί αλλά «διοικητικοί» γιατροί, εξυπηρετώντας ασθενείς ανασφάλιστους, απόρους, ανθρώπους που κοινωνικά ανήκουν στις λεγόμενες ευαίσθητες ομάδες και δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν είτε καθόλου είτε ελάχιστα από το εθνικό σύστημα υγείας. Παρέχουμε πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας και φαρμακευτική περίθαλψη από φάρμακα που δεχόμαστε εμείς από δωρεές, δηλαδή έχουμε ένα φαρμακείο από ιδιώτες, από φαρμακεία, από οποιοδήποτε δεν τα χρειάζεται πια και μας τα χορηγεί», συνεχίζει η πάρα πολύ κατατοπιστική επικεφαλής του γραφείου και συνεχίζει να μας εξηγεί το έργο των γιατρών αλλά και τις συνεργασίες εκτός του ιατρείου: «γίνονται και κάποιες εξετάσεις, όχι μέσα στο ιατρείο αλλά σε συνεργασία με κάποιους ειδικούς που μας βοηθούν στο δικό τους χώρους, μικροβιολόγοι, ακτινολόγοι και άλλοι. Αυτοί οι φίλοι και υποστηρικτές δέχονται περιστατικά που τους στέλνουμε δωρεάν. Σε κάποιες περιπτώσεις, κατά περίσταση, και τα νοσοκομεία βοηθούν. Βέβαια σήμερα τα πράγματα, επειδή έχουν δυσκολέψει λόγω της κρίσης, θα πρέπει όλοι να λειτουργούν με μια πιο ανθρωπιστική ματιά, αν το περιστατικό είναι επείγον, για παράδειγμα ένα παιδάκι ή μία έγκυος που χρειάζεται περίθαλψη ή ένας διαβητικός που θέλει να κάνει εξετάσεις για το ζάχαρο. Εμείς κάνουμε ό,τι μπορούμε για ανθρώπους που είναι ανασφάλιστοι, είναι άνεργοι, είναι άποροι, έλληνες και μετανάστες».
«Αυξάνονται οι Έλληνες επισκέπτες»
Οι δύσκολες μέρες που περνάμε δεν θα ήταν δυνατό να μην είχαν επηρεάσει και τη δυνατότητα της περίθαλψης μας: «Τα τελευταία δύο χρόνια έχει παρατηρηθεί μια μεγάλη αύξηση στο ποσοστό των ελλήνων που επισκέπτονται το πολύ ιατρείο, χωρίς φυσικά να μειώνεται ο αριθμός των αλλοδαπών επισκεπτών. Η οικονομική κρίση, η αυξημένη ανεργία έχει αγγίξει όλους τους Έλληνες. Έχουμε επισκέψεις στο χώρο μας ακόμα και από τα άτομα που ανήκουν στη μεσαία αστική τάξη. Έρχονται άνθρωποι που έχουν απολυθεί και δεν έχουν πια ΙΚΑ και δεν μπορούν να ασφαλιστούν, άνθρωποι που έκλεισαν τα καταστήματα τους και έχουν χρέη στο ΤΕΒΕ και δεν μπορούν να ξεγραφτούν ενώ τέλος έρχονται και νέοι άνθρωποι, άνεργοι. Η αύξηση στις επισκέψεις ελλήνων στα πολύ ιατρεία των Γιατρών του Κόσμου σε όλη την Ελλάδα, είναι της τάξεως του 15% με 20%». Μια παρατήρηση λυπηρή αλλά πέρα ως πέρα αληθινή. Η επόμενη απορία μου είναι μάλλον προφανής και αφορά το πόσα περιστατικά αναλαμβάνει το εθελοντικό προσωπικό του γραφείου αλλά η απάντηση περισσότερο με αιφνιδιάζει παρά ικανοποιεί την περιέργεια μου: «Οι επισκέψεις αγγίζουν πια τις 1.000 το μήνα. Σε κάποιες ειδικότητες που τα περιστατικά είναι πάρα πολλά ενώ οι γιατροί είναι πολύ λίγοι, όπως τα περιστατικά που αφορούν τους παιδίατρους, πρέπει να κλείνουμε ραντεβού. Συγκεκριμένα τα προγραμματισμένα ραντεβού που έχουμε σε αναμονή για παιδίατρο είναι πάνω από 300». Δύσκολο πλέον να καταλάβω πλέον την ηρεμία στο βλέμμα της υπεύθυνης του γραφείου που μου αποκαλύπτει πως μέσα στα έξοδα της οργάνωσης είναι και το νοίκι και η συντήρηση του πολύ- ιατρείου: «Είναι ένα διαμέρισμα που όλο αυτό τον καιρό το νοικιάζουμε και δυστυχώς τα πάγια έξοδα είναι πάρα πολλά. Πάντα προσπαθούμε να βρούμε χορηγούς και υποστηρικτές και ευτυχώς υπάρχει πολύς κόσμος που ανησυχεί και βοηθάει κυρίως με είδη πρώτης ανάγκης, λιγότερο με χρήματα, αλλά τόσα όσα χρειαζόμαστε για να επιβιώνουμε, προς το παρόν».
Τα δύσκολα δύο τελευταία χρόνια
Εύλογα αναρωτιέμαι τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει αυτοί οι άνθρωποι αν είχαν έναν χώρο δικό τους και όχι ενοικιαζόμενο: «Αν είχαμε τη δυνατότητα να καλύψουμε τα πάγια έξοδα μας, δηλαδή το νοίκι, θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε περισσότερες ώρες, να έχουμε έμμισθο προσωπικό. Αυτό θα γινόταν αν ερχόταν κάποιος και μας παραχωρούσε ένα χώρο προς χρήση δωρεάν. Τα έξοδα που θα εξοικονομούσαμε θα μπορούσαν να γίνουν εμβόλια. Επίσης θα μπορούσαμε να αυξήσουμε και τις δράσεις μας εκτός ιατρείου, για παράδειγμα επισκέψεις σε καταυλισμούς τσιγγάνων, που παλιότερα κάναμε εμβόλια σε μωρά παιδιά. Παλιότερα μπορούσαμε να κάνουμε επεμβάσεις σε επείγοντα περιστατικά σε άστεγους ή να επισκεπτόμαστε το χώρο ασθενών που δεν γινόταν να μετακινηθούν. Κάναμε εμβολιασμούς στην «ΙΘΑΚΗ» σε πρώην τοξικομανείς ενώ τέλος στέλναμε και κλιμάκια χωρία σε ακριτικές περιοχές αλλά και σε νησιά. Εδώ και δύο χρόνια έχουμε σταματήσει. Πλέον μόνο σε συνεργασία με τη διεύθυνση υγείας και κάποιους δήμους μπορούμε να κάνουμε παρόμοιο έργο».
Εμφανώς επηρεασμένη από την προσπάθεια που καταβάλει καθημερινά, η κ. Γκαρανέ έχει πάντα μια αισιόδοξη νότα στο τέλος της σκέψης της ακόμα και όταν τη ρώτησα, λίγο προκατειλημμένα παραδέχομαι, αν υπάρχει οικονομική βοήθεια από την εκκλησία: «Ψάχνουμε τρόπους να εξοικονομήσουμε χρήματα για να αγοράσουμε εμβόλια. Προς το παρόν, βρίσκουμε τρόπο να εξασφαλίζουμε κάποια απαραίτητα εμβόλια. Τελευταία δεχτήκαμε μια μεγάλη δωρεά της Φιλόπτωχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης και έτσι αγοράσαμε πολλά εμβόλια. Άμεση οικονομική βοήθεια από την Εκκλησία δεν έχουμε. Μόνο μια έμμεση συνεργασία, που αυτοί μας στέλνουν περιστατικά που ξέρουν ότι μπορούμε να βοηθήσουμε και εμείς αντίστοιχα στέλνουμε φτωχούς στα συσσίτια της Εκκλησίας. Τα τελευταία χρόνια που έχουν αυξηθεί οι δράσεις μας, τα Μ.Μ.Ε. μας έχουν βοηθήσει πολύ. Εμείς διατηρούμε ένα χαμηλό προφίλ, να κάνουμε τη δουλειά μας ήσυχα, αλλά οι καιροί επιτάσσουν δυστυχώς την ανάγκη να προωθήσουμε το έργο μας πιο ενεργά γιατί χρειαζόμαστε μεγαλύτερη βοήθεια πλέον. Υπάρχει πολύς κόσμος που θέλει να βοηθήσει αλλά δεν ξέρει πώς να το κάνει».
«Οι εθελοντές αυξάνονται μέρα με τη μέρα»
Αύξηση υπάρχει αντίστοιχα και στους ανθρώπους που θέλουν να βοηθήσουν εθελοντικά αλλά και να ενισχύσει χρηματικά. Γιατροί όλων των ειδικοτήτων προσφέρονται καθημερινά να βοηθήσουν. Αλλάζει σιγά-σιγά και η νοοτροπία του κόσμου που ψάχνει περισσότερο να δει που πηγαίνουν τα λεφτά που προσφέρει και έτσι πρέπει να γίνεται. Όλες αυτές είναι πολύ ελπιδοφόρες παρατηρήσεις της κ. Γκαρανέ και μας τις εξηγεί καλύτερα και με στοιχεία: «Στη Θεσσαλονίκη έχουμε πλέον πάνω από 1000 εγγεγραμμένα μέλη στους Γιατρούς του Κόσμου αλλά ενεργά μέλη σε διάφορα πόστα είναι περίπου 100 με 150. Ο κόσμος, από την άλλη ενημερώνεται πάρα πολύ καλά για το πώς αξιοποιούνται τα λεφτά που προσφέρει και να πειστεί ότι η προσφορά τους πιάνει τόπο. Στην Ελλάδα η έννοια του εθελοντισμού ήρθε στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2004, στο εξωτερικό είναι πιο οργανωμένοι. Εμείς προσπαθούμε –συμπληρωματικά- με το κράτος να βοηθήσουμε όπου υπάρχει πρόβλημα». Ποια ήταν όμως οι πιο σημαντικές δράσεις των γιατρών του κόσμου; «Οι επισκέψεις μας στους καταυλισμούς ήταν πάρα πολύ σημαντικές. Άρχισαν από το 1997 και γινόντουσαν κάθε εβδομάδα και σταμάτησαν εδώ και δύο χρόνια. Φανταστείτε λοιπόν τι δουλειά γινόταν. Οι κάτοικοι των καταυλισμών γνώριζαν ότι θα έρθουν οι γιατροί του Κόσμου και πρόσεχαν πιο πολύ τα θέματα υγείας στην κοινότητα τους. Στο εξωτερικό έχουμε συμμετάσχει σε αποστολές σε πάνω από 50 χώρες. Αυτή τη στιγμή έχουμε εθελοντές γιατρούς στη Τανζανία, στην Ουγκάντα και την Αλγερία. Στην Τανζανία έχουμε ένα ιατρείο παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης στα παιδιά και μάλιστα είναι και ένας γιατρός και μια φαρμακοποιός από τη Θεσσαλονίκη».
Από τις μέρες που κοιτάς γύρω σου και βοηθάς
Δεν υπάρχει καλύτερος επίλογος, που να δικαιολογεί την αφιλοκερδή ενασχόληση ενός ανθρώπου με την υγεία των συνανθρώπων του, από μια ιστορία βγαλμένη από τα χρόνια ενασχόλησης της ευγενικότατης κ. Σοφίας με το πολύ-ιατρείο: «Μια μουσουλμάνα κυρία από το Αφγανιστάν, που έχει κάνει εδώ και πολλά χρόνια αίτηση για πολιτικό άσυλο και έχει ροζ κάρτα, είχε πριν πολύ καιρό βιοποριστικά προβλήματα επειδή είχε και τρία ανήλικα παιδιά να θρέψει. Έτσι λοιπόν ήρθε εδώ να ζητήσει βοήθεια και τη βοήθησα προσωπικά να βρει δουλειά, παραπέμποντας την σε υπηρεσίες, τη βοήθησα με φάρμακα, με τρόφιμα, τη βοήθησα να βρει σπίτι γιατί ζούσε στο δρόμο. Μέσα σε ένα μήνα λοιπόν η οικογένεια κατάφερε να βρει σπίτι και δουλειά και να εγκατασταθεί πλήρως. Η γυναίκα αυτή λοιπόν μου είπε το πιο γλυκό και συγκινητικό πράγμα που έχω ακούσει, ότι από εδώ και πέρα θα προσεύχεται στο δικό μου Θεό να με έχει καλά». Αυτό είναι ένα χαράκωμα ελπίδας.
