">
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Κίνδυνο αλλά και ευκαιρία αποτελεί ταυτοχρόνως για τις ελληνικές επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, η αλλαγή του κλίματος, η οποία «συμβαίνει τώρα» και ήδη επηρεάζει και τη χώρα μας.
Οι κίνδυνοι αφορούν στις επιπτώσεις των έντονων φυσικών φαινομένων, στους θεσμικούς κινδύνους (νέοι κανονισμοί, πρόσθετα φορολογικά βάρη κ.ά.) και στους κινδύνους που έχουν να κάνουν με την αγορά και τη φήμη. Στον αντίποδα όμως αναδύονται και επιχειρηματικές ευκαιρίες, όπως για παράδειγμα η δημιουργία καινοτόμων προϊόντων, που θα ανταποκρίνονται σε ένα ολοένα και περισσότερο ευαισθητοποιημένο καταναλωτικό κοινό.
Τα παραπάνω αναλύονται στον οδηγό με τίτλο «Κλιματική αλλαγή και ελληνικές επιχειρήσεις: Κίνδυνοι και ευκαιρίες» που ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος climabiz, που υλοποιεί η Τράπεζα Πειραιώς σε συνεργασία με το WWF Ελλάς και την εταιρεία Facets και το οποίο θέτει ως στόχο την ενημέρωση του επιχειρηματικού κόσμου για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ελληνική οικονομία.
Ο υπεύθυνος του προγράμματος κινητοποίησης των επιχειρήσεων του WWF, Γιάννης Μαλεγκάνος, που μαζί με τον Κωνσταντίνο Λιαρίκο και τον Αχιλλέα Πληθάρα, συνέγραψε το συγκεκριμένο οδηγό για τις ελληνικές επιχειρήσεις και οργανισμούς, μιλώντας στον «Τ.Θ.», τόνισε ότι σίγουρα μέσα σε αυτήν τη δύσκολη οικονομική συγκυρία είναι δύσκολο για τις επιχειρήσεις να προβούν σε μια επένδυση στον συγκεκριμένο τομέα καθώς «και να θέλει κανείς δεν μπορεί εκ των πραγμάτων», όμως, όπως υπογραμμίζει θα πρέπει να αρχίσουν να ενημερώνονται, καθώς στην Ελλάδα ο κόσμος, όπως αναφέρει δεν γνωρίζει ούτε βασικά πράγματα γύρώ από το θέμα της κλιματικής αλλαγής. «Αυτό είναι το πρώτο βήμα και παρά την οικονομική δυστοκία είναι κάτι που πρέπει να αρχίσει να συμβαίνει», σημειώνει χαρακτηριστικά, καθώς όπως αναφέρει η «κλιματική αλλαγή συμβαίνει» και επηρεάζει και την Ελλάδα με καύσωνες που δεν βλέπαμε στο παρελθόν, με πιο έντονα καιρικά φαινόμενο, με ξηρασίες σε συγκεκριμένες περιοχές με ερημοποίηση κ.λπ.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Σύμφωνα με τον οδηγό, εφόσον η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την οικονομία, είναι προφανές ότι δεν αφήνει τις επιχειρήσεις αλώβητες, ενέχοντας μια σειρά κινδύνων με πιθανές συνέπειες που επηρεάζουν ποικιλοτρόπως την ευρύτερη λειτουργία τους.
Βάση της διεθνούς βιβλιογραφίας, οι τρεις βασικοί επιχειρηματικοί κίνδυνοι-απόρροια της κλιματικής αλλαγής, είναι οι εξής:
Φυσικοί κίνδυνοι: Αφορούν στις επιπτώσεις έντονων φυσικών φαινομένων που παρουσιάζονται λόγω της κλιματικής αλλαγής, όπως οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, η ξηρασία, οι ισχυροί άνεμοι και οι δασικές πυρκαγιές.
Θεσμικοί κίνδυνοι: Αφορούν σε όλες τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν από τις πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως νέοι κανονισμοί, πρόσθετα φορολογικά βάρη, νέες επιβαλλόμενες διαχειριστικές διαδικασίες κ.ά.
Κίνδυνοι αγοράς/φήμης: Αφορούν τις επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν από αλλαγές στις συνθήκες της αγοράς ή τη διατάραξη των σχέσεων παραγωγού - καταναλωτή.
Οι επιχειρηματικές ευκαιρίες
Από την άλλη, τα τρία αυτά σημεία μπορούν να προσφέρουν και επιχειρηματικές ευκαιρίες. Ειδικότερα, όπως τονίζεται στον Οδηγό:
Ευκαιρίες από το φυσικό φαινόμενο: Οι αλλαγές στις καιρικές συνθήκες και στο τοπικό κλίμα, ενώ για συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας αποτελούν αναμφισβήτητο πρόβλημα, για άλλες, συνιστούν επιχειρηματική ευκαιρία.
Η αύξηση της θερμοκρασίας σε ψυχρότερες περιοχές μπορεί να προσελκύσει περισσότερο τουρισμό, αλλά και να επιμηκύνει συνολικά την τουριστική περίοδο. Σε αναλογία, το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για την αγροτική παραγωγή: η μεταβολή των μικροκλιματικών συνθηκών μπορεί να ευνοήσει κάποιες καλλιέργειες.
Ευκαιρίες από την αλλαγή στο θεσμικό πλαίσιο: Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ανάγκες για καινοτομία, γεγονός που συνεπάγεται νέα προϊόντα και υπηρεσίες που θα είναι κλιματικά ουδέτερα ή με αμελητέο αντίκτυπο, δημιουργώντας, έτσι, θέσεις εργασίας και τονώνοντας τον επιχειρηματικό κύκλο εργασιών, με παράλληλη αύξηση της κερδοφορίας.
Ευκαιρίες αγοράς και φήμης: Η ανταπόκριση σε ένα ολοένα και περισσότερο ευαισθητοποιημένο καταναλωτικό κοινό, δεν συνιστά απλώς μια επικοινωνιακή στρατηγική δημιουργίας ενός «κλιματικά φιλικού» επιχειρηματικού προφίλ, αλλά αποτελεί και σώφρονα επιχειρηματική τακτική.
Τουρισμός και γεωργία
Ο βαθμός έκθεσης στον κίνδυνο, αλλά και το εύρος της αναδυόμενης ευκαιρίας για την εκάστοτε επιχείρηση, είναι συνάρτηση, πρωτίστως, του κλάδου στον οποίο ανήκει, αλλά και της γεωγραφικής / χωροταξικής της τοποθέτησης και διασποράς. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τον οδηγό, οι επιχειρηματικοί κλάδοι με τον υψηλότερο φυσικό κίνδυνο είναι ο τουρισμός και η γεωργία ενώ η βιομηχανία αντιμετωπίζει σημαντικούς θεσμικούς κινδύνους. Όμως για τη γεωργία η κλιματική αλλαγή μπορεί να αποτελέσει αφορμή για την ανάπτυξη εναλλακτικών καλλιεργειών με φιλοπεριβαλλοντικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, ο κ. Μαλεγκάνος αναφέρει ότι θα μπορούσε ένα επιχειρηματίας να προωθήσει ένα κρασί το οποίο θα έχει προκύψει μέσα από μια διαδικασία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς, όπως τονίζει όσο αυξάνεται η επίγνωση του κόσμου για τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, τόσο περισσότερο θα έχουν απήχηση σε αυτόν τα προϊόντα που θα έχουν κάποια χαρακτηριστικά που θα είναι φιλικότερα στο περιβάλλον. Μπορεί να απαιτείται μια αρχική επένδυση αλλά αυτή, σύμφωνα με τον κ. Μαλεγκάνο αποσβένει σε βάθος χρόνου από τον εμπορικό αντίκτυπο που θα έχει ένα καλύτερο προϊόν, που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες του κόσμου.
Σε ότι αφορά τον τουρισμό, αλλαγές στο κλίμα μπορούν να προκαλέσουν μία στροφή του ευρύτερου τουριστικού μοντέλου και το άνοιγμα σε ένα νέο, εναλλακτικό τουριστικό κοινό απ’ όλο τον κόσμο. Όπως σημειώνει ο κ. Μαλεγκάνος χαρακτηριστικά, εξαιτίας των αλλαγών στις καιρικές συνθήκες μπορεί να επιμηκυνθεί η θερινή τουριστική περίοδος ώστε να μπορεί να κάνει κανείς άνετα μπάνιο ακόμη και όλον τον Οκτώβριο για παράδειγμα.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Οδηγού, οι διεθνείς εξελίξεις υποδεικνύουν ότι το συνετό επιχειρείν συνδέεται άρρηκτα με την περιβαλλοντική υπευθυνότητα, ακόμα και για τις μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες δε μπορούν παρά να ακολουθήσουν τις διεθνείς εξελίξεις εάν θέλουν να παραμείνουν ανταγωνιστικές.
Το πρόγραμμα climabiz
Η έκθεση «Κλιματική αλλαγή και ελληνικές επιχειρήσεις: Κίνδυνοι και ευκαιρίες» συνεγράφη στo πλαίσιo του Ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE+ Environment Policy and Governance, με τίτλο «Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα – Προετοιμάζοντας την Αγορά για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή – climabiz», το οποίο υλοποιείται από την Τράπεζα Πειραιώς, με τη συμμετοχή του WWF Ελλάς και της Facets. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ποσοστό 50% έχει χρονική διάρκεια έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 και υλοποιείται σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Κύπρο.
Ειδικότερα, το climabiz είναι ένα καινοτόμο πρόγραμμα, που προετοιμάζει την αγορά να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, δίνοντας έτσι στις επιχειρήσεις την ευκαιρία να αναπτύξουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.
Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα έχει στόχο τη γενική ενημέρωση του επιχειρηματικού κόσμου, και κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ελληνική οικονομία. Στο πλαίσιο της επικοινωνίας και διάδοσης της τεχνογνωσίας του climabiz διοργανώνονται σεμινάρια σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας ενώ χρησιμοποιούνται και όλα τα διαθέσιμα επικοινωνιακά κανάλια (φυλλάδια, CD, social media κ.ά.) Στο πρώτο μέρος της έκθεσης δίνονται βασικές πληροφορίες για το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τον πλανήτη και τον άνθρωπο. Στο δεύτερο μέρος γίνεται μία ανασκόπηση των κινδύνων αλλά και των ευκαιριών που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή στους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Ολόκληρη η έκθεση βρίσκεται στην ιστοσελίδα του προγράμματος www.climabiz.gr.
Κλιματική αλλαγή και οικονομία
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή πέρα από την φανερή συνέπεια της στο φυσικό περιβάλλον (λιώσιμο των πάγων και άνοδος της στάθμης της θάλασσας, ακραία καιρικά φαινόμενα, ερημοποίηση κ.ά) συνεπάγεται και σοβαρό οικονομικό κόστος. Σύμφωνα με πρόσφατη (2006) μελέτη του Sir Nicholas Stern, η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να λάβει όλα τα κατάλληλα μέτρα έτσι ώστε η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας να μην υπερβεί το κρίσιμο όριο των 2 οC, γιατί αλλιώς το κόστος θα είναι πολύ μεγάλο. Συγκεκριμένα, η μελέτη του Stern, όπως τονίζεται στην έκθεση «Κλιματική αλλαγή και ελληνικές επιχειρήσεις: Κίνδυνοι και ευκαιρίες», υπολογίζει ότι το κόστος της πλήρους αδράνειας κυμαίνεται μεταξύ 5% και 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ, δυσανάλογα υψηλότερο από το 1% ή 2% που αντιστοιχεί στο κόστος αντιμετώπισης του φαινομένου.
