">
Τι αποφάσισαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών
Σκληρά μέτρα λιτότητας περιμένουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ με βάση τα όσα συμφωνήθηκαν χθες στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής, καθώς το γαλλογερμανικό σχέδιο για δημοσιονομική πειθαρχία και αυστηρή επιτήρηση, ακόμη και κυρώσεις για τους «απείθαρχους», έγινε, κατ΄ αρχήν, δεκτό από όλους, πλην Βρετανίας.
Έπειτα από μια δεκάωρη συνεδρίαση, το αποτέλεσμα που προέκυψε ήταν ότι εννέα από τις δέκα χώρες-μέλη της ΕΕ, που δεν μετέχουν στο ευρώ εξετάζουν τη συμμετοχή τους, μαζί με τους 17 της ευρωζώνης, στις διαδικασίες για ένα νέο «δημοσιονομικό συμβόλαιο» που θα φέρει μεγαλύτερη πειθαρχία και συντονισμό οικονομικών πολιτικών. Εκτός επέλεξε να μείνει η Βρετανία. Εξαιτίας του βρετανικού «όχι» δεν κατέστη δυνατή η ομόφωνη απόφαση για αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισσαβόνας και έτσι αποφασίστηκε να υπογραφεί μια διακρατική συμφωνία, το αργότερο ως το Μάρτιο.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρομπάι, η συνθήκη αυτή θα είναι ανοιχτή και στις χώρες που δεν είναι μέλη της Ευρωζώνης. «Εκτός από μια, όλες εξετάζουν τη συμμετοχή τους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Ρομπάι, εννοώντας ασφαλώς τη Βρετανία. Στην κοινή δήλωση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ευρωζώνης τονίζεται ότι Βουλγαρία, Δανία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία και Ρουμανία εξέφρασαν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στη διαδικασία, ενώ Τσεχία και Σουηδία θα συμβουλευτούν τα κοινοβούλιά τους προτού λάβουν απόφαση.
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον υποστήριξε στη διάρκεια της συνόδου την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο αλλαγής των Συνθηκών καθώς θεωρεί ότι θίγονται τα συμφέροντα της χώρας του. Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε χθες σημείωσε με νόημα: «Αν δεν μπορεί να έχει κανείς μια ασπίδα προστασίας εντός της συνθήκης, είναι προτιμότερο να μείνει απ' έξω».
Σχολιάζοντας τη στάση της Βρετανίας, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί δήλωσε: «Σχετικά με την ασυμφωνία με τους Βρετανούς φίλους μας, είναι πολύ απλό, για να δεχτούν μια αναθεώρηση Συνθήκης με τους 27, ο Ντέιβιντ Κάμερον ζήτησε κάτι που θεωρήσαμε όλοι μας ως απαράδεκτο, ένα πρωτόκολλο μέσα στη Συνθήκη, το οποίο θα επιτρέπει την απαλλαγή της Μεγάλης Βρετανίας από μια σειρά κανονισμών στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Και αυτό δεν μπορούσαμε να το δεχτούμε γιατί πιστεύουμε αντιθέτως ότι ένα μέρος των παγκόσμιων προβλημάτων εκπορεύεται από τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες». «Οι Βρετανοί ήταν ανέκαθεν εκτός ευρώ. Απ' την αρχή είχαν λάβει εξαίρεση απ' το ευρώ, κι έτσι είμαστε εξοικειωμένοι μ' αυτή την κατάσταση», σημείωσε από την πλευρά της η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, η οποία δήλωσε «πολύ ικανοποιημένη» με το αποτέλεσμα, όπως αναμενόταν άλλωστε αφού τα όσα προβλέπονται στη συμφωνία είναι εναρμονισμένα με τα γερμανικά πρότυπα ανάπτυξης.
«Θα προτιμούσαμε βεβαίως μία ομόφωνη συμφωνία», δήλωσε ο επικεφαλής της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο, πρόσθεσε ωστόσο ότι ξεκινά άμεσα η δουλειά για να αποτυπωθούν οι λεπτομέρειες της νέας συνθήκης. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εργαστεί για να διασφαλίσει την προετοιμασία της συνθήκης που είναι πλήρως συμβατή με το δίκαιο της ΕΕ και διατηρεί το ρόλο των ευρωπαϊκών θεσμών», σημείωσε. Χαρακτήρισε μάλιστα «εντυπωσιακό» το αποτέλεσμα της Συνόδου σε ότι αφορά τα θέματα δημοσιονομικής πειθαρχίας, καθώς τα κράτη-μέλη αποδέχονται πλέον τις αρμοδιότητες της ΕΕ στον έλεγχο των εθνικών προϋπολογισμών με την εκ των προτέρων παρακολούθησή τους.
Από την πλευρά του, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Φαν Ρόμπάι εξέφρασε την προτίμηση του σε μια συμφωνία των 27, αναγνωρίζοντας ότι ο δρόμος που επιλέχτηκε ενδέχεται να χαρακτηριστεί από ορισμένα προβλήματα τα οποία όμως εμφανίστηκε βέβαιος ότι θα ξεπεραστούν. Σχετικά με το PSI, ο κ. Ρομπάι δήλωσε: "Έχουμε κάνει μια μεγάλη αλλαγή στο δόγμα μας. Από τώρα και στο εξής, θα τηρούμε αυστηρά τις αρχές και τις πρακτικές του ΔΝΤ. Ή για να το πούμε πιο ξεκάθαρα, η αρχική μας προσέγγιση στο PSI, η οποία είχε ένα πολύ αρνητικό αντίκτυπο στις αγορές χρέους, είναι πλέον επίσημα παρελθόν". Την ικανοποίησή της για τη συμφωνία στις Βρυξέλλες εξέφρασε η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου κ. Λανγκάρτ.
Τι περιλαμβάνει ο νέος δημοσιονομικός κανόνας
Τα κυριότερα μέτρα που προβλέπει ο νέος δημοσιονομικός κανόνας στον οποίο κατέληξαν οι συμμετέχοντες στη Σύνοδο είναι:
• Οι προϋπολογισμοί των γενικών κυβερνήσεων θα είναι ισοσκελισμένοι ή πλεονασματικοί: η αρχή αυτή θα θεωρείται ότι τηρείται αν, κατά γενικό κανόνα, το ετήσιο διαρθρωτικό έλλειμμα δεν υπερβαίνει το 0,5% του ονομαστικού ΑΕΠ.
• Ένας τέτοιος κανόνας θα περιληφθεί επίσης στα εθνικά νομικά συστήματα των κρατών μελών σε συνταγματικό ή ισοδύναμο επίπεδο. Ο κανόνας θα περιλαμβάνει αυτόματο διορθωτικό μηχανισμό ο οποίος θα ενεργοποιείται σε περίπτωση απόκλισης. Θα καθορίζεται από το κάθε κράτος μέλος βάσει αρχών που προτείνονται από την Επιτροπή. Αναγνωρίζουμε τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου να επιβεβαιώσει τη μεταφορά του κανόνα αυτού σε εθνικό επίπεδο.
• Τα κράτη μέλη θα συγκλίνουν προς το καθορισμένο για το καθένα επίπεδο αναφοράς, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα προταθεί από την Επιτροπή.
• Τα κράτη μέλη που υπόκεινται στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος θα υποβάλλουν στην Επιτροπή και το Συμβούλιο προς έγκριση πρόγραμμα οικονομικής εταιρικής σχέσης, στο οποίο θα περιγράφονται λεπτομερώς οι απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να εξασφαλιστεί η πραγματικά διατηρήσιμη διόρθωση των υπερβολικών ελλειμμάτων. Η εφαρμογή του προγράμματος, καθώς και τα σχετικά ετήσια δημοσιονομικά σχέδια, θα παρακολουθούνται από την Επιτροπή και το Συμβούλιο.
• Θα θεσπιστεί μηχανισμός για την εκ των προτέρων υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη σε ό,τι αφορά τα εθνικά σχέδια έκδοσης χρεογράφων.
Μόλις η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ένα κράτος μέλος έχει παραβιάσει το ανώτατο όριο του 3%, θα ακολουθούν αυτομάτως συνέπειες, εκτός εάν αντιταχθεί ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ. Μέχρι σήμερα αρκούσε απλή πλειοψηφία για να σταματήσει τις κυρώσεις.
Εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή "διαπιστώσει ιδιαίτερα σοβαρές παραβιάσεις του Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης", θα μπορεί να ζητά αναθεώρηση του σχεδίου του προϋπολογισμού.
Ενίσχυση των εργαλείων σταθεροποίησης
Το δεύτερο σκέλος των αποφάσεων αφορούσε την αντιμετώπιση της κρίσης μέσω της ενίσχυσης των εργαλείων σταθεροποίησης. Ειδικότερα, αποφασίστηκε η μόχλευση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) να εφαρμοστεί με γοργούς ρυθμούς. Συμφώνησαν επίσης να επισπευσθεί η έναρξη ισχύος της Συνθήκης για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ). Η Συνθήκη θα τεθεί σε ισχύ μόλις επικυρωθεί από τα κράτη μέλη στα οποία αντιστοιχεί το 90% των κεφαλαιακών υποχρεώσεων. Κοινός στόχος είναι ο ΕΜΣ να τεθεί σε ισχύ τον Ιούλιο του 2012.
Όπως τονίζεται το Μάρτιο του 2012, θα επανεξεταστεί η επάρκεια του συνολικού ανώτατου ορίου του ΕΤΧΣ/ΕΜΣ, που ανέρχεται σε 500 δισεκατομμύρια ευρώ. Κατά τον σταδιακό σχηματισμό του καταβεβλημένου κεφαλαίου, οι ηγέτες τις ευρωζώνης δηλώνουν έτοιμοι να επιταχύνουν τις πληρωμές κεφαλαίου, ώστε να διατηρηθεί ελάχιστη αναλογία 15% μεταξύ του καταβεβλημένου κεφαλαίου και του οφειλόμενου ποσού των τίτλων του ΕΜΣ και να διασφαλιστεί συνδυασμένη πραγματική δανειοδοτική ικανότητα 500 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Επίσης, αποφασίστηκε ότι μέσα στις επόμενες 10 ημέρες τα κράτη-μέλη θα εξετάσουν και θα επιβεβαιώσουν τη διάθεση επιπλέον κεφαλαίων έως 200 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ, (με τη μορφή διμερών δανείων), ώστε να διασφαλισθεί ότι το Ταμείο έχει επαρκή κεφάλαια για την αντιμετώπιση της κρίσης. Παράλληλα, θα αναζητηθούν και άλλοι επενδυτές, όπως κρατικά ή ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.
Η συμμετοχή ιδιωτών στα πακέτα στήριξης, θα γίνεται σύμφωνα «με τις αρχές και τους κανόνες του ΔΝΤ». Σε όλα τα νέα ομόλογα που θα εκδίδονται από χώρες της Ευρωζώνης θα υπάρξουν ρήτρες συλλογικής δράσης (collective action clauses), ενώ επαναλαμβάνεται ότι η περίπτωση της Ελλάδας είναι «μοναδική».
Οι κανόνες ψηφοφορίας στο πλαίσιο του ΕΜΣ θα τροποποιηθούν ώστε να περιληφθεί διαδικασία εκτάκτου ανάγκης. Ο κανόνας της αμοιβαίας συμφωνίας θα αντικατασταθεί από ειδική πλειοψηφία 85% σε περίπτωση που η Επιτροπή και η ΕΚΤ καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι απαιτείται η λήψη επείγουσας απόφασης για τη χορήγηση χρηματοδοτικής συνδρομής, όταν απειλείται η χρηματοπιστωτική και οικονομική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ.
Τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, αλλά και του μελλοντικού Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, θα έχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
