">
Γράφει ο Γιώργος Παπαδημητρίου
Αξιολόγηση*** ½
Σκηνοθεσία: Αλεξάντερ Πέιν
Παίζουν: Τζορτζ Κλούνι, Σαϊλίν Γούντλι, Μπο Μπρίτζες, Ρόμπερτ Φόρστερ
Διάρκεια: 115’
Προβάλλεται: Odeon Πλατεία, Village Mediterranean Cosmos, Ster Μακεδονία
Ο Αλέξανδρος Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος επιστρέφει στην καρέκλα του σκηνοθέτη, μετά από περίοδο 7 ετών, κατά την οποία είχε καταπιαστεί με πληθώρα από projects, τόσο ως σεναριογράφος όσο και ως παραγωγός. Αν δεν καταλάβατε σε ποιον αναφερόμαστε, ίσως σας βοηθήσει η αμερικανοποιημένη εκδοχή του ονόματος του, γεννημένου στην Ομάχα αλλά με ρίζες από την Αχαΐα, Ελληνοαμερικάνου δημιουργού, ήτοι Αλεξάντερ Πέιν. Το τελευταίο του πόνημα αποτελεί την κινηματογραφική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος της Κάουι Χαρτ Χέμινγκς, ενώ υπήρξε και η ταινία που άνοιξε την επίσημη αυλαία του πρόσφατου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Σε διεθνή κλίμακα, ακολουθεί σαφή οσκαρική τροχιά, έχοντας φύγει από τις Χρυσές Σφαίρες με δύο βαρυσήμαντα βραβεία, αυτά της καλύτερης δραματική ταινίας αλλά και του Α’ ανδρικού ρόλου για τον πρωταγωνιστή της, Τζορτζ Κλούνι.
Η πλοκή είναι τοποθετημένη στη Χαβάη (τόπος καταγωγής της συγγραφέος), στοιχείο που μας συνοδεύει χεράκι χεράκι καθόλη τη διάρκεια του δραματουργικού ξεδιπλώματος και της χαρακτηρολογικής εξέλιξης. Η γεωγραφία λοιπόν αποτελεί ισότιμο παράγοντα της ταινίας, καθώς αποπνέει μία μόνιμη αίσθηση αμήχανης και παράδοξης αντίθεσης. Αδίστακτοι άνθρωποι ενδέχεται να φορούν λουλουδένια πουκάμισα (υποθέτω στη Χαβάη δεν τα αποκαλούν… «χαβανέζικα»), δράματα και τραγωδίες μπορεί να εκτυλίσσονται με φόντο ένα αδιανόητα ειδυλλιακό και μεγαλοπρεπές περιβάλλον, διαπραγματεύσεις και συμφωνίες μπορεί να πραγματοποιούνται σε καθεστώς εξωτερικής χαλαρότητας και ξεγνοιασιάς. Η πλέον άρρηκτη όμως σύνδεση με το περιβάλλον της δράσης διαφαίνεται και αποκαλύπτεται από τον ίδιο τον τίτλο της ταινίας. Οι αυτόχθονες κάτοικοι της Χαβάης γνωρίζουν σε βαθμό που εκπλήσσει το γενεαλογικό τους δέντρο, έχουν πλήρη επίγνωση από πού βαστάει η σκούφια τους, ποιες πληγές και ευλογίες κουβαλούν στην ψυχή τους. Σε αντίθεση με τον ήρωά μας, ο οποίος υποφέρει από μία παντελή έλλειψη προσανατολισμού, από μία κρίση ταυτότητας τόσο ολική που αδυνατεί μέχρι και να την μετατρέψει σε ξέσπασμα.
Το πρόβλημα του είναι εξαρχής δομικό. Πρόκειται για έναν «hapa-haole», όπως αποκαλούνται στη Χαβαή οι κάτοικοι που προήλθαν από επιμιξίες ντόπιων και λευκών. Δεν νιώθει πως ανήκει δογματικά κάπου συγκεκριμένα αλλά αρνείται να αποδεχτεί τον ρόλο του φιλοξενούμενου σε έναν τόπο που αντιλαμβάνεται βιωματικά και αισθηματικά την ιστορία του. Η ζωή του καταρρέει απότομα ή τουλάχιστον έτσι το αντιλαμβάνεται αυτός, άσχετα αν η κατάρρευση έχει ξεκινήσει προ πολλού και ήταν προ των πυλών, ανεξάρτητα από τη συμφορά που τον χτύπησε αιφνιδίως. Τα πάντα πρέπει να μπουν σε μία τάξη επειγόντως και ο ίδιος καλείται να επαναδιαπραγματευτεί με όσα νόμιζε πως γνώριζε, καθώς και με όσα απέφευγε επιμελέστατα να αντιμετωπίσει. Ξεκάθαρες απαντήσεις δεν μπορούν να δοθούν από τη στιγμή που ένας βασικός κάτοχός τους είναι βυθισμένος σε έναν ύπνο τόσο βαθύ που θα διαρκέσει αιωνίως.
Ο Πέιν βαδίζει στα γνώριμα μονοπάτια που έχει ιχνηλατήσει ο ίδιος, στον φιλόξενο δρόμο της ενδοσκοπικής δραματικής κωμωδίας. Μπορείτε να αλλάξετε και την ονομασία και να αποκαλέσετε το πεδίο εξειδίκευσης του Πέιν «ενδοσκοπικό κωμικό δράμα», το νόημα θα παραμείνει αναλλοίωτο. Όπως και στις δύο προηγούμενες ταινίες του, το «Πλαγίως» (Sideways, 2005) και το «Σχετικά με τον Σμιντ» (About Schmidt, 2002), ο κεντρικός του χαρακτήρας είναι γεμάτος ερωτήματα και ελαττώματα, χωρίς όμως να αγγίζει τα όρια του αντί-ήρωα. Οι συνθήκες θα του επιβάλλουν ένα κυριολεκτικό και μεταφορικό ταξίδι αυτογνωσίας ή τέλος πάντων ξεκαθαρίσματος με γεγονότα και καταστάσεις που δεν είχαν τύχει της αποδοχής που τους άρμοζε. Μάλιστα, όπως και τις δύο προηγούμενες φορές, ο ταξιδιώτης θα πρέπει να συμφιλιωθεί με συμβάντα, τα οποία δικαίως ή αδίκως, εξέλαβε ως προδοσία. Κατά την εξερεύνηση, θα ξεπροβάλλουν διάφορες αθέατες διακλαδώσεις, πολλές παρακάμψεις που θα οδηγήσουν είτε σε μέρη πρωτάκουστα είτε σε μέρη απ’ όπου ξεκίνησαν όλα. Μία ειδική μνεία οφείλει να γίνει στον Τζορτζ Κλούνι, ο οποίος αποδεικνύει πως διαθέτει περισσότερα προσόντα από γοητευτικούς γκρίζους κροτάφους και αρρενωπές κοψιές στο πρόσωπο. Μεταδίδει αβίαστα και ολότελα ανθρώπινα το μείγμα πανικού, άγχους, σύγχυσης και θλίψης που κατακλύζει τον χαρακτήρα του. Ένα μείγμα που δεν είναι ποτέ φωτογενές και εξόφθαλμο, ποτέ τελείως ξεκάθαρο και αμετάβλητο.
Το παρελθόν ζει πάντοτε μέσα στο παρόν, το συνδιαμορφώνει, το πλάθει, συνεργάζεται μαζί του για να φτιάξουν το μέλλον. Η διαδικασία της κληρονομιάς και της κληροδότησης είναι συνεχής, είναι αέναη και παλιά όσο ο άνθρωπος. Χωρίς απαραίτητα να εμπλέκονται κι άλλοι σε μία λειτουργία πρωτίστως προσωπική. Κληρονομούμε από τον εαυτό μας και κληροδοτούμε σε αυτόν κάτι, κάθε μέρα της ζωής μας. Τα πάντα είναι ζήτημα διαχείρισης και αξιολόγησης, τα πάντα πρέπει να περάσουν από κόσκινο. Για να μετρήσουν λιγότερο, θα πρέπει πρώτα να έχουν μετρήσει πολύ.
