Να χαθεί ή να βρεθεί εκτός ελληνικής επικράτειας κινδυνεύει το αρχείο κινηματογραφικό και φωτογραφικό αρχείο του Νίκου Μπιλιλή.
Ο ίδιος προέβη προ ημερών σε «Υπεύθυνη δήλωση μετανοίας» απέναντι στην πατρίδα μας που «αποδείχτηκε αδύνατη για τη διάσωσή του. Συγκεκριμένα σε αυτήν τόνισε: «Μετανοώ πικρά για την αφέλεια που είχα να πιστεύω ότι κάποιος εκ των επί του Πολιτισμού άρχοντες της Ελλάδας θα έδειχνε το ιστορικά επιβαλλόμενο ενδιαφέρον για τη διάσωση και αξιοποίηση του αρχείου μου, πράγμα που επί δέκα ολόκληρα χρόνια, δεν έγινε.
Ως εκ τούτου, συν το αβάσταχτο “χαράτσι” (η χαριστική του βολή) με αναγκάζουν στη δύση του βίου μου, με αλύτρωτο πόνο ψυχής να προσπαθήσω να το πουλήσω εκτός Ελλάδος, όπου ευχαρίστως θα το διασώσουν, θα το αξιοποιήσουν και, θα το πληρώσουν, για να εισπράττουν σε χρυσό από παραγωγούς, Έλληνες και ξένους (κινηματογράφου και τηλεόρασης), πουλώντας τους ανατυπωμένα γεγονότα της ιστορίας τους Έθνους μας, όπως γίνεται και με το αρχείο των αδελφών Μανάκια».
Το θέμα έφερε στη βουλή την Τρίτη ο βουλευτής ΝΔ Β' Θεσσαλονίκης, κ. Θεόδωρος Καράογλου. Στην ερώτηση που κατέθεσε αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Το κινηματογραφικό και φωτογραφικό αρχείο του Νίκου Μπιλιλή, το σπουδαιότερο κινηματογραφικό αρχείο των Βαλκανίων, μετά το αρχείο των αδερφών Μανάκια, που βρίσκεται στη ΠΓΔΜ, κινδυνεύει να χαθεί ή να βρεθεί και αυτό εκτός ελληνικής επικράτειας.
Ο Νίκος Μπιλιλής, που εργάστηκε επί σειρά ετών ως κινηματογραφιστής, παραγωγός και ανταποκριτής ελληνικών και ξένων κινηματογραφικών και τηλεοπτικών επικαίρων, αλλά και με την ιδιότητα του συλλέκτη, κατάφερε να συγκεντρώσει και να συντηρήσει ένα εξαιρετικής ιστορικής αξίας αρχείο (…).
Σήμερα αυτό βρίσκεται σε υπόγειους αποθηκευτικούς χώρους, στα αυξημένα έξοδα των οποίων αδυνατεί να ανταποκριθεί ο ιδιοκτήτης τους, καθώς και στα ιδιαίτερα δαπανηρά και αυξημένα έξοδα συντήρησης.
Είναι αξιοσημείωτο ότι εδώ και χρόνια ο συλλέκτης είναι πρόθυμος να παραχωρήσει δωρεάν το ιστορικό του αρχείο στην ελληνική πολιτεία με μόνη αξίωση τη διάσωσή του και μόνη αμοιβή αυτή των πνευματικών δικαιωμάτων από τη χρήση του αρχείου.
Είναι λυπηρό ότι ένας άνθρωπος σε ηλικία 86 ετών φθάνει στο σημείο να κάνει “Υπεύθυνη δήλωση μετανοίας” απέναντι στην πατρίδα του, ενώ βλέποντας πως δεν υπάρχει ενδιαφέρον από την ελληνική πολιτεία να αξιοποιήσει το ιστορικό κινηματογραφικό του αρχείο και να παραμείνει στην Ελλάδα, να στρέφεται πλέον προς πάσα κατεύθυνση και προς ξένους αγοραστές».
Και ο κ. Καράογλου ρωτά:
-εάν έχει ανταποκριθεί το αρμόδιο υπουργείο μέχρι σήμερα στην πρόσκληση του Νίκου Μπιλιλή για δωρεάν διάθεση του αρχείου του στην ελληνική πολιτεία και σε περίπτωση που έχει ανταποκριθεί γιατί δεν έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες διαδικασίες,
-αν ενδιαφέρεται το υπουργείο για τη διάσωση και αξιοποίηση του ιστορικού αυτού αρχείου, και αν ναι σε τι ενέργειες προβλέπεται να προβεί άμεσα προκειμένου να παραμείνει στην Ελλάδα.
Για το αρχείο
Το ιστορικό κινηματογραφικό αρχείο περιλαμβάνει:
-80.000 μέτρα σε φιλμ των 35 και 16 χιλιοστών (“θετικό”, “αρνητικό”, “αναστρεφόμενο”) με γεγονότα της Θεσσαλονίκης, αλλά και όλης της χώρας από το 1911 μέχρι και το 1990.
-190.000 μέτρα με ελληνικά και ξένα κινηματογραφικά φιλμ των 35, 16 και 9,5 χιλιοστών με επίκαιρα, ντοκιμαντέρ, κινούμενα σχέδια, κινηματογραφικά έργα κ.λ.π. από το 1895 έως το 1975, καθώς και τρέιλερ κινηματογραφικών έργων, ελληνικών και ξένων 35 χιλιοστών (1960 – 2005) 300 τεμάχια, περί τις 20.000μ ΣΗΜ. Ένα μικρό μέρος του κινηματογραφικού υλικού (περίπου 10 ώρες), μεταγράφηκε σε D.V.D. +R και ένα άλλο μέρος σε V.H.S. (περί τις 20 ώρες).
-30.000 κινηματογραφικές φωτογραφίες, αφίσες κ.α. ελληνικές και ξένες στο πρωτότυπό τους από το 1920 έως το 2005.
-100 φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης (1890-1965) και 1500 (1974-1976) στάσεις στο πρωτότυπο αρνητικό τους.
-αθλητικό φωτογραφικό αρχείο Θεσσαλονίκης και περιοχών της όλων των αθλημάτων 1974-1976 σε 7950 στάσεις, στο πρωτότυπο αρνητικό τους
-μηχανήματα ιστορίας κινηματογράφου ως εκθέματα από το 1790 έως το 1960.
-αριστα λειτουργούντα μηχανήματα εικονοληψίας, προβολής, “μοντάζ”, των 16 και 35 χιλιοστών με μεγάλο αριθμό συμπληρωματικών εξαρτημάτων τους
στ) αρκετά άλλα κινηματογραφικά είδη που την περιγραφή τους δεν έκρινα απαραίτητη.
Όπως αναφέρει στην επιστολή του ο κ. Μπιλιλής: «Όλα τα πιο πάνω φιλμ τα χρησιμοποίησα μετά από πολυδάπανη και μακρόχρονη συντήρησή τους και ανατύπωση των κατεστραμμένων POSITIF – NITRATE (1900-1937) σε ενδιάμεσο NEGATIF ACETATE, αυτό λόγω της αποθήκευσής τους σε δυσπρόσιτους και ακατάλληλους γι' αυτά χώρους και τα συμπλήρωσα με την αγορά άλλων από διάφορες συλλεκτικές πηγές, μετά το 1995, όπου παραχώρησα τότε, το αρχειοθετημένο, απαριθμημένο και πολλαπλάσιο του ως άνω, αρχειακό κινηματογραφικό μου υλικό στην Νομαρχία Θεσσαλονίκης, η οποία το δώρισε στον Ο.Π.Π.Ε. Θ'97 για την ίδρυση του Μουσείου Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Δυστυχώς την τύχη αυτού του υλικού σε Είδος, Αριθμό και Κατάσταση, όπως αναγράφονται στην από 194 σελίδες Α4 απόδειξη παραλαβής τους (την έχω στη διάθεση παντός ενδιαφερομένου) δεν την γνωρίζω. Εάν τη γνώριζα, όλα όσα σήμερα κατέχω σίγουρα θα βρίσκονταν εκεί και δεν θα αντιμετώπιζα το άλυτο πρόβλημα της διάθεσής τους».