">
Η Αγγελική Μυλωνάκη μας μεταφέρει «Από τις αυλές στα σαλόνια» με το ομώνυμο βιβλίο της, εξετάζοντας μέσα από 12 ταινίες τη μετάβαση από τις γειτονιές και τις αλάνες στα διαμερίσματα και τις πολυκατοικίες
Της ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΑΣΒΑΝΗ
Τι κοινό έχουν ο «Μεθύστακας» του Γιώργου Τζαβέλλα και η «Μαγική Πόλις» του Νίκου Κούνδουρου, με το «Κυριακάτικο ξύπνημα» του Μιχάλη Κακογιάννη, τη «Συνοικία το όνειρο» του Αλέκου Αλεξανδράκη και το «Μια κυρία στα μπουζούκια» του Γιάννη Δαλιαννίδη;
Είναι μερικές από τις ταινίες στις οποίες εστιάζει η κα Αγγελική Μυλωνάκη στο βιβλίο της με τίτλο «Από τις αυλές στα σαλόνια» (εκδόσεις University Studio Press) στο οποίο εξετάζει τη σχέση του αστικού χώρου στον ελληνικό κινηματογράφο από το 1950 έως το 1970, την εποχή δηλαδή της εμπορική ακμής του.
«Το βιβλίο είναι στην ουσία η διδακτορική μου διατριβή, αλλά επικαιροποιημένη και ανανεωμένη γιατί γράφτηκε πριν κάποια χρόνια. Τότε μου είχε ανατεθεί να κάνω μια έρευνα που κατέληξε στο πρώτο μου βιβλίο τις “Δουλειές με φούντες” (2008). Οπότε κατά κάποιο τρόπο άφησα στην άκρη τη διατριβή. Αλλά αυτός ο χρόνος που πέρασε ήταν πολύτιμος γιατί μπόρεσα να τη δω με διαφορετικό μάτι, να διορθώσω και να επικαιροποιήσω κάποια πράγματα. Η σχέση του αστικού χώρου και του κινηματογράφου δεν αφορά μόνο την ιστορία του ελληνικού, αλλά και του παγκόσμιου κινηματογράφου. Και είναι ένα θέμα που απασχολούσε πολύ έντονα τις κινηματογραφικές σπουδές στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία εδώ και πολλά χρόνια. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τις ταινίες του ιταλικού νεορεαλισμού για παράδειγμα, όπου η σχέση του κινηματογράφου με το χώρο είναι πολύ έντονη ή της γαλλικής νουβέλ βαγκ», δήλωσε στον «Τ.Θ.» η συγγραφέας.
Όσο για το πώς εργάστηκε μας είπε πως ακολούθησε το σκεπτικό της έρευνας της διατριβής: δούλεψε με βάση τις πιο αντιπροσωπευτικές ταινίες για τις επιμέρους υποενότητες του θέματος που εξέτασε. «Για παράδειγμα η “Μαγική πόλη” του Κούνδουρου, στην οποία αφιερώνω ένα κεφάλαιο στο βιβλίο μου, είναι ένα πολύ ωραίο παράδειγμα ταινίας που δείχνει το νεορεαλισμό στον ελληνικό κινηματογράφο. Η “Συνοικία το όνειρο” είναι μια ταινία που δείχνει τη φτωχική γειτονιά. Το “Τέντι μπόι αγάπη μου” από τη δεκαετία του ’60 δείχνει την αστικοποίηση της Θεσσαλονίκης σε σχέση με την Αθήνα. Κάθε ταινία δηλαδή από τις 12 που εξετάζονται, και αντιστοιχούν σε ισάριθμα κεφάλαια, σημαίνει και κάτι ξεχωριστό για το θέμα που εξετάζω. Για τη σχέση του χώρου με τον κινηματογράφο», δήλωσε η κα Μυλωνάκη.
Έτσι ο αναγνώστης θα μπορέσει να μάθει για την εδραίωση της αστικής ηθογραφίας («Ο Μεθύστακας» 1950), την πόλη στα όρια του νεορεαλισμού («Μαγική Πόλις» 1954), την κινηματογραφική μυθολογία της αθηναϊκής καθημερινότητας («Κυριακάτικο ξύπνημα» 1954), την πόλη ως οργανική ενότητα της αφήγησης («Η Κάλπικη Λίρα» 1955), το αστικό τοπίο στο μελόδραμα («Το Αμαξάκι» 1957), τα δυτικά ήθη στην καθημερινή ζωή («Η Θεία από το Σικάγο» 1957), την πολυκατοικία που έρχεται στο προσκήνιο («Στουρνάρα 288» 1959), τα όρια της γειτονιάς («Συνοικία το όνειρο» 1961), το τέλος της γειτονιάς («Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» 1964), τη συνθήκη του μοντέρνου («Γάμος αλά ελληνικά» 1964), την αστικοποίηση της Θεσσαλονίκης («Τέντυ μπόυ, αγάπη μου» 1966) και την πόλη ως θέαμα («Μια κυρία στα μπουζούκια» 1968).
Τι προέκυψε από την έρευνα; «Το συμπέρασμα αποτυπώνεται στον τίτλο του βιβλίου. Είναι δηλαδή η μετάβαση που κάνει και ο ελληνικός κινηματογράφος, αλλά και ο κόσμος εκείνη την εποχή: από τις αυλές στα σαλόνια. Δηλαδή πηγαίνει από εικόνες της πόλης, τις αυλές, τις αλάνες, τις γειτονιές, κυρίως της Αθήνας, και δευτερευόντως της Θεσσαλονίκης, στα σαλόνια και στα διαμερίσματα. Και αυτό υπονοεί και κάποιες κοινωνικές, πολιτισμικές και οικονομικές αλλαγές που συμβαίνουν στην Ελλάδα της εποχής. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για την Ελλάδα της αντιπαροχής και η χώρα αστικοποιείται πολύ εύκολα, άναρχα και απροετοίμαστα», μας είπε η κα Μυλωνάκη. Ωστόσο, τόνισε πως ο κινηματογράφος προηγείται λίγο των εξελίξεων «με την έννοια ότι ως μέσο μαζικής ψυχαγωγίας εκείνης της εποχής, υπερβάλλει σε κάποιο βαθμό και διογκώνει κάποια πρότυπα για το χώρο, την κατοικία, την πόλη και αντίστοιχα κάποιες συμπεριφορές των ανθρώπων, και κατά κάποιο τρόπο προετοιμάζει το έδαφος στο τι θα ακολουθήσει στην ελληνική κοινωνία. Ο κινηματογράφος με αυτά που δείχνει επηρεάζει τον κόσμο, του διδάσκει πρότυπα για το χώρο που ζει, και του βάζει την ιδέα να εκσυγχρονιστεί και να μετακομίσει από τις αυλές στα σαλόνια. Τη δεκαετία του ’60 είναι εμφανές στον κινηματογράφο αυτό το όνειρο για το καινούριο διαμέρισμα, την μετακόμιση στην πολυκατοικία. Οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν εκείνη την εποχή σε χαμηλά σπίτια, είχαν άλλα πρότυπα καθημερινότητας. Ο κινηματογράφος τα ανατρέπει και δείχνει κάποιες άλλες προτάσεις».
Για τη συγγραφέα
Η κα Αγγελική (Λίνα) Μυλωνάκη είναι διδάκτορας του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Δίδαξε ιστορία και θεωρία κινηματογράφου στο τμήμα Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ (2007-2011). Είναι συγγραφέας του βιβλίου «Δουλειές με φούντες! Η ιστορία της επιχειρηματικότητας μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο (1950-1970)» (ΠΕΒΕ 2008). Επίσης συμμετείχε στην ερευνητική και συγγραφική ομάδα της επετειακής έκδοσης «1960- 2009: 50 χρόνια Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης» (ΦΚΘ – Ιανός, 2009), καθώς και στο βιβλίο «50 χρόνια Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Ταινίες που αγαπήσαμε» (ΚΕΜΕΣ – Ερωδιός, 2009).
Δραστηριοποιείται στο χώρο της δημοσιογραφίας από το 1995 μέχρι και σήμερα.
