">
Πολλά έχουν γραφεί για τις κάρτες Ταρώ, οι οποίες θεωρούνται μάλλον ως ένα μέσον μαντικής τέχνης παρά ως μέσον αποτυπώσεως της εσωτερικής φιλοσοφίας και της συμβολικής. Ο Eliphas Levi, ένας εκ των εμβριθέστερων μελετητών τvn Ταρώ, αποδίδει πρωτεύουσα μυητική σημασία στη συμβολική απεικόνιση των καρτών, αποκαλώντας το Ταρώ ως μία φιλοσοφική μηχανή που αποτρέπει την παραπλάνηση του πνεύματος, ενώ παράλληλα παρέχει σ' αυτό όλη την πρωτοβουλία και την ελευθερία του. "Είναι, λέγει, τα μαθηματικά εφαρμοζόμενα επί του απολύτου, είναι ο συνασπισμός του θετικού μετά του ιδανικού, είναι ένα τυχερό παίγνιον με ακριβή, ως οι αριθμοί, διανοήματα, είναι τέλος ίσως παν ότι μεγαλοπρεπέστερον και απλούστερον παρήγαγε ποτέ η ανθρωπίνη διανόησις". Αλλά όχι μόνο ο Levi αλλά και ο Papus, καθώς και όλοι οι αποκρυφιστές και οι μυητικές οργανώσεις της Δύσεως ομοφωνούν επί του συμβολισμού των μειζόνων κλειδιών του Ταρώ, και έλαβαν τις κλείδες αυτές ως υπόβαθρο της διδασκαλίας των.
Τα παλαιότερα παιγνιόχαρτα που γνωρίζουμε έλκουν την καταγωγή τους από τη Βενετία, τη Φλωρεντία ή τη Μπολόνια της Ιταλίας, και χρονολογούνται περί τον 13ο-14ο αιώνα. Τα Ταρώ της Βενετίας αποτελούνται από 78 κάρτες, που διαιρούνται σε δύο δέσμες. Η μία περιλαμβάνει 22 φύλλα (τα κυρίως Ταρώ) επί των οποίων υπάρχουν συμβολικές παραστάσεις, ενώ η δεύτερη δέσμη συνίσταται από τα υπόλοιπα 56 φύλλα, τα οποία διαιρούνται σε 4 σειρές ή χρώματα από 14 φύλλα η κάθε μία. Τα διακριτικά εμβλήματα των 4 αυτών χρωμάτων είναι η ράβδος (το σκήπτρο ή το μπαστούνι), το κύπελλο (καρδιά ή κούπα), το ξίφος (σπαθί ή τριφύλλι) και τα δηνάρια (καρό ή κύκλοι), ενώ κάθε σειρά περιλαμβάνει 10 αριθμητικά φύλλα (άσσος, δύο, τρία...μέχρι του δέκα και 4 εικόνες ήτοι βασιλεύς, βασίλισσα, ιππότης και βαλές.
Η πραγματική προέλευση των Ταρώ είναι άγνωστη. Πολλοί νεώτεροι συγγραφείς δέχονται ότι έχουν αιγυπτιακή καταγωγή, και μάλιστα ο Christian, στο έργο του Histoire de la magie, περιγράφει φανταστικά τη μύηση στα μυστήρια του Οσίριδος εντός της μεγάλης πυραμίδας Γκίζας, όπου ο νεόφυτος οδηγείται υπό του μυσταγωγού του ενώπιον 22 συμβολικών παραστάσεων, οι οποίες ήταν τα πρωτότυπα των 22 μειζόνων κλειδών των Ταρώ, και δέχεται από αυτόν τις μυητικές διδασκαλίες. Άλλοι πάλι διατείνονται ότι επειδή οι Αθίγγανοι μεταχειρίζονται για τις μαντείες τους ένα είδος παραφθαρμένου Ταρώ, χωρίς τις μείζονες κλείδες, έφεραν και διέδωσαν στην Ευρώπη το συμβολικό αυτό βιβλίο. Η αντιπαραβολή των 22 μειζόνων κλειδιών των Ταρώ με τα 22 γράμματα του εβραϊκού αλφαβήτου, οδηγεί τον Ελιφάς Λευΐ να ασπασθεί την Εβραϊκή καταγωγή τους, παραλληλίζοντας τη μαντική των Ταρώ προς τη μέθοδο χρησμοδοτήσεως των Αρχιερέων της Ιερουσαλήμ με τη βοήθεια των Τεραφείμ, τα οποία ήσαν επίσης ιερογλυφικές εικόνες. Οι πληροφορίες όμως που διαθέτουμε για τα Tεραφείμ, είναι τόσον ασαφείς, ώστε να μην είμαστε τόσον απόλυτοι στην παραδοχή μιας τέτοιας εκδοχής. Άλλοι πάλι αποδίδουν ινδική, κινεζική ή και περσική καταγωγή των καρτών Ταρώ.
Από όλα αυτά γίνεται αντιληπτό ότι το θέμα της πρωταρχικής καταγωγής του Ταρώ είναι μάλλον άλυτο από τις υπάρχουσες ιστορικές και επιστημονικές έρευνες. Είναι οφθαλμοφανές ότι οι ιδέες και οι συμβολικές έννοιες τις οποίες τα Ταρώ εκφράζουν παραστατικά, ανάγονται στις πρωταρχικές μυητικές αρχές, οι οποίες διαχρονικά διατυπώνουν το ανέκφραστο διά των αρχαϊκών μεθόδων της συμβολικής και διεγείρουν τις υψηλότερες ενορατικές ικανότητες του νου, προκαλώντας την έλλαμψη αυτού και ανάγοντας στη σύλληψη των αρρήτων αληθειών της μυσταγωγίας. Τον μυημένο δεν τον ενδιαφέρει η ιστορική αποτύπωση, ούτε η μορφή των ενδυμάτων των εικονιζόμενων παραστάσεων. Εκείνο που πρωτίστως ενδιαφέρει είναι η υποκρυπτόμενη έννοια και η μυητική διδασκαλία, η οποία, υπό διάφορο εκάστοτε περίβλημα, μεταβιβάζει πάντοτε την μοναδική παράδοση.
Είναι πάντως αναμφίλεκτο ότι το αρχαιότερο σ' εμάς γνωστό αντίτυπο των Ταρώ, αναγόμενο στο 1393, είναι το λεγόμενο της Βενετίας και αποτελείται από πλήρη σειρά 78 χαρτιών, από τα οποία οι 22 μείζονες κλείδες φέρουν τα ονόματα που και σήμερα ακόμη χρησιμοποιούνται και είναι μεστές καββαλιστικών και ερμητικών συμβολισμών.
Η συμβολική σημασία των Ταρώ αναφέρεται σε πλήθος θεωρήσεων, εκ των οποίων συνοπτικά θα προσπαθήσουμε να σκιαγραφήσουμε την κοσμολογική και ανθρωπολογική ερμηνεία των 22 μειζόνων κλειδών.
Ι. Θαυματοποιός. Συμβολίζει τη δημιουργό δραστηριότητα στην οποία τα πάντα ανάγονται, ενώ παράλληλα προσωποποιεί την Μονάδα. Είναι ο μέγας Μάγος ο πατήρ του παντός, αΐδιος γεννήτωρ του πνευματοποιού Λόγου, η αφηρημένη αρχέγονος αιτία, είναι το αδιάστατο μαθηματικό σημείο, του οποίου η κίνηση δίδει γένεση σε όλες τις γεωμετρικές μορφές. Είναι το υποκειμενικό σημείο πέριξ του οποίου συλλαμβάνεται το αντικειμενικό.
II. Πάπισα. Η αντικειμενικότητα είναι αναγκαία, διότι όταν μία δραστηριότητα ασκείται στο κενό παραμένει αδρανής και άνευ αποτελέσματος. Ενώπιον του Μηδενός, ο Θεός ουδεμία αξία έχει, αφού άνευ δημιουργίας δημιουργός δεν υπάρχει. Επομένως είναι επάναγκες να αποδοθεί στον αιώνιο Πατέρα, μία σύζυγος η οποία να μετέχει της αιωνιότητάς του, προς διηνεκή γονιμοποίηση. Αυτή η αρχή στα Ταρώ, είναι η ιέρεια ή η πάπισσα η οποία συμβολίζει τη φυσιώσα φύση, τη μητέρα των πάντων, τη θηλεία αρχή επί της οποίας η άρρην δημιουργός θεότητα, αντιτίθεται προς εαυτήν, για να ξεπροβάλει εκ της αγόνου ενότητάς της, διότι ελλείψει διαφορίσεως, το Ον θα διατηρούσε τον πρωταρχικό του χαρακτήρα του Μηδενός και έτσι, ενώ θα ήταν το Παν, θα παρουσιάζονταν ως Μηδέν. Την μονάδα, υπό την στενή σημασία αυτής, την προς εαυτήν ομοία, την αποκαλούμε άρρητον και άφατον, διότι κείται επέκεινα πάσης εικόνας που μπορούμε να συλλάβουμε ή να φαντασθούμε. Κάθε γνώση πηγάζει εκ της αναδιπλώσεως εκείνου που καθ' εαυτό είναι Ένα.
III. Αυτοκράτειρα. Η διάκριση προκαλεί τη γένεση της ιδέας. Η πάπισσα έχει ως θυγατέρα την Αυτοκράτειρα, σύμβολο της σοφίας που συλλαμβάνει. Η βασίλισσα αυτής της ιδέας ηγεμονεύει επί της Δημιουργίας. Θέτει τον πόδα επί της Σελήνης, γεννήτορος των συγκεκριμένων εικόνων, διότι οι συλλήψεις της παρθένου ηγεμόνος, ανάγονται μόνον στις καθαρές ιδέες, καθ' υπόδειγμα των οποίων πραγματούται η πλάση.
IV. Αυτοκράτωρ. Για να δομηθεί ο κόσμος, δεν αρκεί να συλληφθεί ιδεατά. Η συλλαμβάνουσα σοφία θα ήταν στείρα εάν δεν συνενώνονταν με την εκτελεστική δύναμη, την πραγματοποιό ισχύ, της οποίας εκπρόσωπος είναι ο Αυτοκράτωρ, ο οποίος συμπυκνώνει τη δημιουργική δραστηριότητα σε πλήθος εστιών που αντιτίθενται μεταξύ τους, παράλληλα όμως εργαζομένων έναντι του συλλογικού έργου. Είναι ο δημιουργός του Κόσμου. Θεός καθ' εαυτόν, εμψυχώνει τα όντα ώστε να δράσουν σύμφωνα με τον προορισμό τους.
V. Πάπας. Τα πάντα είναι θεϊκά διότι ο Θεός είναι ένας, ζων και εγκατεστημένος στην πολλότητα της υπάρξεως. Η θεότητα δεν αποκαλύπτεται διά μιας στα έμψυχα όντα. Γεννώμεθα στερημένοι συνειδήσεως, και πολύ αργότερα, αφού καταστούμε κύριοι του εαυτού μας, αποκτούμε, κατ' αρχάς συγκεχυμένη, και κατόπιν πλήρη συνείδηση. Η γνώση του καλού και του κακού, η σύλληψη της έννοιας του καθήκοντος, η έκφραση του ηθικού νόμου και η υπακοή σ' αυτόν, είναι αναγκαίες ατομικές προσπάθειες για να πραγματώσουμε το μέγα έργο της οικουμενικής δομής. Ανήκει στον πάπα να ακούσει την εσωτερική θεία φωνή, ώστε να εμπνευστεί η δρώσα προσωπικότητα, για να συμβάλλει στο έργο της δημιουργίας, χάριν του οποίου τα όντα υπάρχουν.
VI. Εραστής. Ο πανταχού υπάρχων θεός, ο διεισδύων στα όντα, φαίνεται εν τούτοις συσκοτιζόμενος εντός αυτών, ως εάν ήθελε να συμμορφωθεί προς την αδυναμία τους, αποφεύγοντας να επιβληθεί επί αυτών διά της βίας. Αμέσως μόλις κάθε ον λάβει συνείδηση του εαυτού του, μπορεί ελεύθερα να εκλέξει την μίαν εκ των δύο οδών, η οποία και μόνη άγει προς την θέωση. Ο ερωμένος ίσταται αναποφάσιστος μπροστά στο μοιραίο σταυροδρόμι, στο Υ των πυθαγορείων. Είναι ελεύθερος να αποφασίσει ποία εκ των δύο οδών θα ακολουθήσει, εκείνη της αυστηρότητας του καθήκοντος ή της αφέσεως στις ηδονές του βίου. Αυτή είναι η μεγάλη δοκιμασία της ελευθερίας του.
VII. Άρμα. Εάν έχουμε αποφασίσει να πάρουμε τη ζωή σοβαρά, το Άρμα καθίσταται η ανταμοιβή μας. Tο όχημα αυτό παριστά τον οργανισμό με όλα του τα παρελκόμενα. Ας εκμάθουμε να διευθύνουμε προς το καλό το άρμα μας για να καταστούμε κύριοι όλων των ενεργειών που προορίζονται να μας υπακούουν. Ας αποδείξουμε ότι είμαστε ομοιώματα του Θεού εντός του μικρόκοσμου μας, ας εξασκήσουμε σε σμίκρυνση το έργο της θεότητας και ας συντάξουμε το εσωτερικό μας χάος ώστε να βασιλεύσει μέσα μας η τέλεια αρμονία. Θεούμεθα όταν ενεργούμε θεϊκά.
VIII. Δικαιοσύνη. Για να ενεργήσουμε σύμφωνα με το θείο πρότυπο, πρέπει να συνεργαστούμε στο δημιουργικό έργο που είναι αιώνιο. Το παν δομείται και εμείς είμεθα οι οικοδόμοι Εργαζόμεθα ο καθένας στη σφαίρα του, αλλά συλλογικά, διότι ο λίθος τον οποίο επεξεργαζόμεθα, προορίζεσαι για το ναό τον οποίο από κοινού οικοδομούμε. Είναι λοιπόν απαραίτητο όλοι να συμμορφούμεθα προς τους αρχιτεκτονικούς κανόνες, οι οποίοι απορρέουν από τη λογική των πραγμάτων, από αύστηρή τηρήση των οποίων, απορρέει η τάξη και η ευστάθεια παντός οικοδομήματος. Συνεπώς η απαραίτητη ισορροπία διατηρείται στον κόσμο διά της δικαιοσύνης, εκτελεστικής δυνάμεως του δημιουργικού νόμου.
IX. Ερημίτης. Κάθε δημιούργημα, πριν καταστεί σωματικό, υπάρχει δυνάμει στον κόσμο των ιδεών. Μία αόρατη δημιουργία προηγείται αυτής που υποπίπτει στις αισθήσεις. Ο κόσμος οργανώνεται δυνάμει, πριν καταστεί ενεργεία. Το παν κατασκευάζεται βάσει μιας εικόνας, που είναι το πρότυπο του είδους. Ο Ερημίτης, με τα χαρακτηριστικά γέροντος πεπειραμένου, είναι ο μυστηριώδης τεχνίτης ο οποίος αναπολεί τους τύπους ιδέες και αναπλάσει το μέλλον βάσει του παρελθόντος. Είναι ο υφαντής του άυλου ιστού, επί του οποίου υφαίνεται η παροδική απεικόνιση των φαινομενικοτήτων.
Χ. Τροχός της Τύχης. Ο τροχός της τύχης εικονίζει την έλξη της περιδινήσεως που υφίσταται κάθε τι το οποίο συντίθεται για να σωματοποιηθεί. Εξουσιάζεται υπό της ακινήτου Σφιγγός, η οποία εφορεύει των γενέσεων, ρυθμίζουσα την αδιάκοπη διαδοχή αυτών. Ένα ακατανίκητο ρεύμα έλκει το πνεύμα προς την ύλη, στην οποία εγκλωβίζεται για να ανέλθει και πάλι, ακολουθώντας την εξελικτική του πορεία. Η κάθοδος προϋποθέτει τη λήθη του ουρανού, αφού το πνεύμα αποσπάται εκ του μεγάλου Παντός. Το ον το οποίο ενσαρκούται, υπάρχει μόνον για τον εαυτόν του, μέχρις ότου κατακτήσει πλήρως το υλικό βασίλειο. Η φάση αυτή της κατακτήσεως αντιστοιχεί προς τη σωματική αύξηση, η οποία αποπερατώνει τη δομή του οργάνου, του οποίου το ενσαρκωθέν πνεύμα εκμανθάνει την χρήση.
XI. Δύναμις. Η προσωπικότητα τότε μόνον έχει ολοκληρωθεί, όταν παύσει να ανάγει τα πάντα στον εαυτό της. Το τελικό αντικείμενο της ζωής, δεν είναι το άνθος αλλά ο καρπός. Εκείνο που αναπτύσσεται τότε στο άτομο, είναι η δύναμη, με άλλες λέξεις η προς δράση, ενεργητικότητά του. Μας επιβάλλεται στο εξής να ενεργούμε ούτως, ώστε να μας υπακούει το εσωτερικό μας κτήνος με το οποίο έχουμε συνδεθεί.
ΧΙΙ. Δοκιμαζόμενος. Μόνον όταν επιδοθούμε στο έργο με αυταπάρνηση και αφιερωθούμε ολόψυχα σ' αυτό, μπορούμε να αποδώσουμε τα μέγιστα. Η εκτέλεση μιας εργασίας απαιτεί διάθεση και αγάπη, δεν είναι δουλεία, ούτε καταναγκαστικό έργο, αλλά ενέργεια ελευθέρου, θείου εργάτου, εμψυχωμένου από δημιουργικό ζήλο. Με την αυταπάρνησή του ο δημιουργός, καθίσταται το αντίθετο του πρακτικού ανθρώπου, ο οποίος δεν προσκολλάται στα γήινα διότι αιωρείται μεταξύ ουρανού και γης, προσαρτημένος με το ένα του πόδι στην αγχόνη του Δοκιμαζόμενου. Πρέπει να συγκατατεθούμε στο μαρτύριο, για να πραγματοποιήσουμε το Μέγα έργο. Η αυτοθυσία επιτρέπει να ενεργούμε κατά την θεία βουλή, με πνεύμα αγνού μυστικισμού που πραγματώνει το θείο έργο.
ΧΙΙΙ. Θάνατος. Εκείνος ο οποίος αποδέχεται το μαρτύριο και αφιερώνεται στο θείο έργο, δεν φοβάται το θάνατο. Χωρίς να περιμένει την υλική του αποσάρκωση, σπεύδει να αποθάνει μυστικά, απαλλασσόμενος παντός φθαρτού. Έτσι επιτυγχάνει την αναγέννησή του, η οποία του παρέχει βίο ευγενέστερο.
XIV. Εγκράτεια. Θνήσκειν σημαίνει απελευθέρωση από τη δουλεία. Θνήσκοντες εκουσίως ως προς παν το κατώτερο, προς παν το περιορισμένο, προς παν το υλικό, σημαίνει πραγματική απόσχιση από τον σαρκικό και εφήμερο βίο, αναγέννηση σε μια ζωή ανώτερη, διαρκή και υψηλότερη, μη ομοιάζουσα προς την συνήθη, σημαίνει πλήρης μέθεξη στην αιώνια ζωή.
XV. Διάβολος. Εάν ο γήινος παράγοντας της δημιουργικής δράσεως έχανε τον υλικό του προορισμό, θα περιέπιπτε σε λανθασμένο μυστικισμό. Ενσωματώθηκε με σκοπό την εκπλήρωση μιας υπηρεσίας, στην οποία οφείλει να παραμείνει πιστός. Ο άνθρωπος έχει ως σκοπό να υποτάξει τις δυνάμεις των κάτω περιοχών, για να τις κατευθύνει σύμφωνα με τις διατάξεις των άνω. Το βάπτισμα στα ουράνια ύδατα του παρέχει την ισχύ να καθυποτάξει την αρνητική δύναμη. Οι υποχθόνιες ενέργειες που εντέλλονται να εκτελούν τα χονδροειδή τμήματα της δημιουργίας, ενεργοποιούν εκ παραλλήλου τις αδρανείς μάζες να εγερθούν και να κινηθούν προς επιτέλεση του Μεγάλου Έργου .
ΧVI. Κεραυνόπληκτος Πύργος. Χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις που διαθέτουμε, οικοδομούμε κατά βούληση το θείον ενδιαίτημα, το οποίο δεν είναι παρά ένα πρόσκαιρο και μεταβατικό οικοδόμημα. Αποβλέποντες στο ιδανικό, πραγματοποιούμε την πλάνη και ως ατελείς τεχνίτες, πολλαπλασιάζουμε τα πρωτόλεια, τα προορισμένα να καταστραφούν. Καμία όμως αποτυχία δεν αποθαρρύνει το ανθρώπινο πνεύμα, το οποίο κατασκευάζει και ανακατασκευάζει μέσα από τα ερείπια των έργων του, έως ότου οικοδομήσει τον πύργο που θα ενώσει τη γη με τον ουρανό.
XVII. Αστήρ. Δεν είμεθα εγκαταλελειμμένοι στο έργο που έχουμε ταχθεί και το οποίο επιτελούμε στο βαθύ σκότος της αγνοίας και της αδυναμίας να κατανοήσουμε. Οι αστέρες λάμπουν υπεράνω των κεφαλών μας και μας διδάσκουν να καθιστούμε τον βίο μας περισσότερο ιδεαλιστικό. Το θάρρος και η υπομονή μας ελκύει τη συμπάθεια μιας θεάς, η οποία εξωραΐζει την ειρκτή μας και ενισχύει την εργατικότητα μας. Καλλιεργεί μέσα μας το αίσθημα του ωραίου και μας κάνει να αγαπήσουμε το έργο που μας έχει ανατεθεί. Χάρις στη μάγισσα αυτή το κάτεργο της γης, τείνει να καταστεί εκ νέου παράδεισος.
XVIII. Σελήνη. Για την πραγματοποίηση του ονείρου, πρέπει να διανύσουμε μακρά πορεία διά μέσου πολλών εμποδίων, δυσκολιών και κινδύνων, διά μέσου πλήθους πλεκτανών, επί των οποίων η Σελήνη διαχέει απατηλή ανταύγεια. Αυτός ο δρόμος, είναι η ατραπός του γήινου βίου, το μονοπάτι των δοκιμασιών, των πτώσεων και των τραυματισμών, το οποίο βαθμηδόν μας αποσύρει από την πλάνη. Διατρέχοντες αυτό, αποβάλλουμε τις ψευδαισθήσεις και βαδίζουμε προς το διαλάμπον φως.
XIX. Ήλιος. Η αναμενόμενη ήμερα είναι εκείνη της έλλάμψεως, εκείνη που αποτινάσσουμε την πλάνη, και προσανατολιζόμαστε προς την αλήθεια, αφού πλέον διακρίνουμε το φανταστικό από το πραγματικό. Οι απατηλές φαινομενικότητες δεν ευρίσκουν πλέον γόνιμο έδαφος στα τέκνα του Ηλίου, τα οποία πλέον κατοικούν σε φωτισμένες περιοχές πνευματικών ηδονών. Παριστά την ανθρωπότητα η οποία απεκδύθηκε τη βαρβαρότητα και ενδύθηκε τη φρόνηση και με διπλή πλέον διαφώτιση, στη νόηση και την καρδιά, πραγματοποιεί το ιδανικό ενός τέλειου πολιτισμού. Η επί της γης επιτυχία της μειδιά διότι κατόρθωσε να εξαγοράσει την πρωταρχική της πτώση.
XX. Κρίσις. Όταν το πνεύμα ατενίσει το φως και η καρδιά πληρωθεί με την αγαθότητα, ο άνθρωπος παύει πλέον να είναι έγκλειστος εντός του τάφου της σαρκός. Η σάλπιγγα της Κρίσεως αφυπνίζει τους κοιμωμένους, για να αναστηθούν και να επικοινωνήσουν με τους προγόνους των οποίων η δραστηριότητα ουδέποτε είχε παύσει. Οι θανόντες δεν απωλέσθησαν, αλλά εμείς που κινούμαστε στο έρεβος του σαρκικού τάφου.
XXI. Κόσμος. Η τάξη διαδέχεται το χάος, το Μεγάλο Έργο έχει περατωθεί, ο Κόσμος πραγματώνει το θείο σχέδιο, ο Ναός έχει οικοδομηθεί. Τουλάχιστον διακρίνουμε το αποτέλεσμα της ενεργού δραστηριότητας στην οποία μετέχουμε με όλο μας το είναι. Οι ουρανοί ανοίγονται μπροστά μας και θεώμεθα ως προφήτες το πέρας του αιωνίου γίγνεσθαι. Η έκσταση αυτή δεν είναι μάταια, διότι πηγάζει από την ύπατη έλλαμψη, η οποία ανταμείβει τον πιστό εργάτη, ο οποίος γίνεται δεκτός στη μύηση των απορρήτων.
XXII. Παράφρων. Η εικόνα της συντεταγμένης πολλότητας, μας επανάγει στην αυστηρή και απεριόριστο μονάδα, ενώ εμείς είμαστε τόσον στενά περιορισμένοι, ώστε ό,τι μπορούμε να συλλάβουμε, παραμένει θλιβερά παιδαριώδες. Επέκεινα εκείνου που μπορούμε να φαντασθούμε, εκτείνεται η απειρωσύνη στην οποία το πνεύμα μας χάνεται. Είναι η απύθμενη άβυσσος εκ της οποίας εξέρχεται και επανέρχεται αιωνίως η Δημιουργία. Η λογική παραχωρεί τα δικαιώματά της στον Παράφρονα, ο οποίος προσωποποιεί το αδιανόητο Άπειρο, το οποίο είναι τοποθετημένο μεταξύ αρχής και τέλους, καθιστά τον στοχαστή μετριόφρονα και τον προφυλάσσει από την υπεροψία των ολίγων που έμαθε στους κόλπους της αστείρευτης παντογνωσίας.
