">
Το φιλί. Μια υπέροχη έκφραση πόθου, αγάπης και οικειότητας. Ταυτόχρονα όμως μια παράξενη ανθρώπινη λειτουργία. Οι ειδικοί λένε πως το φιλί είναι η μετεξέλιξη του μυρίσματος που οι άνθρωποι έκαναν αιώνες πριν ώστε να μάθουν ο ένας για τον άλλο, όπως κάνουν τα σκυλιά. «Σε κάποιο σημείο, γλίστρησαν, στην κυριολεξία έπεσαν ο ένας πάνω στα χείλη του άλλου και θεώρησαν πως είναι πολύ καλύτερο από το να μυρίζονται», λέει ο Βον Μπράιντ ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Τέξας μια αυθεντία για την εξέλιξη του φιλιού. Το ρομαντικό φιλί θεωρείται ότι έχει τις ρίζες του στην Ινδία, όπου ένα επικό ποίημα ονόματι Μαχαμπαράτα (Mahabharata-πιστεύεται ότι γράφτηκε το 1000 π.Χ.) περιέγραφε το πρώτο ιστορική περιγραφή ενός φιλιού. «Έβαλε το στόμα της στο στόμα μου και έκανε έναν θόρυβο που με γέμισε με ευχαρίστηση», έγραφε το ποίημα. Οι ιστορικοί πιστεύουν πως το φιλί ήταν άγνωστο στον υπόλοιπο κόσμο και το έφερε στην Ευρώπη ο Μέγας Αλέξανδρος. Στην Αρχαία Ελλάδα το φιλί ήταν ένας τρόπος να δηλώσεις την κοινωνική σου θέση, το αξίωμά σου και την αφοσίωση σου στο στρατό, λέει η καθηγητής Σέριλ Κιρσενμπάουμ του Πανεπιστημίου Τέξας. «Ήταν ο τρόπος να εκφράσεις ενός πρώιμου είδους κοινωνικής ιεραρχίας», επισημαίνει. Η πράξη του φιλιού αναφέρεται και στην Οδύσσεια του Ομήρου, αλλά ως μια μορφή ικεσίας όχι ρομαντισμού. Επί παραδείγματι, όταν ο Οδυσσέας γυρνά στην Ιθάκη, ο σκλάβος του τον ασπάζεται.
Για το μεγαλύτερο διάστημα της ανθρώπινης ιστορίας, η τοποθεσία του φιλιού στο σώμα αποδείκνυε την κοινωνική τάξη σε ένα βασιλικό σπίτι ή στο στρατό. Δυο κοινωνικά ίσοι άνδρες θα φιλιόνταν απευθείας στο στόμα. Οι στρατιώτες, υπηρέτες και δούλοι από την άλλη θα φιλούσαν το μάγουλο, το χέρι, τα πόδια, την άκρη του χιτώνα, ή ακόμη και το έδαφος μπροστά από την βασιλική οικογένεια. Αυτό συνεχίστηκε ακόμη και τον 18ο αιώνα.
Ωστόσο, στην εποχή του Ιουλίου Καίσαρα, οι Ρωμαίοι τα παρακάνανε! Ο ποιητής Οβίδιος στο ποίημά του «Amores» («Έρωτες») έκανε λόγο για το «savium», το ονομαζόμενο, από τους Ρωμαίους, «φιλί της ψυχής», που δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που εμείς σήμερα αποκαλούμε γαλλικό φιλί, λέει ο Β. Μπράιντ. Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Τιβέριος προσπάθησε να απαγορεύσει το φιλί επειδή θεωρούσε πως ήταν ο λόγος πίσω από την εξάπλωση της λέπρας. «Απέτυχε όμως διότι οι άνθρωποι ήθελαν να φιλιούνται, λέει η Σ. Κιρσενμπάουμ!
Οι μεγαλύτεροι «πολέμιοι» του φιλιού ήταν οι πρώτοι Χριστιανοί. Το φιλί κατέχει ξεχωριστή θέση στη Βίβλο, όπου παρότι αναφέρεται εννέα φορές, μόλις μια φορά μιλά για ρομαντικό φιλί, στην Προς Ρωμαίους επιστολή. Υπάρχουν φιλιά προδοσίας (το φιλί του Ιούδα), φιλιά χαιρετισμού, φιλιά υποταγής αλλά και το φιλί της ζωής (στη Γένεση).
Πολλοί Πάπες προσπάθησαν να απαγορεύσουν το ρομαντικό φιλί. Το 1312, ο Πάπας Κλημέντιος Ε’ θέσπισε το εξής: «η πράξη του φιλιού με σκοπό τις προγαμιαίες σχέσεις (η λέξη στα αγγλικά είναι fornication και φέρει και την ερμηνεία της πορνείας) θα πρέπει να θεωρούνται θανάσιμο αμάρτημα».
Εκείνη την εποχή, το φιλί παρέμενε άγνωστο σε πολλά μέρη ανά τον κόσμο. Όταν οι ευρωπαίοι ιεραπόστολοι πήγαν στην Αφρική, στην Ασία και την Ωκεανία τον 19ο αιώνα, διέδωσαν το φιλί σε μέρη που έως τότε το θεωρούσαν απεχθές. «Έφεραν το λόγο του φιλιού μαζί με τον λόγο του Θεού», επισημαίνει ο Β. Μπράιντ.
Στην Ιαπωνία, το φιλί θεωρούνταν προσβλητικό όταν εισήχθη από τους Αμερικανούς τον 19ο αιώνα. Όταν το γλυπτό του Ροντέν «Το Φιλί» εκτέθηκε στο Τόκιο την δεκαετία του 1920, ήταν κρυμμένο πίσω από μια κουρτίνα μπαμπού, ενώ οι σκηνές φιλιού των ταινιών του Χόλυγουντ διαγράφονταν προσεκτικά στην κατεκτημένη Ιαπωνία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τι σημαίνει σήμερα το φιλί; Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τα λόγια της Κικής Δημουλά, στο ποίημα «Επιτύμβιο» από τη συλλογή της «Μεταφερθήκαμε Παραπλεύρως», για να εκφράσουμε πως θα μπορούσε να είναι το κάθε μας φιλί σε πείσμα μιας κοινωνίας που εμπορικοποιεί τα πιο μαγικά, ευγενή, ανθρώπινα συναισθήματα με στόχο να τα απαξιώσει να τα κάνει μηχανικά, συμβατικά… ακίνδυνα.
«Κάθε φιλί που δίνεται, μα κάθε ανεξαιρέτως
ένα τοις εκατό αποτελείται
από αιωνιότητα
κι όλο το άλλο από τον κίνδυνο
να ’ναι το τελευταίο.
Αλλά και τελευταίο
ακόμα πιο φιλί θα λέγεται»
