">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η ιστορία του διασημότερου ελληνοαμερικανικού διαφημιστή Τζορτζ Λόις και η μάχη άθεων με χριστιανών στα λεωφορεία του Λονδίνου-
«Αν θες την ασφάλεια δεν θα παράξεις κάτι ερεθιστικό, αμφιλεγόμενο, που να φέρει τους άλλους στα άκρα».
Ο πιο επιτυχημένος, δημιουργικός και παραγωγικός διαφημιστής όλων των εποχών έλεγε πως «Δεν ξέρεις την Ιστορία, αν δεν ξέρεις την Ιστορία της Τέχνης». Σίγουρα ο αντικομφορμιστής αμερικανο-Ελληνάρας Τζορτζ Λόις ξέρει κάτι παραπάνω όσον αφορά την Τέχνη. Ήταν ο άνθρωπος που έσωσε και διαμόρφωσε το MTV ως παγκόσμιο κολοσσό με την εμβληματική διαφήμιση όπου διάφοροι αστέρες, όπως ο Μικ Τσάγκερ, έλεγαν το πρώτο πετυχημένο σλόγκαν του καναλιού: «I want my MTV» (θέλω και γω το MTV μου, φωτογραφία 1). Ήταν ο εμπνευστής του χιμπατζή που έβγαζε συνέχεια φωτοτυπίες (για να αποδείξει πόσο εύκολο είναι), απογειώνοντας την εταιρία Xerox. Μέσα από μια πορεία καινοτόμων ιδεών που έκαναν γνωστό τον Tommy Hilfiger και έσωσαν την πρώτη σε κυκλοφορία αμερικάνικη εφημερίδα σήμερα USAToday, η χρυσή δεκαετία (1962-1972) του Τζορτζ Λόις ήταν τα εξώφυλλα του Esquire. Ο Μοχάμεντ Αλί ως Άγιος Σεβαστιανός (φωτογραφία 2, κάτω), η Ιταλίδα Βίρνα Λίζι ως Μέριλιν Μενρόε (φωτογραφία 3, κάτω) να ξυρίζεται και ο πρώτος μαύρος Αϊ Βασίλης ήταν λίγα από τα προβοκατόρικα εξώφυλλα του Λόις. Η καλλιτεχνική τους αξία αναγνωρίστηκε μόλις προ τριών ετών, όταν το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (ΜοΜΑ) ενέταξε 40 από τα 80 στη μόνιμη συλλογή του.
Τεράστιος λάτρης της Ιστορίας της Τέχνης, ο Τζόρτζ Λόις επηρέασε και αυτός την παγκόσμια κουλτούρα, αλλά και τις ΗΠΑ ιδίως την δεκαετία του ΄60 με την δολοφονία του Κένεντι και τον πόλεμο του Βιετνάμ. Το αντιπολεμικό εξώφυλλο «Θεέ μου νομίζω ότι πυροβολήσαμε ένα κοριτσάκι» (φωτογραφία 4) ήταν μια γροθιά στο στομάχι της λευκής συντηρητικής Αμερικής και όπως λέει ο ίδιος ο Τ. Λόις «συνόψιζε όλο το πνεύμα του Πολέμου του Βιετνάμ, τις σφαγές των αμάχων σε μια περίοδο που πίστευαν ότι στέλνουμε τα Αμερικανάκια να πετσοκοπούν για την ελευθερία στον πλανήτη». Όπως εξιστορεί στο βιβλίο του «George Be Careful», του άρεζε πάντα να φλερτάρει με τα όρια και όπως είχε δηλώσει σε παλιότερη συνέντευξή του «Αν θες την ασφάλεια δεν θα παράξεις κάτι ερεθιστικό, αμφιλεγόμενο, που να φέρει τους άλλους στα άκρα».
Αυτά τα άκρα πάντα προκαλούν τεράστιες διαφωνίες και διχογνωμίες, είτε πρόκειται για σάτιρα είτε πρόκειται για τέχνη. Τι θα λέγατε ας πούμε αν μια εταιρία αποφάσιζε να κάνει μια τεράστια διαφημιστική καμπάνια στα λεωφορεία της πόλης με σλόγκαν «Κάποιοι άνθρωποι είναι γκέι. Ξεπέρασέ το»; Αυτό ακριβώς έκανε η εταιρία Stonewall στα αγγλικά λεωφορεία. Μάλιστα, η κίνηση αυτή ήρθε μετά την καμπάνια της British Humanist Association, η οποία έβαλε στο Λονδρέζικα λεωφορεία το μήνυμα «Πιθανότατα δεν υπάρχει Θεός. Τώρα σταμάτα να ανησυχείς και διασκέδασε τη ζωή σου» (φωτογραφία 5).
«Οι εξωτερικές διαφημίσεις, όπως αυτές στα λεωφορεία, δίνουν μια γρήγορη ώθηση σε καλές τιμές», δήλωνε στη Γκάρντιαν ο διαφημιστής της εταιρίας JCDecaux Στιβ Κοξ. Γενικώς, όπως σημειώνει ο ίδιος, υπάρχει μια στροφή προς τέτοιου είδους διαφημίσεων καθώς οι τιμολογήσεις στα ΜΜΕ, εφημερίδες και τηλεόραση, είναι απρόσιτες για πολύ κόσμο. Παράλληλα, υπάρχει και πληθυσμιακό κίνητρο. «Οι άνθρωποι που βλέπουν αυτές τις διαφημίσεις είναι νέοι, που κοινωνικοποιούνται, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», σημειώνει ο Σ. Κοξ. «Οπότε το μήνυμα διαδίδεται πιο γρήγορα».
Τι θα λέγατε όμως για το αντίθετο μήνυμα; Χριστιανικές ομάδες πλήρωσαν με το ίδιο νόμισμα στο ίδιο μέσο. Τα Λονδρέζικα λεωφορεία πλημύρισαν με σλόγκαν όπως «Υπάρχει βεβαιότατα Θεός. Οπότε γίνε μέλος της Χριστιανικής κοινότητας και διασκέδασε τη ζωή σου», «Υπάρχει Θεός, ΠΙΣΤΕΨΕ. Μην ανησυχείς και διασκέδασε τη ζωή σου» και διάφορα άλλα με παραπλήσιο περιεχόμενο.
Την ερχόμενη Δευτέρα, μάλιστα, χριστιανικές ομάδες είχαν προγραμματίσει να απαντήσουν και στην Stonewall. Η διαφήμιση θα έλεγε «Όχι γκέι! Μετά-γκέι, πρώην-γκέι και περήφανος. Ξεπέρασέ το!». Οι όροι μετά-γκέι και πρώην-γκέι είναι όροι που, όπως επισημαίνει η Γκάρντιαν, χρησιμοποιούν κάποιοι χριστιανοί, ψυχοθεραπευτές και ψυχίατροι, οι οποίοι στην ουσία θεωρούν πως μπορούν να «γιατρέψουν» τις σεξουαλικές προτιμήσεις των ανθρώπων.
Βεβαίως, αυτός ο ισχυρισμός δεν έχει καμία ιατρική βάση. Οι προσπάθειες να «θεραπευτεί» η σεξουαλικότητα έχει επικριθεί από σύσσωμες τις ιατρικές οργανώσεις. Το Βασιλικό Κολέγιο Ψυχιατρικής έχει, μάλιστα, προειδοποιήσει πως οι «αυτοαποκαλούμενες θεραπείες της ομοφυλοφιλίας δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον, στο οποίο ανθούν οι διακρίσεις και οι προκαταλήψεις». Όπως συμπέραναν το 2010, «δεν υπάρχει καμία απόδειξη πως οι σεξουαλικές προτιμήσεις μπορούν να αλλαχτούν».
Ο συντηρητικός δήμαρχος του Λονδίνου, Μπόρις Τζόνσον αποφάσισε το βράδυ της Πέμπτης να απαγορεύσει την καμπάνια. Όπως δήλωσε «το Λονδίνο είναι μια από τις πλέον ανεκτικές πόλεις του κόσμου και παράλληλα είναι μη ανεκτική με τη μισαλλοδοξία. Είναι σαφέστατα προσβλητικό να υπονοείς πως το να είσαι γκέι είναι μια ασθένεια από την οποία μπορείς να θεραπευτείς. Και δεν θέλω αυτή η υπόνοια να βρίσκεται στους δρόμους του Λονδίνου πάνω στα λεωφορεία μας».
Θα μου πείτε, τι σχέση έχουν όλα αυτά με τον Τζορτζ Λόις; Οι δεκαετίες που μεσουράνησε ο ελληνοαμερικανός διαφημιστής συνέπεσαν με την κορύφωση των κοινωνικών αγώνων. Τα δικαιώματα των μαύρων, των γκέι, όλων των μειονοτήτων έβγαζαν τους ανθρώπους στο δρόμο. Οι φοιτητές διάβαζαν Μαρξ και θέλαν να επαναστατήσουν. Το Βιετνάμ ήταν η αφορμή για το αντιπολεμικό κίνημα και όλοι μαζί πάλευαν για πολιτικά δικαιώματα. Κομμάτι όλων αυτών ήταν φυσικά και η σεξουαλική απελευθέρωση των χίπις. Σήμερα, όμως, τα έχουμε κάνει όλα. Αχαλίνωτο σεξ, όργια, τα πάντα. Είμαστε μάλιστα τόσο αχαλίνωτοι που με απάθεια αντιμετωπίζουμε τον κόσμο. Είμαστε τόσο αχαλίνωτοι που μπορούμε να είμαστε όσο συντηρητικοί θέλουμε. Η αμερικάνικη κοινωνία του σήμερα έχει μόνο έναν λόγο για να μην επιθυμεί τον πόλεμο στο Ιράκ (ή στο Αφγανιστάν ή όπου αλλού θέλετε). Κοστίζει πολύ για την κυβέρνησή της. Τίποτε άλλο.
Κομμάτι της Ιστορίας της Τέχνης που θα μελετούν για την εποχή μας θα είναι το «Όχι γκέι! Μετά-γκέι, πρώην-γκέι και περήφανος. Ξεπέρασέ το!», ακόμη και αν ο Μ. Τζόνσον δεν επέτρεψε να κυκλοφορήσει (κάτι το οποίο δεν ήθελε η Stonewall για λόγους λογοκρισίας). Κομμάτι της πολιτικής Ιστορίας θα είναι ο πρώην Πρόεδρος Μπους να μιλάει για άξονες του κακού και για τη νίκη της Αμερικής με το Θεό στο πλάι της αστερόεσσας. Κομμάτι της ελληνικής Ιστορίας θα είναι η περίοδος των κινδυνολογικών δηλώσεων πρωθυπουργών και παρατρεχάμενων για σεισμούς, καταποντισμούς και λουτρά αίματος, με αντίποδα βέβαια τη χριστιανικότατη «σωτηρία» μας.
