">
Της ΝΑΝΤΙΑΣ ΚΟΚΚΙΝΟΥ, Ψυχολόγου
Ξαφνικά, νιώθεις τους χτύπους της καρδιάς να αυξάνονται, ο εγκέφαλος αιματώνεται με ταχείς ρυθμούς, η αναπνοή επιταχύνεται, οι κόρες των ματιών διαστέλλονται, το στομάχι σου «δένεται κόμπος» και αρχίζεις να ιδρώνεις. Έχεις ήδη μπει στη σφαίρα του στρες.
Το στρες προκαλεί δυσφορία σε όποιον βρεθεί στο δρόμο του, δηλαδή αργά ή γρήγορα σε όλους μας, αφού το κουβαλάμε στα γονίδιά μας. Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού προκειμένου να αντιμετωπίσει έναν κίνδυνο ή το φόβο. Το σώμα μας, δηλαδή, έχει την ικανότητα να αντιδρά ενστικτωδώς μπροστά σε ένα στρεσογόνο ερέθισμα, προκειμένου να σώσουμε τη ζωή μας. Το κεντρικό νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα αναλαμβάνουν δράση και κινητοποιούν ολόκληρο το σώμα. Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι το ήπιο στρες είναι ωφέλιμο για τον οργανισμό, συχνά όμως, κυρίως όταν είναι χρόνιο, γίνεται αιτία ψυχικών και σωματικών παθήσεων. Στην πραγματικότητα, σχεδόν όλες οι ασθένειες σχετίζονται λιγότερο ή περισσότερο με το στρες, ενώ οι περισσότερες αρρώστιες δημιουργούν με τη σειρά τους στρες, με αποτέλεσμα να μπαίνουν σε έναν φαύλο κύκλο.
Πώς επηρεάζει το στρες… τον εγκέφαλο
Μπροστά σε ένα στρεσογόνο ερέθισμα, ο οργανισμός ενεργοποιεί τον μηχανισμό αντίδρασης και φυγής. Το στρες, δηλαδή, κινητοποιεί τον οργανισμό μπροστά στον κίνδυνο, ώστε να κάτσε να αντιδράσει ή να τρέξει για να σωθεί, στέλνοντας στον εγκέφαλο, καθώς και σε άλλα όργανα του σώματος (όπως η καρδιά και οι μύες), το μήνυμα να δουλέψουν πιο γρήγορα. Έτσι, αυξάνονται οι κατεχολαμίνες (η αδρεναλίνη, η ντοπαμίνη κ.α) και η κορτιζόλη, γνωστές ως «ορμόνες του στρες», οι οποίες μεταφέρουν μηνύματα στα περιφερικά όργανα(π.χ καρδιά, μυς κ.α). Το συνεχές στρες, όμως, επηρεάζει ορισμένα κυκλώματα του εγκεφάλου και έτσι εμφανίζεται η κατάθλιψη. Γενικά το στρες είναι μια διαδικασία η οποία, όσες περισσότερες φορές ενεργοποιείται, τόσο πιο εύκολα εμφανίζεται, για αυτό και πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να νιώθουν άγχος και χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός λόγος.
Η λύση…
Προσπαθήστε να αποστασιοποιηθείτε όσο γίνεται περισσότερο από τα προβλήματά σας βλέποντάς τα σε ένα γενικό πλάνο, όπως κάνει η κάμερα, κοιτώντας την εικόνα από απόσταση και βάζοντας μέσα στο πλάνο περισσότερα πράγματα. Άλλωστε, όσο πιο προσωπικό θεωρείτε ένα πρόβλημα, τόσο περισσότερες ενοχές αισθάνεστε, με αποτέλεσμα να ενεργοποιείτε συνεχώς το μηχανισμό του στρες.
Πώς επηρεάζει το στρες… το μεταβολισμό
Το στρες παχαίνει, υποστηρίζουν οι ειδικοί. Αν και τη στιγμή που νιώθουμε άγχος η καρδιά μας χτυπάει γρηγορότερα, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ενεργειακή κατανάλωση, δηλαδή να καίμε περισσότερες θερμίδες, το στρες επηρεάζει τελικά το βάρος μας αρνητικά. Η πρώτη αιτία είναι ότι το φαγητό τείνει να αποτελεί για πολλούς διέξοδο σε περιπτώσεις έντονου άγχους. Οι άνθρωποι που στρεσάρονται, συνήθως καταφεύγουν στη λήψη τροφής για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Φαίνεται μάλιστα, να προτιμούν τροφές πλούσιες σε λίπος και ζάχαρη, οι οποίες διεγείρουν το αίσθημα της ευχαρίστησης. Ευθύνη, όμως, έχουν και οι ορμόνες που εκκρίνονται όταν νιώθουμε στρες. Τα στρες αυξάνει τα επίπεδα της κορτιζόλης(ορμόνη του στρες) στον οργανισμό, η οποία ανακατανέμει το λίπος από τα άκρα προς το κέντρο του κορμού και την κοιλιά. Έτσι, δημιουργείται κοιλιακό λίπος, το οποίο συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, υπέρτασης, σακχαρώδους διαβήτη και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Η λύση…
Η σωστή προετοιμασία θα σας απαλλάξει από τις ανθυγιεινές επιλογές τη στιγμή που το στρες παίρνει τα ηνία. Μπορείτε π.χ. να παίρνετε μαζί σας στη δουλειά λίγα φρούτα, ώστε να αποφύγετε την επιλογή του γλυκού όταν θα αισθάνεστε πιεσμένοι.
Πώς επηρεάζει το στρες… την εμφάνιση
Στο στρες μπορεί να οφείλεται και η τριχόπτωση. Άνθρωποι με έντονο άγχος παρουσιάζουν συχνά διάχυτη τριχόπτωση(από οποιοδήποτε σημείο του κεφαλιού), χάνοντας μεγάλο ποσοστό των μαλλιών τους σε σύντομο χρονικό διάστημα ή χάνοντας καθημερινά περισσότερες τρίχες από το φυσιολογικό. Μάλιστα, όταν χρησιμοποιούμε την έκφραση «άσπρισαν τα μαλλιά του σε μια νύχτα», αναφερόμαστε στις μαύρες τρίχες που είναι πιο ευαίσθητες από τις άσπρες, οι οποίες – λόγω εξαιρετικά έντονου στρες – έπεσαν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους και παρέμειναν οι λευκές. Οι ειδικοί συμφωνούν ακόμα ότι το άγχος εντείνει τις ρυτίδες στο πρόσωπο, επειδή όταν νιώθουμε στρεσαρισμένοι συσπώνται ασυναίσθητα οι μύες του προσώπου. Σε περιπτώσεις μάλιστα χρόνιου στρες, υπάρχει η πιθανότητα χαλάρωσης του δέρματος και αλλαγής της υφής του (πρόωρη γήρανση). Το έντονο στρες ενοχοποιείται, επίσης συχνά για την επιδείνωση μιας ήδη υπάρχουσας ακμής ή ακόμα και για την πρόκλησή της.
Η λύση…
Τα’ί’στε το δέρμα σας. Ο καλός ύπνος και η συστηματική άσκηση περιορίζουν το άγχος και θωρακίζουν την υγεία του δέρματος. Όταν νιώθετε αγχωμένοι, καλό είναι να λαμβάνετε συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν βιταμίνες του συμπλέγματος Β και πρωτείνη γάλακτος, οι ουσίες που βοηθούν τον οργανισμό και βοηθούν το δέρμα. Εναλλακτικά, πιείτε ένα χαλαρωτικό αφέψημα βαλεριάνας ή πασιφλόρας.
Πώς επηρεάζει το στρες… τη γονιμότητα
Στις γυναίκες το έντονο άγχος μπορεί να επηρεάσει τις ορμόνες τους, να προκαλέσει διαταραχές της περιόδου στους και άρα αναστολή της ωορρηξίας, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν προβλήματα και δυσκολίες στη σύλληψη. Όσο για τους άντρες, οι στρεσογόνες καταστάσεις ενδεχομένως να προκαλέσουν προβλήματα στύσης και υπογονιμότητας(σύμφωνα με έρευνες, το έντονο στρες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα του σπέρματος). Σε ειδική μελέτη, φάνηκε ότι οι μαραθωνοδρόμοι κατά τη διάρκεια των προπονήσεων παράγουν σπερματοζωάρια διαφορετικής μορφολογίας από τα φυσιολογικά.
Η λύση…
Η καθημερινότητα δεν μας αφήνει να πάρουμε ανάσα. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι λίγο χρόνο με τον εαυτό μας. Αφιερώστε 30’ για να κάνετε ένα χαλαρωτικό μπάνιο, να διαβάσετε ένα βιβλίο ή να καθίσετε κοιτάζοντας απλώς το ταβάνι.
