">
Συνέντευξη στον ΔΑΝΙΗΛ Γ. ΠΑΠΑΔΑΝΙΗΛ
Βαρυσήμαντη συνέντευξη στον «Τ.Θ.» του προέδρου της ΕΣΗΕΜΘ κ. Μάκη Βοϊτσίδη, για όλα τα προβλήματα του Τύπου και της κοινωνίας, σήμερα και αύριο
Η ζωντανή άποψη του δημοσιογράφου, συμβάλλει στη ζωντανή δημοκρατία. Το εκδοτικό μέλλον έχει ανάγκη μεγάλων προσαρμογών και το δημοσιογραφικό επάγγελμα έχει ανάγκη μεγάλων ευελιξιών. Επίσης, ο Τύπος της Θεσσαλονίκης έγραψε ιστορία και παρά τους σύγχρονους ανταγωνισμούς, πρέπει να ξαναγράψει. Το κράτος πρέπει να βοηθά τον Τύπο της ποιότητας αντί να τον καταπολεμά. Ο σύγχρονος συνδικαλισμός, στο χώρο του Τύπου, πρέπει να είναι δημιουργικός και όχι αρνητικός. Ο σύγχρονος πολίτης, περιμένει με αγωνία τη σωστή και ποιοτική πληροφόρηση και αυτή είναι η ευθύνη των εκδοτών και των δημοσιογράφων. Όχι παραπλάνηση, αλλά υπεύθυνη πληροφόρηση για όλα τα αβέβαια που συμβαίνουν γύρω μας. Αφού όλες οι βεβαιότητες έχουν τελειώσει. Η ΕΣΗΕΜΘ αναλαμβάνει αυτό ρόλο της μεγάλης ευθύνης, με όλα τα μέλη της και με όλο το Διοικητικό της Συμβούλιο.
Μεγάλες και καθοριστικές ανακατατάξεις συμβαίνουν στο χώρο των εφημερίδων, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα, καθώς και στο χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ (νομοσχέδιο για την κατάργηση της ανωνυμίας των blogs, κυβερνητικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της ΕΡΤ). Εσείς, σαν πρόεδρος της ΕΣΗΕΜΘ, πώς τοποθετείστε σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Με προσοχή, με εγρήγορση και με δημοσιογραφική περιέργεια. Είναι προφανές ότι η Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης οφείλει να προσπαθεί μέσα σε αυτό το πράγματι εντατικά μεταβαλλόμενο περιβάλλον να προστατεύσει κυρίως τρία πεδία: τις θέσεις εργασίας, τους όρους εργασίας και τη δημοσιογραφική δεοντολογία. Προστασία όμως δε σημαίνει άρνηση της μεταβολής, δογματισμό ή απερίσκεπτες αντιδράσεις. Αντιθέτως, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη περίοδο χρειάζεται να ανατροφοδοτήσουμε τον συνδικαλισμό με πρακτικές και πληροφορίες από ολόκληρη την Ευρώπη και να αναπροσαρμόσουμε τη στάση μας ανάλογα με τις ανάγκες που κάθε περίσταση επιβάλλει, ώστε να προστατεύουμε πράγματι αυτά τα οποία έχουμε υποχρέωση να προστατεύσουμε και όχι ένα κακώς εννοούμενο συνδικαλιστικό γόητρο.
Πιστεύετε ότι ο Τύπος ενισχύεται ή αποενισχύεται;
Ο Τύπος ως υποδοχή του δημοσιογραφικού έργου μοιραία παρακολουθεί τους κλυδωνισμούς της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας. Η ανάγκη για ποιοτική δημοσιογραφία όμως θεωρώ ότι σαφώς ενισχύεται, και αυτό είναι κάτι που ως κλάδος έχουμε υποχρέωση και να αναδείξουμε και να αξιοποιήσουμε. Στον ωκεανό των πληροφοριών που διακινούνται πλέον καθημερινά ο ρόλος του καταρτισμένου δημοσιογράφου είναι εξαιρετικά απαραίτητος. Κάποιος πρέπει να αξιολογεί, να ιεραρχεί και να αναλύει όλο αυτό το αδιαμόρφωτο πληροφοριακό υλικό. Ακόμη περισσότερο αποτελεί πρόκληση για τους δημοσιογράφους η διαχείριση τόσο μεγάλου και τόσο γρήγορα αναπαραγόμενου όγκου πληροφοριών.
Τι συμβαίνει με τα τεράστια χρέη των μεγάλων αθηναϊκών εφημερίδων, που τις ευνοούν να ανταγωνίζονται καταλυτικά, τον περιφερειακό Τύπο; Και ιδιαίτερα τον καθημερινό Τύπο της Θεσσαλονίκης, ο οποίος παλιότερα είχε την πρωτιά κυκλοφορίας στην πόλη μας;
Δεν είναι πάντα γόνιμο να αντιλαμβάνεται κανείς τον ανταγωνισμό με γεωγραφικούς όρους. Η ίδια η εποχή άλλωστε το έχει ξεπεράσει αυτό, τουλάχιστον για όσους είχαν τα αντανακλαστικά να αναγνωρίσουν ποια πεδία πρέπει να καλύψουν δημοσιογραφικά για να διατηρήσουν ή να αυξήσουν το κοινό τους. Το ζήτημα των χρεών και των ανισοτήτων στην αντιμετώπιση οφειλετών δεν ισχύει μόνο μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης ισχύει και σε περιφερειακό επίπεδο και είναι σε μεγάλο βαθμό αιτία για στρεβλώσεις που έχουν αναπτυχθεί στον εκδοτικό χώρο. Στο μέτρο που της αναλογεί η ΕΣΗΕΜ-Θ σταθερά ζητεί και από τους εκδότες και από την πολιτεία να αντιμετωπίζονται όλοι με όρους ισότητας.
Αυτήν την ώρα πόσο είναι δυνατόν να υπάρξει ανεξάρτητη ισχυρή εφημερίδα στην πόλη μας, μόνο με τοπικά εκδοτικά συμφέροντα;
Αυτό είναι ζήτημα στο οποίο πρωτίστως έχουν λόγο οι εκδότες. Εγώ μπορώ με βεβαιότητα να απαντήσω ότι υπάρχει το δημοσιογραφικό δυναμικό που μπορεί να στηρίξει κάθε είδους Μέσο.
Θεωρείτε ότι η διοίκηση της ΕΣΗΕΜΘ, ως εκπρόσωπος των δημοσιογράφων μπορεί να «επικοινωνήσει» με τους ιδιοκτήτες των ΜΜΕ της Θεσσαλονίκης προς όφελος αμφοτέρων των πλευρών ή τους χωρίζει αγεφύρωτο χάσμα;
Αν δεν μπορούσε, θα μετρούσαμε πολύ μεγαλύτερες απώλειες σε θέσεις εργασίας. Είναι κατά μία έννοια υποχρέωση της Ένωσης να βρίσκει πάντα διαύλους επικοινωνίας με τους εργοδότες κι ακόμη περισσότερο να κομίζει θετικές προτάσεις για τη στήριξη και την ανάπτυξη των Μέσων τους. Αυτή ακριβώς η τακτική ενισχύει και τη δυνατότητά της να παρεμβαίνει και να διαπραγματεύεται αποτελεσματικά στις περιπτώσεις που πλήττονται εργασιακά δικαιώματα.
Τι απαντάτε στα νέα παιδιά που ονειρεύονται να θητεύσουν στα ΜΜΕ αλλά ωστόσο βλέπουν τον κλάδο να τελματώνει και να «στραγγαλίζεται» από την ανεργία;
Ό,τι θα απαντούσα και σε έναν νέο που θα ήθελε να δοκιμαστεί σε άλλα επαγγελματικά πεδία τα οποία επίσης δεν περνούν ανθηρή περίοδο: αν πράγματι είναι αυτό που θέλει να κάνει, να αναζητήσει έξυπνους και εναλλακτικούς τρόπους για να ασκήσει το επάγγελμά του, να καταρτιστεί όσο καλύτερα γίνεται και να βλέπει τον ορίζοντα της εργασίας του πέρα από γεωγραφικά όρια.
Πόσο θ’ αντέξουν τα ταμεία συντάξεων του δημοσιογραφικού κόσμου τη μεγεθυνόμενη εκδοτική, μιντιακή (κρατική και ιδιωτική) κρίση;
Έχει κανείς έτοιμη απάντηση για την εξέλιξη του ασφαλιστικού στην Ελλάδα γενικά; Φαντάζομαι πως όχι. Κατά συνέπεια θα ήταν τουλάχιστον άστοχο να κάνει κανείς ειδικές προβλέψεις για τα συγκεκριμένα ταμεία. Αυτό που μπορώ με βεβαιότητα να πω είναι ότι οι διοικήσεις τόσο του ΕΤΑΠ ΜΜΕ όσο και του ΕΔΟΕΑΠ χειρίζονται με μεγάλη υπευθυνότητα τα ζητήματα των ταμείων και μάλιστα σε μία χρονική συγκυρία που αυτό απαιτεί γενναιότητα.
O πολιτισμός του Γουτεμβέργιου, του τυπωμένου γενικά εντύπου, «τελειώνει». Μπαίνοντας στην εποχή της νέας πληροφόρησης, τί σημαίνει αυτό για την ανθρωπότητα, τη δημοκρατία και την ελευθερία;
Η γραφή, η αποτύπωση της ιδέας, της άποψης, διατηρείται όμως ζωντανή και πιστεύω πως αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο για την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Δημοσιογραφικά ανδρώθηκα στις εφημερίδες και δε νομίζω ότι θα ξεπεράσω ποτέ την έλξη που ασκεί για μένα το τυπωμένο χαρτί. Αν όμως αύριο διαβάζει κάποιος ένα κείμενό μου από την οθόνη ενός i-Pad, εγώ με την ίδια αγωνία θα το έχω γράψει.
«’Προφητεία’ που δεν επαληθεύεται ο θάνατος των εφημερίδων»
Αλήθεια, έχουν μέλλον οι εφημερίδες, ως έντυπα, σήμερα και αύριο; Αλλά και ως ηλεκτρονικές εφημερίδες πώς μπορούν να καλύψουν το κόστος λειτουργίας κι ακόμα να κερδίσουν; Η εφημερίδα μέσα στην κοινωνία της υπερκατανάλωσης, στηριζόταν σε (σχετικές με την κυκλοφορία της και την απήχησή της) διαφημίσεις. Σήμερα, που καταλύεται η διαφημιστική λειτουργία τί μπορεί να την αναπληρώσει, χωρίς το κράτος να την ενισχύει; Αντίθετα, να καταπολεμά την ανεξάρτητη δυνατότητά τους να υπάρξουν, σε βάρος της δημοκρατίας και της ελεύθερης πληροφόρησης;
Ο «θάνατος» των εφημερίδων, του χαρτιού, των εντύπων εν γένει είναι μία «προφητεία» που διατυπώνεται εδώ και αρκετά χρόνια και προς το παρόν δεν φαίνεται να επαληθεύεται. Προφανώς οι συνθήκες είναι διαφορετικές, ο τρόπος με τον οποίο το κοινό καταναλώνει προϊόντα ενημέρωσης έχει αλλάξει και είναι υποχρέωση όλων όσων εμπλεκόμαστε στο δημοσιογραφικό χώρο να βρούμε τρόπους για να ανταποκριθούμε σε αυτές τις αλλαγές. Τα παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα μεταβάλλονται επίσης δραστικά, και αυτό δεν είναι πάντα κακό: η χρηματοδότηση των εφημερίδων από δημόσιο χρήμα σε βαθμό που να εξαρτάται η ίδια η ύπαρξή τους από αυτό αποτελεί μοντέλο το οποίο συχνά επιβαρύνει τους δημοσιογράφους και διευκολύνει απλώς (και όχι για πάντα, όπως αποδεικνύεται) τους επιχειρηματίες.
Ήδη στο εξωτερικό, με επίκεντρο τα νέα Μέσα αναζητούνται και αναπτύσσονται εναλλακτικοί δρόμοι για να χρηματοδοτούνται τα προϊόντα ενημέρωσης. Στο μέτρο που μπορούσε η ΕΣΗΕΜ-Θ συγκέντρωσε και μετέφερε πληροφορίες για κάποια από αυτά. Είναι όμως ζήτημα των εκδοτών να κάνουν τη δική τους εντατική αναζήτηση. Όταν ένα μοντέλο καταρρέει, η γόνιμη αντίδραση δεν είναι να προσπαθείς πάση θυσία να το συντηρήσεις.
Πριν από λίγες μέρες, όπως άλλωστε και στο πρόσφατο παρελθόν, δημοσιεύτηκε η είδηση μαζικών απολύσεων σε αθηναϊκά έντυπα, με αφορμή την οικονομική κρίση. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η επεκτεινόμενη ανεργία στον Τύπο; Μήπως μπορούν να βοηθήσουν Ενώσεις και εργαζόμενοι για να υπάρξουν κατ’ οικονομία λύσεις; Ποιος είναι ο ρόλος της ΕΣΗΕΜΘ πάνω σε όλα αυτά; Ποιες ενέργειες γίνονται από την πλευρά σας ή ποιες ενέργειες προτίθεστε να κάνετε;
Νομίζω πως ήδη έχω απαντήσει. Ο ρόλος των Ενώσεων είναι να αποτρέπουν την απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά αυτό είναι εφικτό, σε κάποιο μέτρο, μόνο αν διατηρούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τους επιχειρηματίες του Τύπου και τους πιέζουν να εφαρμόσουν λύσεις που είναι δυσκολότερες γι’ αυτούς.
Όσο εύκολο είναι για έναν εργοδότη να απολύσει έναν αριθμό εργαζομένων τόσο εύκολο είναι και για μια Ένωση Συντακτών να τον καταγγείλει γι’ αυτό. Ποιο είναι όμως το αποτέλεσμα; Για μας πρέπει πάντα να εξαντλούνται οι διαπραγματευτικές δυνατότητες για να εφαρμοστούν δύσκολες λύσεις. Και αν μετρήσει κανείς τις μέχρι στιγμής απώλειες στην περιοχή της ευθύνης μας θα διαπιστώσει ότι η τακτική αυτή απέδωσε. Σε διαφορετική περίπτωση θα είχαμε έκρηξη του αριθμού των ανέργων.
Στόχος της ΕΣΗΕΜΘ να προστατευτούν οι θέσεις εργασίας και να αναβαθμιστεί ο ρόλος της ΕΡΤ
Μπροστά στην κατάργηση της διοικητικής αυτονομίας της ΕΡΤ-3, στα λουκέτα του 9,58fm και των βραχέων και γενικότερα στη συρρίκνωσή της, γεγονός το οποίο οι εργαζόμενοι χαρακτηρίζουν «αιτία πολέμου», τί προτίθεται να κάνει άμεσα η ΕΣΗΕΜΘ; Πώς θα αντιδράσει στις σχεδιαζόμενες απολύσεις συμβασιούχων ορισμένου χρόνου και ίσως αργότερα και αορίστου χρόνου;
Όπως ήδη έχουμε ανακοινώσει, παρακολουθούμε με προσοχή τις εξαγγελίες του αρμόδιου υπουργού για την ΕΡΤ3. Προσπάθειά μας είναι να αξιοποιήσουμε από αυτές ό,τι υπακούει στην πάγια αντίληψή μας ότι η ΕΡΤ3 πρέπει να ενισχυθεί. Καταστήσαμε σαφές με επιχειρήματα στον κύριο Μόσιαλο ότι το σχήμα διοίκησης της ΕΡΤ3 μπορεί ενδεχομένως να μεταβληθεί χωρίς όμως να καταργείται η δοκιμασμένη στην πράξη και αποτελεσματική αυτονομία της. Ομοίως έχουμε αναπτύξει πολύπλευρη επιχειρηματολογία για τη λειτουργία του 9,58. Εξηγούμε ότι κανείς δε θα κερδίσει τίποτε από τη διακοπή της, αντιθέτως η ΕΡΤ θα χάσει ένα κέντρο γύρω από το οποίο θα μπορούσε να αναπτύξει το πρόγραμμα που φαίνεται πως έχει κατά νου η κυβέρνηση για τη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Υπάρχει λοιπόν μία ανοιχτή διαπραγμάτευση την οποία σκοπεύουμε να εξαντλήσουμε. Εφόσον χρειαστεί θα χρησιμοποιήσουμε και το όπλο των κινητοποιήσεων. Όλα όμως με τη στόχευση να προστατευτούν οι θέσεις εργασίας και να αναβαθμιστεί ο ρόλος της ΕΡΤ3.
Πώς απαντάτε στα πρόσφατα καυστικά σχόλια αντίπαλων παρατάξεων εντός των κόλπων της Ένωσης σχετικά με την ανακοίνωση που εξέδωσε το δ.σ. και αφορά τα τεκταινόμενα στην ΕΡΤ-3;
Αυτά είναι θέματα τα οποία συζητιούνται στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης. Καθένας έχει αυτονοήτως το δικαίωμα να διατηρεί την άποψή του, να τη διατυπώνει ελεύθερα, ωστόσο οι ανακοινώσεις της Ένωσης εκδίδονται έπειτα από αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, οι οποίες επίσης πρέπει να είναι σεβαστές.
Σε μια ένδειξη αυτοκριτικής, πού θεωρείτε ότι η σημερινή διοίκηση της Ένωσης τα πάει καλά και πού πιστεύετε ότι χωλαίνει το έργο της; Τι σημαντικό έχει να προτείνει; Πώς στέκεται απέναντι στον καταιγιστικό ρυθμό των εξελίξεων στη χώρα αλλά και στον ιδιαίτερα νευραλγικό χώρο των ΜΜΕ;
Περισσότερο από την πιο αυστηρή αυτοκριτική βαρύνει η κριτική που δικαιωματικά μπορούν να ασκούν όλοι οι δημοσιογράφοι μέλη της ΕΣΗΕΜ-Θ στη διοίκηση. Κι εν τέλει η δική τους άποψη είναι αυτή που θα αναδείξει πού κάναμε καλά τη δουλειά μας και πού άσχημα. Αν εγώ ήθελα να επισημάνω το βασικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας αυτού του Διοικητικού Συμβουλίου είναι ότι ακούει και συζητά όλες τις απόψεις με την ίδια ένταση και την ίδια σοβαρότητα. Από κει και πέρα, είναι πάντα καλό να έχει κανείς υπόψη του τα πραγματικά μεγέθη. Οι καταιγιστικές εξελίξεις που αναφέρετε και αφορούν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη ασφαλώς δεν είναι δυνατόν να επηρεαστούν δραστικά από ένα δημοσιογραφικό σωματείο με 870 μέλη. Η δική μας δουλειά είναι να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειές τους στον χώρο ευθύνης μας και στο μέτρο του εφικτού να προσπαθούμε να επηρεάζουμε αποφάσεις που αφορούν στον κλάδο μας, αναπτύσσοντας την κατάλληλη επιχειρηματολογία με τον κατάλληλο τρόπο σε ανθρώπους που πρέπει.
