">
Σωτήρης Μπαμπατζιμόπουλος
Καταρχήν να ξεκινήσουμε λέγοντας πως δεν πρέπει να παίρνουμε πολύ στα σοβαρά τα βραβεία. Στην καλύτερη περίπτωση προέρχονται από μια υγιώς σκεπτόμενη επιτροπή που λειτουργεί δίχως σκοπιμότητες αλλά με καθαρά αισθητικά και καλλιτεχνικά κριτήρια, και τότε το μοναδικό που μπορούν να υποδηλώνουν είναι η συνισταμένη άποψη των εκάστοτε μελών. Αυτό μονάχα και τίποτα παραπάνω. Θα μπορούσαμε βεβαίως να συζητήσουμε για το ατέρμονο θέμα της αντικειμενικότητας στην τέχνη, αλλά θα μιλάμε μέχρι να πεθάνουμε και υπάρχουν πολύ σημαντικότερα πράγματα να κάνουμε μέχρι τότε.
Τα όσκαρ έχουν την πλάκα τους, το παραδέχομαι. Μας αρέσει να κοιτάζουμε τις βραβεύσεις, να μαντεύουμε τους πιθανούς νικητές, να συζητάμε για τα αποτελέσματα, να σημειώνουμε τις αδικίες (ε, όχι να χάσει η συγκλονιστική Εμανουέλ Ριβά του «Amour» το όσκαρ από την πιτσιρίκα Τζένιφερ Λόρενς), να μελετάμε μέχρι και τα στατιστικά. Ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις για παράδειγμα έγινε ο πρώτος ηθοποιός με τρία όσκαρ πρώτου ανδρικού ρόλου πιστοποιώντας το αυτονόητο, πως είναι δηλαδή ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους ηθοποιούς.
Παρόλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα μέλη της Ακαδημίας είναι φορείς μιας συγκεκριμένης κουλτούρας, πως οι διάφορες πολιτικές συγκυρίες και το γενικότερο κλίμα επηρεάζουν τη βούλησή τους, πόσο μάλλον όταν η αίγλη των όσκαρ είναι τόσο αστραφτερή που φτάνει μέχρι και το τελευταίο χωρίο της Βόρειας Κορέας (λέμε τώρα…). Και πίσω από κάθε βράβευση υπάρχει η σημειολογία και το ιδεολογικό υπόβαθρο που αυτή εκφράζει. Μην ξεγελιέστε.
Όταν ο μέγιστος Τζακ Νίκολσον έδωσε πάσα μέσω τηλεοπτικής σύνδεσης με το Λευκό Οίκο, στην πρώτη κυρία των Η.Π.Α. (!), τη Μισέλ Ομπάμα, προκειμένου να ανακοινώσει το νικητή του σημαντικότερου βραβείου, αυτού της καλύτερης ταινίας, οι πιθανές υποψηφιότητες έγιναν απευθείας 4. Διότι όποιος νομίζει πως θα εμφανιζόταν κοτζάμ Ομπάμα για να απονείμει το βραβείο σε μια εκ των «Amour», «Η ζωή του Πι», «Τα μυθικά πλάσματα του νότου», «Οδηγός αισιοδοξίας» και «Οι άθλιοι», τότε θα του πω πως τα στρουμφ δεν υπάρχουν.
Ήταν σαφές πως θα δινόταν πολιτικό μήνυμα και οι μοναδικές τέσσερις ταινίες που θα ταίριαζαν σε μια πρώτη κυρία και στις περιστάσεις, ήταν οι «Django unchained», «Zero dark thirty», «Lincoln» και «Argo». Θα είχε αληθινό σημειολογικό ενδιαφέρον η μαύρη πρώτη κυρία να βράβευε το «Django unchained» του Ταραντίνο, ένα στιλιστικό έπος για τις βίαιες ζυμώσεις τις αμερικάνικης ιστορίας στην οποία πρωταγωνιστεί ένας μαύρος που εκδικείται τους άξεστους λευκούς για τα εγκλήματα αιώνων… Αυτό θα ήταν μια αληθινή γροθιά στο λευκό κατεστημένο, αλλά δεν είμαστε ακόμα για τέτοια. Από τις υπόλοιπες τρεις επιλέχτηκε η μέση οδός αν και το τι είναι μέση στην προκειμένη περίπτωση χωράει πολύ κουβέντα. Εν πάση περιπτώσει το όσκαρ καλύτερης ταινίας δεν πήγε ούτε στο πολεμοχαρές «Zero dark thirty» που εξυμνεί τον αμερικάνικο πατριωτισμό, ωραιοποιεί τις μεθόδους των μυστικών υπηρεσιών και συγκαλύπτει τις αμερικάνικες στρατιωτικές επιχειρήσεις ούτε στο κατά Σπίλμπεργκ «Lincoln», μια αγιογραφία της βιβλικής φιγούρας του εμβληματικού προέδρου Αβραάμ Λίνκολν.
Η μέση οδός ήταν το «Argo» ενός συμπαθούς σκηνοθέτη με χαμηλό προφίλ, του Μπεν Άφλεκ. Μια ταινία με εξαιρετικό ρυθμό, αφηγηματικά σχεδόν αψεγάδιαστη, με μια ιστορία πιασάρικη που κατά γενική ομολογία άρεσε. Όμως πίσω από την ιστορία που όπως τονίζεται πολλάκις είναι βασισμένη σε αληθινά γεγονότα, κρύβεται η μεγαλύτερη αλήθεια που συνεχώς ξεχνάμε ασχέτως αν τη μαθαίνουμε από μικρά παιδιά: η ιστορία γράφεται από το νικητή ή ακόμα καλύτερα από τον ισχυρό. Διακριτικός ύμνος, λοιπόν, στο δαιμόνιο του αμερικανού πατριώτη και αποικιοκρατική απεικόνιση του σκοταδιστικού και βάρβαρου Ιράν. Η κατάσταση των πραγμάτων συνεχίζει ως έχει και δεν προκαλεί έκπληξη ο εκνευρισμός του Υπουργού Πολιτισμού του Ιράν για τη βράβευση της ταινίας. Διότι το μήνυμα της Μισέλ Ομπάμα ήταν ξεκάθαρο: Δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ποιοι είναι οι καλοί και οι κακοί του 21ου αιώνα…
Μπας και τελειώνει η αστερόσκονη;
Τα «πάνω και τα κάτω» μίας βραδιάς αστεριών
Το Argo κέρδισε τον... ιστορικό Αβραάμ Λίνκολν
Αλλά και κριτικές Οσκαρικών ταινιών όπως δημοσιεύτηκαν στην ημερίσια εφημερίδα Τύπος Θεσσαλονίκης:
