">
Γράφει ο Γιώργος Παπαδημητρίου
Αξιολόγηση 1 ½ / 5
Σκηνοθεσία: Τζούλιαν Σνάμπελ
Παίζουν: Φρίντα Πίντο, Χιάμ Αμπάς, Γουίλεμ Νταφόε, Βανέσα Ρεντγκρέιβ.
Διάρκεια: 112’
Προβάλλεται στο Μακεδονικόν (τηλ 2310 261727, Dolby)
O εικαστικός - σκηνοθέτης Τζούλιαν Σνάμπελ, στην τέταρτη ταινία του, (χωρίς να υπολογίζουμε το μουσικό ντοκιμαντέρ «Berlin» για τον Lou Reed) μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το –εν μέρει αυτοβιογραφικό– μυθιστόρημα «Μιράλ, ο δρόμος με τα λουλούδια» της Παλαιστίνιας συγγραφέα Ρούλα Τζεμπρεάλ, η οποία επιμελήθηκε και το κινηματογραφικό σενάριο. Σημείο εκκίνησης, ένα έτος πριν από την αραβοϊσραηλινή διένεξη του 1948 και τη συνεπακόλουθη ίδρυση του κράτους του Ισραήλ και τερματικός σταθμός το 1993, ακριβώς πριν την –ανεφάρμοστη ακόμη– Συνθήκη του Όσλο. Ο Σνάμπελ λοιπόν, έχει ως φιλόδοξο στόχο να διατρέξει ένα ιστορικό νήμα μήκους σαράντα πέντε ετών με όχημα τέσσερα γυναικεία πορτρέτα που αλληλοδιαχέονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Απώτερος σκοπός η ανάδειξη της ιδεολογικής σύγκρουσης μεταξύ της ένοπλης στράτευσης και του έμμεσου αγώνα, όπως αυτή θα διαφανεί σε δεύτερο επίπεδο μέσα από την αντιπαράθεση του κεντρικού γυναικείου χαρακτήρα με τη μητρική φιγούρα. Σε αντίθεση όμως με το αρτιότατο τελευταίο του πόνημα («Το σκάφανδρο και η πεταλούδα», 2008), ο Σνάμπελ αδυνατεί να απαλλάξει το τελικό αποτέλεσμα από το αυτοβιογραφικό βάρος που το συνοδεύει, το οποίο εν τέλει στερείται κέντρο βάρους και καταλήγει να τρεκλίζει.
Ας ξεκινήσουμε από τις πλέον εμφανείς, και ίσως πιο επουσιώδεις, στιγμές αμηχανίας, οι οποίες σχετίζονται με τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η Φρίντα Πίντο παραείναι…Ινδή για να υποδυθεί την Παλαιστίνια και ακόμη πιο εμφατικά εύθραυστη για να σηκώσει το φορτίο όλων των εσωτερικών και εξωτερικών συγκρούσεων. Κατά τα άλλα, μένει παντελώς ανεκμετάλλευτος ο ερμηνευτικός πλούτος των Γουίλεμ Νταφόε και Βανέσα Ρεντγκρέιβ, οι οποίοι αναγκάζονται να υποδυθούν κάποιες ολότελα ξύλινες φιγούρες – σημαδούρες, ενώ η φτιαχτή αραβική εκφορά των αγγλικών μοιάζει άστοχη, αν όχι και ολίγον φαιδρή. Ας περάσουμε τώρα στα σημαντικότερα προβλήματα, αυτά της δομής και της διάρθρωσης, τα οποία επιτείνονται από το επιδερμικά προσχηματικό σενάριο. Η κυριότερη πηγή ανισορροπίας προκύπτει από την αντιπαραγωγική σύζευξη προσωπικού δράματος και ευρύτερου ιστορικού και πολιτικού πλαισίου. Το δεύτερο επ’ ουδενί δεν οικοδομείται σταδιακά από τις πτυχές και συνιστώσες του πρώτου. Αντιστοίχως, ούτε το πρώτο λειτουργεί ως μίτος που να μας καθοδηγεί στο σκοτεινό λαβύρινθο του δεύτερου. Αναπόφευκτη συνέπεια η άνευρη και μηχανιστική ανάδειξη των υποτιθέμενα κρίσιμων αντιφάσεων, το αναμάσημα ενός νερόβραστου και γενικόλογου μηνύματος περί ειρήνης και συμφιλίωσης, τα νοηματικά άλματα στο κενό εν μέσω πορείας, η υπερβολική πολυδιάσπαση του βλέμματος που ακυρώνει ολοκληρωτικά την ύπαρξη κάποιας συγκεντρωτικής οπτικής γωνίας.
Οι εκλάμψεις εμπνευσμένης εικονοπλαστικής δεξιοτεχνίας δεν αρκούν για να αμβλύνουν τη ρηχότητα και του μηνύματος και την προχειρότητα της εκπομπής του. Σα να μας έστρωσαν με άκρα επιμέλεια ένα τραπέζι που διαφημιζόταν ως πλουσιοπάροχο αλλά εν τέλει δεν ήταν διακριτή και αξιομνημόνευτη καμία γεύση, ενώ και το σερβίρισμα έμοιαζε μάλλον με αγγαρεία. Διόλου αφύσικο αν αναλογιστεί κανείς πως τα υλικά ήταν αφηρημένες και σκόρπιες σκέψεις δίχως κοινή πλατφόρμα που να τις αναδεικνύει, δίχως συνδετικούς κρίκους που να τις προσδίδουν συνοχή.
