">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Οι Κάννες πλημμύρισαν με διαδηλωτές, οι όποιοι από προχθές φωνάζουν για κοινωνική δικαιοσύνη που βάζει πρώτα τον άνθρωπο και μετά την οικονομία. Φωνάζουν ακόμη και για ανακατανομή του πλούτου. Από τους δρόμους της Μέσης Ανατολής μέχρι τους δρόμους της Νέας Υόρκης οι άνθρωποι μιλούν, διαδηλώνουν και ανακαταλαμβάνουν τον δημόσιο χώρο αγωνιζόμενοι για (μια αφηρημένη έως τώρα) αλλαγή.
Το παγκόσμιο πολιτικοοικονομικό σύστημα άλλωστε, βρίσκεται σε κρίσιμες στιγμές και οι λαοί διαδηλώνουν εναντίον των θεσμικών, δομικών και συστημικών ανισοτήτων του. Σε αυτό το κλίμα της αντίδρασης, ο καθηγητής Ρόμπερτ Ρέιχ του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϋ της Αμερικής μας προκαλεί. Μας προκαλεί να μάθουμε τα ψεύδη του συστήματος. Τις δημαγωγικές ρητορείες που οφείλουμε να κατεδαφίσουμε. Τότε, μας λέει, οι αντιδράσεις θα γίνουν κινήματα που ζητούν μια δίκαιη κοινωνία, μια κοινωνία για το 99%, όπως λένε οι καταληψίες της Γουόλ Στριτ. Ας ξεκινήσουμε τα 7 ψεύδη, λοιπόν.
Νούμερο ένα. «Οι περικοπές φόρων για τους πλούσιους πηγαίνουν σε εμάς τους υπόλοιπους». Τόσο ο Ρόναλντ Ρίγκαν όσο και ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος έκοψαν τους φόρους. Τι έγινε μετά; Οι περισσότεροι αμερικάνικοι μισθοί ισοπεδώθηκαν την εποχή του Ρίγκαν, για να πέσουν περαιτέρω επί Μπους. Η οικονομία της διάχυσης προς τα κάτω στρώματα είναι ένα σκληρό αστείο, μας λέει ο κ. Ρέιχ.
Νούμερο δυο. «Οι ψηλοί φόροι στους πλουσίους βλάπτουν την οικονομία». Η κλασική ρητορική που υποστηρίζει ότι φόροι για τους πλούσιους συνεπάγονται λιγότερες θέσεις εργασίας. Λάθος λέει ο Ρέιχ (βλακείες θα ήταν μια πιο ακριβής μετάφραση). Μας εξηγεί πως από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι το ’80 οι φορολογία των πλουσίων ήταν σε ψηλά επίπεδα. Από το ΄81 και μετά, οι πλουσιότεροι αμερικάνοι απολαμβάνουν μείωση φορολογικού συντελεστή της τάξεως του 70 τοις εκατό ή παραπάνω. Στην περίοδο της προεδρίας του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ αυτό το νούμερο έφτανε το 91 τα εκατό. Δεν είναι τυχαίο πως πριν τις τεράστιες φοροαπαλλαγές, η οικονομία ανθούσε σε σταθερούς ρυθμούς, εν αντιθέσει με ότι συνέβη μετέπειτα. Ο καθηγητής Ρέιχ επισημαίνει μάλιστα πως οι ψηλότεροι φόροι δεν θα κόστιζαν στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς λιγότερο από το 2 τοις εκατό αυτών ανήκει στην υψηλότερη φορολογική κλίμακα.
Νούμερο τρία. «Η συρρίκνωση της κυβέρνησης δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας». Λάθος, λάθος, λάθος. Μια τέτοια πολιτική σημαίνει λιγότερους εργαζόμενους και λιγότερα κρατικά συμβόλαια με ιδιωτικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Μούντις, ονόματι Μαρκ Ζάντι, η περικοπή κατά 61 δις του αμερικάνικου προϋπολογισμού, σημαίνει 700.000 θέσεις εργασίας.
Νούμερο τέσσερα. «Η μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού άμεσα, είναι πιο σημαντική από την ενίσχυση της οικονομίας». Με τόσους πολλούς άνεργους αμερικάνους, μας λέει ο Ρέιχ, οι περικοπές του προϋπολογισμού θα συρρικνώσουν την οικονομία. Το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να αυξήσουν την ανεργία, άρα ταυτόχρονα θα μειώσουν τα φορολογικά έσοδα του κράτους. Έτσι επιδεινώνεται η σχέση του χρέους προς το σύνολο της οικονομίας. Άρα, η προτεραιότητα πρέπει να είναι η δημιουργία θέσεων εργασίας και ανάπτυξης μέσω της χρηματοδότησης της οικονομίας (το περιβόητο stimulus). Μόνο όταν μειωθεί η ανεργία και επιστρέψουμε σε ρυθμούς ανάπτυξης μπορούμε να στραφούμε προς τη μείωση του ελλείμματος.
Νούμερο πέντε και έξι. Τα δυο αυτά ψέματα σχετίζονται περισσότερο με το σύστημα περίθαλψης και ασφάλισης των ΗΠΑ, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν μπορούν να αναχθούν αντίστοιχα, όπως και όλα τα υπόλοιπα, σε όλες τις δυτικές οικονομίες. «Το Medicare (ασφάλιση υγείας συνταξιοδότησης των ΗΠΑ) και το Medicaid (ιατρική κάλυψη για άτομα με χαμηλό εισόδημα ή καθόλου πόρους κάθε πολιτείας) είναι οι κύριες αιτίες των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού». Λάθος. Οι δαπάνες των δυο προγραμμάτων κοινωνικής ασφάλισης αυξάνονται ραγδαία, σύμφωνα με τον Ρέιχ, διότι οι κρατικές δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη αυξάνονται με την ίδια ταχύτητα. Ωστόσο, τα δυο προγράμματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν μεγάλο διαπραγματευτικό χαρτί για την εκάστοτε κυβέρνηση των ΗΠΑ ώστε να πιεστούν οι φαρμακευτικές εταιρίες και τα νοσοκομεία, ώστε να μειώσουν το υπέρογκο κόστος τους. Έπειτα, δεδομένου ότι το Medicare έχει πολύ χαμηλότερα διοικητικά έξοδα από τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες υγείας, θα έπρεπε αυτό το πρόγραμμα να είναι διαθέσιμο σε όλους, επισημαίνει ο Ρέιχ.
Το Πρόγραμμα Κοινωνικής Ασφάλισης είναι το έκτο ψέμα. Η κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων είναι φερέγγυα για τα επόμενα 26 χρόνια, λέει ο Ρέιχ, παρά τις δηλώσεις εναντίον τούτου. Μάλιστα, όπως τονίζει θα μπορούσε να είναι φερέγγυα για τον επόμενο αιώνα, εάν και εφόσον ανέβαινε το ταβάνι των εισοδημάτων που υπόκεινται σε φόρο κοινωνικής ασφάλισης. Αυτό το ταβάνι τώρα είναι μόλις 106.800 δολάρια.
Νούμερο επτά. «Είναι άδικο το γεγονός ότι οι αμερικάνοι με χαμηλό εισόδημα δεν πληρώνουν φόρους». Δεν υπάρχει τίποτα άδικο σε αυτό, καθώς αυτοί ακριβώς οι άνθρωποι πληρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος τους σε φόρους. Φόρους υπηρεσιών, φόροι πωλήσεων, τέλη χρήσης και διόδια. Αναλογικά είναι οι μεγαλύτεροι τροφοδότες του κράτους.
Τα ψέματα ως πυλώνες
Επτά ψέματα πυλώνες της οικονομικής πολιτικής του δυτικού κόσμου. Ουσιαστικά εγκαθιδρύθηκαν από την εποχή του Ρίγκαν και της Μάργκαρετ Θάτσερ, παρότι έπρεπε να περάσουν δεκαετίες για να νιώσουμε στο πετσί μας τι σημαίνουν. Βέβαια, το ότι η ανάλυση του Ρέιχ αναφέρει μόλις επτά ψεύδη, δεν σημαίνει πως η λίστα τελειώνει εκεί. Είναι απλά ενδεικτικά και αφορούν την περίοδο της κρίσης, αυτή καθεαυτή. Σε άλλες περιόδους θα ήταν άλλα πράγματα επίκαιρα. Φερ’ ειπείν, από το Μάαστριχτ και μετά, όλη η Ευρώπη ακούει πως η κατάργηση των δασμών θα βοηθήσει στην άνθηση του εμπορίου και της παραγωγής. Τα αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο. Κίνα, Ινδία, Πακιστάν και λοιπές χώρες εκμεταλλεύτηκαν το χαμηλό κόστος εργατικών χεριών (και την ακραία εκμετάλλευση των λαών τους) για να αναρριχηθούν σε πρώτες εξαγωγικές δυνάμεις.
Προτιμούμε να ζούμε σε έναν κόσμο όπου η μόνη εναλλακτική του αγγλοσαξονικού νεοφιλελευθερισμού είναι ο Κινεζικός και Σινγκαπουριανός καπιταλισμός με Ασιατικές αξίες; Το ρητορικό ερώτημα του Τιτάνα της Λιουμπλιάνας, Σλαβόι Ζίζεκ, απηχεί την διαδραστική σχέση του δυτικού κόσμου και των προαναφερθέντων χωρών. Έρχεται μάλιστα να προστεθεί στις ανησυχίες του Ζίζεκ, πως πλέον πλησιάζουμε μια καινούργιου τύπου αυταρχική κοινωνία, καθώς όπως αναδεικνύει το παράδειγμα της Κίνας, ο «γάμος μεταξύ του καπιταλισμού και της δημοκρατίας έχει τελειώσει». Ως εκ τούτου, μια νέα εναλλακτική πρέπει να είναι ο στόχος των αντιδράσεων. Εν γνώσει των αδιεξόδων, μυθευμάτων και ανισοτήτων του σύγχρονου συστήματος.
