">
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΑΚΑΤΣΕΛΗ
Η Ελλάδα ταλανίζεται από εσωτερικά προβλήματα, κοινωνικές αναταράξεις και θεσμικά πολιτικά αδιέξοδα. Οι πιέσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ για εφαρμογή των όρων του Μνημονίου και επιβολή νέων μέτρων σε συνάρτηση με τη λαϊκή κατακραυγή και αμφισβήτηση των πολιτικών επιλογών και προσώπων, έχουν δημιουργήσει ένα τεταμένο κλίμα στην πολιτική ζωή και καθημερινότητα της χώρας. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση καλείται να πάρει θέση στις σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και να επιλέξει τι ρόλο θα υιοθετήσει στο σε πλήρη εξέλιξη διπλωματικό θρίλερ που παίζεται μεταξύ Τουρκίας – Κύπρου - Ισραήλ.
Ο ρόλος και οι επιδιώξεις της Τουρκίας
Η Τουρκία δια του πρωθυπουργού της Ερντογάν δηλώνει ότι δεν θα αφήσει να περάσει στο απυρόβλητο η περσινή επίθεση του Ισραηλινού πολεμικού ναυτικού κατά των πλοιαρίων ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα -που είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο εννιά Τούρκων ακτιβιστών- και απειλεί ότι την επόμενη αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας θα συνοδέψουν πλοία του πολεμικού της στόλου. Την ίδια στιγμή καταγγέλλει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την πολιτική της Ισραηλινής κυβέρνησης προς τους Παλαιστίνιους και το ανθρωπιστικό έγκλημα του αποκλεισμού της λωρίδας της Γάζας, απελαύνει τον πρέσβη του Ισραήλ στην Άγκυρα και διακόπτει τις οικονομικές, εμπορικές, στρατιωτικές και διπλωματικές σχέσεις της με το Τελ Αβίβ. Επίσης, είναι φανερή η επιδίωξη της τουρκικής κυβέρνησης να παίξει ηγετικό ρόλο στην περιοχή της Βορείου Αφρικής, σαν υπερασπιστής των δικαιωμάτων των Αραβικών Μουσουλμανικών λαών, εκμεταλλευόμενη την «Αραβική Άνοιξη», θέλοντας να βγει όσο μπορεί κερδισμένη από τον ανασυντασσόμενο συσχετισμό δυνάμεων στην περιοχή.
Οι διμερείς σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ παγώνουν, με πρόσχημα την καταπιεστική πολιτική του κράτους του Ισραήλ απέναντι στο Παλαιστινιακό ζήτημα και το Παλαιστινιακό λαό, αλλά με πραγματική αιτία την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Ανατολικής Μεσογείου και με φόντο το καυτό θέμα των ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) κάθε χώρας. Όχι τυχαία, την περίοδο που η Κύπρος ανακοινώνει την έναρξη -τον Οκτώβριο- υποθαλάσσιων ερευνών για γεώτρηση φυσικού αερίου νοτιανατολικά του εδάφους της και ανοιχτά του Ισραήλ (στο λεγόμενο «οικόπεδο 12»), σε συνεργασία με εταιρία Αμερικανοϊσραηλινών συμφερόντων. Η Τουρκία δηλώνει αποφασισμένη να εντείνει τις περιπολίες των πολεμικών της πλοίων ανοικτά της Κύπρου, ενώ τόσο η Κύπρος όσο και το Ισραήλ αντιτείνονται, έτοιμες να υπερασπιστούν το δικαίωμα εκμετάλλευσης των υδάτων τους. Επίσης, Άγκυρα και Λευκωσία αλληλοκατηγορούνται ότι με τη στάση κάθε μίας απέναντι στο θέμα της εκμετάλλευσης ή μη του «οικοπέδου 12» επιβραδύνουν και δυσχεραίνουν τις διαδικασίες εξεύρεσης λύσης στο Κυπριακό ζήτημα.
Φυσικά, το σκηνικό έντασης δε θα μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητη την αμερικανική διπλωματία, που ναι μεν εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στα σχέδια της Λευκωσίας για εξορύξεις στο «οικόπεδο 12», αλλά -ύστερα και από αίτημα της Άγκυρας- έσπευσαν να δηλώσουν ότι όποια εκμετάλλευση της ΑΟΖ της Κύπρου θα πρέπει να μοιραστεί ισότιμα (equally) και στους Τουρκοκύπριους.
Η Διεθνής Απομόνωση του Ισραήλ και ο ρόλος της Ελλάδας
Οι τελευταίες εξελίξεις στις Αραβικές χώρες, σε συνδυασμό με την όλο και μεγαλύτερη διεθνή πίεση για την αναγνώριση ενός ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους και τη μεταμόρφωση της Τουρκίας από σύμμαχο σε σκληρό αντίπαλο, δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι οδηγούν το Ισραήλ σε πολιτική και διπλωματική απομόνωση στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ειδικά μετά τις εξελίξεις στην Αίγυπτο και τη πτώση του Μουμπάρακ, το Τελ Αβίβ μπροστά στον κίνδυνο να χάσει ένα πολύ δυνατό «φίλο» στην περιοχή στράφηκε προς την Ελλάδα και φυσικά προς την Κύπρο.
Η χώρα μας τα τελευταία χρόνια δείχνει να έχει εγκαταλείψει την παραδοσιακή της απόλυτα φιλοπαλαιστινιακή θέση που είχε εκφραστεί εντονότερα τις προηγούμενες δεκαετίες, περνώντας πλέον -σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο- σε φιλοϊσραηλινές πολιτικές εξαγγελίες και πρακτικές. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η ηπιότατη αντίδρασή της στην επίθεση των Ισραηλινών κομάντος στα ελληνικά πλοιάρια ανθρωπιστικής βοήθειας που κατευθύνονταν στη Γάζα. Επιπλέον δεν έχουν περάσει ούτε δέκα μέρες από τη συνάντηση του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών με τον αντίστοιχο του Ισραήλ, την ανακοίνωση νέων κοινών στρατιωτικών ασκήσεων και συμφωνιών («Σύμφωνο Στρατιωτικής Συνεργασίας») και τις εξαγγελίες του κ. Μπεγλίτη για κάθε στήριξη προς το κράτος του Ισραήλ όσον αφορά τα κυριαρχικά του δικαιώματα και την εδαφική του ασφάλεια, γεγονότα που επιβεβαιώθηκαν από τη προχθεσινή τηλεφωνική συνομιλία Παπανδρέου-Νετανιάχου.
Είναι φανερό ότι η Ελλάδα δείχνει να έχει επιλέξει στρατόπεδο σ’ αυτή τη διαμορφούμενη διπλωματική -τουλάχιστον μέχρι στιγμής- ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ δύο πανίσχυρων περιφερειακών στρατιωτικών δυνάμεων, Ισραήλ και Τουρκίας, μέχρι πρότινος συμμάχων κάτω από την κοινή ομπρέλα του ΝΑΤΟ και της Ουάσιγκτον. Το ζήτημα είναι εάν και κατά πόσον συμφέρει την Ελλάδα και την Κύπρο σε μία περίοδο τεράστιας εσωτερικής κρίσης και ποικίλων προβλημάτων να διακινδυνεύσουν εμπλοκή σε ένα παιχνίδι, στο οποίο δεν έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, παρά αυτό του χωροφύλακα των ιμπεριαλιστικών Αμερικανοϊσραηλινών συμφερόντων και είναι αμφίβολο τι έχουν να κερδίσουν.
Casus belli?
Το θέμα είναι κατά πόσο η Τουρκία μπλοφάρει ή έχει όντως τη διάθεση να μπλέξει σε μια περίπλοκη στρατιωτική σύγκρουση που θα έχει καταστροφικές συνέπειες για όλους τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου.
Ήδη βρίσκονται σε επιφυλακή και σε συνεχείς διαβουλεύσεις Έλληνες, Κύπριοι, Ισραηλινοί και Νατοϊκοί αξιωματούχοι με θέμα συζήτησης τις απειλές της Τουρκίας, κατά πόσο μπορούν να γίνουν πράξη, και τι θα σήμαινε μια πολεμική σύγκρουση στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Από το βράδυ της Πέμπτης, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, τουρκικά πολεμικά πλοία έχουν ξεκινήσει «περιπολίες» στην περιοχή νοτίως του Καστελόριζου μεταξύ της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ. Η γείτονας, εκμεταλλευόμενη το γεγονός της ελληνικής αναποφασιστικότητας στον ορισμό της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας παίζει το παιχνίδι της, i) ανακοινώνοντας ότι νορβηγικό πλοίο -για λογαριασμό της Άγκυρας- συνοδευόμενο από φρεγάτες του τουρκικού πολεμικού στόλου, θα διεξαγάγει υποθαλάσσιες έρευνες νοτίως του Καστελόριζου και ii) εξαπολύοντας απειλές ότι αν η Κυπριακή Δημοκρατία ξεκινήσει γεωτρήσεις στο «οικόπεδο 12» τότε η Άγκυρα θα προχωρήσει σε συμφωνία με το Τουρκοκυπριακό καθεστώς για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας μεταξύ τους.
(Εδώ, θα ήταν ενδιαφέρον να συγκρίνουμε τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας και του Ισραήλ, έχοντας υπ’ όψιν την επιχειρησιακή εμπειρία και των δύο στρατών, του μεν τουρκικού στα ανατολικά σύνορα της χώρας και τις συνεχείς συγκρούσεις του με το ΠΚΚ, του δε ισραηλινού τόσο εντός της επικράτειάς του όσο και καθ’ όλη τη συνοριακή του γραμμή).
Τουρκία και Ισραήλ, με πρόσχημα τα δικαιώματα του Παλαιστινιακού και Τουρκοκυπριακού λαού η πρώτη, και το δικαίωμα αυτοάμυνας και εδαφικής κυριαρχίας το δεύτερο, αλλά με αφορμή την εκμετάλλευση των ΑΟΖ και βασικό κίνητρο την στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική πρωτοκυριαρχία στην υδάτινη -και όχι μόνο- περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, δημιουργούν ένα κλίμα έντασης, πλέον όχι απλά σε διμερές αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο που μέρα με τη μέρα δείχνει να εντείνεται. Ενδεικτικό του κλίματος είναι η σημερινή (16/9) δήλωση του Αιγύπτιου Πρωθυπουργού ότι η συμφωνία του Καμπ Ντέιβιντ του 1977 δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι οδεύουμε σε μια πλήρη γεωπολιτική επαναδιατύπωση των συσχετισμών στην Ανατολική Μεσόγειο, με απρόβλεπτες εξελίξεις.
