">
Οι φοιτητές που εισέβαλαν στην βρετανική πρεσβεία φώναζαν «Θάνατος στην Αγγλία» και αντικατέστησαν την αγγλική σημαία με την ιρανική
Η χθεσινή εισβολή Ιρανών στην βρετανική πρεσβεία έχει τις ρίζες τις 80 χρόνια πίσω, όταν τα δυτικά συμφέροντα εγκαθίδρυαν απολυταρχικά καθεστώτα κατά το δοκούν
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Δεκάδες νεαροί Ιρανοί εισέβαλαν στο κτιριακό συγκρότημα της βρετανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη καίγοντας την αγγλική σημαία και πετώντας έγγραφα από το παράθυρο. Η επίθεση έγινε δυο μέρες μετά την απόφαση της ιρανικής βουλής να απελάσει τον Βρετανό πρεσβευτή, Ντόμινικ Τσικότ, ως αντίποινα για την απόφαση του Λονδίνου να διακοπούν όλες οι χρηματοοικονομικές σχέσεις και συναλλαγές με ιρανικές τράπεζες, λόγω της πιθανής ανάμιξής τους στο αμφιλεγόμενο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι φοιτητές που εισέβαλαν στην βρετανική πρεσβεία φώναζαν «Θάνατος στην Αγγλία» και αντικατέστησαν την αγγλική σημαία με την ιρανική, ενώ τουλάχιστον 1.000 επιπλέον φοιτητές συγκεντρώθηκαν μπροστά από την πρεσβεία κρατώντας την φωτογραφία του Μαχίντ Σαχριάρι, του πυρηνικού επιστήμονα που δολοφονήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στην Τεχεράνη και θεωρείται μάρτυρας του πυρηνικού προγράμματος της χώρας. Η δολοφονία του Μ. Σαχριάρι πραγματοποιήθηκε από μια ομάδα μοτοσικλετιστών που πλησίασαν το αμάξι του, τοποθέτησαν την βόμβα και μετά την ενεργοποίησαν καθώς απομακρύνονταν. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, η δολοφονία έγινε είτε από την Μοσάντ είτε από την Βρετανία.
Παρά την φημολογία για ομηρία 6 βρετανών διπλωματών, μέχρι το απόγευμα, οι ιρανικές αρχές είχαν βγάλει τους διαδηλωτές από την πρεσβεία και όλοι οι υπάλληλοι της πρεσβείας ήταν πλέον ασφαλείς. Από την πλευρά του, το Φόρεϊν Όφις εξέφρασε την οργή του για τις εξελίξεις. «Πρόκειται για σαφέστατη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, περιλαμβανομένης και της Συνθήκης της Βιέννης. Η ιρανική κυβέρνηση είναι υπεύθυνη για την προστασία των διπλωματών και των πρεσβειών που βρίσκονται στην Τεχεράνη, κάτι στο οποίο απέτυχε παταγωδώς. Η ασφάλεια του προσωπικού μας έχει πλέον εξασφαλιστεί χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν θα υπάρξουν συνέπειες για το Ιράν».
Η κρίση ομηρίας του 1979 και η Βρετανία
Η χθεσινή εισβολή Ιρανών στην βρετανική πρεσβεία έχει τις ρίζες τις 80 χρόνια πίσω, όταν τα δυτικά συμφέροντα εγκαθίδρυαν απολυταρχικά καθεστώτα κατά το δοκούν. Ήταν 1941 όταν οι Βρετανοί ανέβαζαν στο θρόνο τον γιο του Ρεζά Χαν, Μοχαμέντ Ρεζά Παχλεβί, με στόχο την συνέχιση της επικυριαρχίας τους. Μετά την ήττα του φασισμού, οι εθνικές δημοκρατικές δυνάμεις της χώρας απαίτησαν την κρατικοποίηση των πετρελαίων και υπό την πίεση των διαδηλώσεων, η βουλή το 1951 εισήγαγε νόμο που εθνικοποιούσε τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Ένας από τους πιο εμβληματικούς αρχηγούς του κινήματος ο Μοχάμεντ Μοσαντέχ εκλέγεται την ίδια χρονιά πρωθυπουργός με στόχο ακριβώς αυτό.
Η εθνικοποίηση έθετε πλέον εν αμφιβόλω το ρόλο της Βρετανίας στην περιοχή, την εξουσία του Σάχη, αλλά και την θέση των ΗΠΑ στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Έτσι, το 1953, Βρετανοί και Αμερικάνοι ενορχήστρωσαν το πραξικόπημα που έριξε την μη θεοκρατική δημοκρατική κυβέρνηση υπό τον δημοφιλή πρωθυπουργό Μοχάμεντ Μοσαντέχ. Με την πτώση του Μ. Μοσαντέχ, η εξουσία πέρασε ολοκληρωτικά στα χέρια του Σάχη Παχλαβί, ο οποίος ήταν αρκετά «αναποφάσιστος και δειλός» ώστε να παίξει το ρόλο της μαριονέτας. Για 26 χρόνια η δύση στήριζε τον Σάχη και ο Σάχης διατηρούσε την αγγλοσαξονική εκμετάλλευση των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας του.
Το 1979 ο Σάχης αναγκάζεται να εγκαταλείψει την χώρα, καθώς η λαϊκή εξέγερση θεριεύει και οδηγεί στην Ιρανική Επανάσταση, η οποία ανέτρεψε την μοναρχία, έφερε στην εξουσία τον Αγιατολάχ Χομεϊνί και εγκαθίδρυσε την Ισλαμική Δημοκρατία. Μέσα σε λίγους μήνες εξουσίας του Α. Χομεϊνί έρχεται η κρίση ομηρίας. Συγκεκριμένα, στις 4 Νοεμβρίου του 1979 Ιρανοί φοιτητές εισβάλλουν στην Αμερικάνικη πρεσβεία και ζητώντας την επιστροφή του Σάχη στη χώρα, ώστε να δικαστεί και εκτελεστεί, κρατούν ομήρους 52 αμερικανούς διπλωμάτες για 444 μέρες. Ο Σάχης εν τω μεταξύ πεθαίνει, εν έτει 1980, αλλά η ομηρία ενδυναμώνει τον Χομεϊνι με το σύνθημα «οι Αμερικάνοι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα».
Από τα πρώτα χρόνια της εξουσίας του Χομεϊνί διαφάνηκε πως η επανάσταση είχε προδοθεί. Από την κοινωνική δικαιοσύνη και την ελευθερία που ζητούσαν οι ιρανοί διαδηλωτές που έδιωξαν τον Σάχη, ο Χομεϊνί τους έφερε ένα θεοκρατικό καθεστώς εγκαθιδρυμένο μέσω της καταστολής, της βίας και της φυλάκισης των όποιων αντιφρονούντων. Σωστός συνεχιστής του Χομεϊνί έχει αποδειχτεί και ο Αχμαντινετζάντ, ο οποίος παρότι μη κληρικός διαιωνίζει το αυταρχικό ισλαμικό καθεστώς, παρά τις συνεχείς προσπάθειες του ιρανικού λαού για εκδημοκρατισμό, δικαιοσύνη και ελευθερίες.
Οι ελπίδες της Ιρανικής Επανάστασης διαψεύστηκαν και οι εκάστοτε ηγέτες του Ιράν είχαν στα χέρια τους τον έλεγχο της κρατικής περιουσίας. Την ίδια ώρα, η Δύση εξακολουθεί να εποφθαλμιά τον έλεγχο της χώρας, χρησιμοποιώντας το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης ως δούρειο ίππο για την είσοδο τους στη χώρα.
