">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η αρχή έγινε όταν οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να επωμιστούν το χρέος της Κούβας. Το 1898 η αμερικάνικη κυβέρνηση του, μετέπειτα δολοφονηθέντος, Ουίλιαμ ΜακΚίνλεϋ, υπέγραφε την συνθήκη του Παρισιού, με την οποία έληγε ο σύντομος πόλεμος ΗΠΑ και Ισπανίας. Η ιμπεριαλιστική διαμάχη είχε στόχο την κυριότητα στην καραϊβική και τον Ειρηνικό, με τις ΗΠΑ να θριαμβεύουν έναντι των Ισπανών, εκμεταλλευόμενες, ωστόσο, τις, επί χρόνια διαρκούσες, λαϊκές εξεγέρσεις Κουβανών και Φιλιππίνων. Τότε, λοιπόν, οι ΗΠΑ δεν δέχτηκαν να πληρώσουν το χρέος της υπό ισπανικής κατοχής Κούβας, φυτεύοντας τον σπόρο.
Η θεωρητική θεμελίωση του νομικού όρου του διεθνούς δικαίου «απεχθές χρέος» (odious debt), ανήκει στον Ρώσο καθηγητή Νομικής, Αλεξάντερ Σακ. Ήταν ο απότοκος της Ρωσικής επανάστασης εναντίον του Τσάρου, όταν η κυβέρνηση των Μπολσεβίκων δεν δέχτηκε να πληρώσει τα τσαρικά δάνεια. Τα κριτήρια του απεχθούς χρέους, όπως τα αναλύει η Παντρίσια Άνταμς στο βιβλίο της «Odious Depts: Loose Lending, Corruption and the Third World’s Environmental Legacy», είναι τα εξής: το χρέος να έχει συναφθεί χωρίς τη συγκατάθεση του έθνους. Τα ποσά που εισέρευσαν από το δάνειο να χρησιμοποιήθηκαν με τρόπο που αντιβαίνει στα συμφέροντα του έθνους και, τρίτο, ο πιστωτής να ήταν ενήμερος των παραπάνω.
Όταν το 2007 εξελέγη η «Alianza Pais» (Συμμαχία για την Πατρίδα), του οικονομολόγου Ραφαέλ Κορέα, ο Ισημερινός χρησιμοποίησε το προαναφερθέν νομικό πλαίσιο και αμφισβήτησε τη νομιμότητα του χρέους της χώρας. Απαραίτητο βήμα ήταν η σύσταση της Δημόσιας Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου (Public Debt Audit Commission). Η επιτροπή απαρτιζόταν από εκπροσώπους του υπουργείου Οικονομικών, από ξένους οικονομολόγους, καθώς και ακτιβιστές οργανώσεων κατά του χρέους. Ο οικονομικός έλεγχος παρουσίασε πολλά ευρήματα, όπως το ότι εκπρόσωποι των τραπεζών Smith Barney (Citigroup πλέον) και JP Morgan προχώρησαν σε αναδιάρθρωση χρέους το 2000, δίχως την έγκριση της χώρας ή παρατυπίες στην έκδοση ομολόγων, σύμφωνα τόσο με τους κανονισμούς της Αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όσο και με το Σύνταγμα της χώρας. Η κυβέρνηση Κορέα κήρυξε στάση πληρωμών θεωρώντας 3,2 δις ως απεχθές χρέος. Έκτοτε επήλθε αναδιάρθρωση χρέους και ανάπτυξη της οικονομίας.
Στα καθ’ημάς
Το χρέος της Ελλάδας είναι ένα γνωστό μοτίβο για την επιβολή όλο και σκληρότερων μέτρων, που μας ανακοινώνονται πλέον σε καθημερινή βάση με εκπληκτικό κυνισμό, ενώ τα νέα πακέτα στήριξης και η «αξιοποίηση» θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την ήδη διακυβεύουσα εθνική κυριαρχία. Η συγκεκριμένη κατάσταση δεν αφορά μονάχα την δική μας χώρα, καθώς το χρέος και η χρεοκοπία, χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης και στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία, οδηγώντας τη μια χώρα μετά την άλλη στην αγκαλιά του ΔΝΤ, ΕΕ, ΕΚΤ. Από το πρωί της Πέμπτης 3 Μαρτίου, ωστόσο, η Ελλάδα πραγματοποίησε την πρώτη έκκληση στα χρονικά της Ευρώπης, για σύσταση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου.
Ο Ερίκ Τουσέν, συγγραφέας του «The debt, the IMF and the World Bank, sixty questions sixty answers» και ένας εκ των επίλεκτων του Κορέα για την αντίστοιχή επιτροπή στον Ισημερινό, τονίζει πως «τα ιδιωτικά χρέη μεταβιβάζονται στις δημόσιες αρχές, εξ ου και έχουμε την απογείωση του δημοσίου χρέους. Ως συνέπεια η έκρηξη του δημοσίου χρέους γίνεται μια πολύ καλή αφορμή για ένα νέο κύμα νεοφιλελεύθερων πολιτικών, πρωτοφανούς αγριότητας». Στην ίδια συνέντευξη του, προ ενός χρόνου, υπογραμμίζει την απόλυτη αναγκαιότητα ελέγχου του χρέους της Ελλάδας. Έστω και με καθυστέρηση, πλέον το ζητούμε και οι ίδιοι.
Όπως αναφέρεται στον ιστότοπο (elegr.gr) της υπογραφείσας έκκλησης, από 200 Έλληνες και ξένους, «Σκοπός της ΕΛΕ είναι να εξακριβωθούν τα αίτια του δημόσιου χρέους, οι όροι με τους οποίους έχουν συναφθεί τα δάνεια και η χρήση τους. Βάσει των συμπερασμάτων που θα εξαχθούν, η ΕΛΕ θα κληθεί να διαμορφώσει προτάσεις για την αντιμετώπιση του χρέους, και του τμήματος εκείνου που θα αποδειχθεί παράνομο, μη νομιμοποιημένο ή απεχθές, και να διαπιστώσει ποιοι έχουν ευθύνες για τη σύναψη προβληματικών συμβάσεων χρέους».
Ενόσω η Μέρκελ διατρανώνει ότι με ένα αυστηρότερο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα ξεπεραστούν «οι αμαρτίες του παρελθόντος», η σύσταση της ΕΛΕ, μιας «κοινωνικής επιτροπής δημόσιου ελέγχου», φαντάζει επιβεβλημένη σε μια χώρα που θέλει να θεωρείται δημοκρατική. Οι τριγμοί μιας τέτοιας επιτροπής θα αναταράξουν την νομιμότητα και την ισχύ πραγμάτων που θεωρούνται αφελώς αναμφισβήτητα, δημιουργώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση άνευ προηγουμένου.
