">
Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαμαράς
Σκηνοθεσία – δραματουργία: Αριάν Μνουσκίν και το Θέατρο του Ήλιου
Η Αριάν Μνουσκίν και το «Θέατρο του Ήλιου», το οποίο η ίδια διευθύνει επί τέσσερις δεκαετίες, αποτελούν μια εμβληματική και εντελώς ιδιαίτερη περίπτωση στο παγκόσμιο θέατρο: ζώντας και συν-δημιουργώντας σε συνθήκες σχεδόν κοινοβιακές, ο θίασος μπορεί στο πέρασμα του χρόνου να έχει χάσει κάποια μέλη και να έχει μπολιαστεί με κάποια άλλα, αλλά αυτό που παραμένει αδιαπραγμάτευτο είναι η πίστη σε ένα θέατρο λαϊκό και βαθιά πολιτικό. Από τα οργασμικά χρόνια του Μάη του 68 μέχρι τα πολλαπλά αδιέξοδα του σήμερα, η Μνουσκίν μοιάζει ικανή να κρατά ενεργά τα ουτοπικά της ιδεώδη και δηλώνει: «Πιστεύω πως η πιο πολιτική πράξη που μπορεί να κάνει κάποιος σήμερα είναι να ξαναφέρει στην ανθρωπότητα τον χαμένο της ενθουσιασμό, το φως και την ελπίδα». Κάπως έτσι δημιουργούνται οι επικοί «Ναυαγοί της Τρελής Ελπίδας» (Les Naufragés du Fol Espoir), ένα πολιτικό παραμύθι όπου το θέατρο, η λογοτεχνία και το σινεμά στήνουν τρελή γιορτή.
Βρισκόμαστε στα 1914: η Γαλλία ζει τη Μπελ Επόκ, το αεροπλάνο και ο ηλεκτρισμός είναι σχετικά νέες αφίξεις στην ζωή των ανθρώπων. Το ίδιο και ο κινηματογράφος, που αποτελεί το κρυφό πάθος του Φελίξ, ιδιοκτήτη μιας παρισινής σάλας χορού και χαρτοπαιξίας με το όνομα Fol Espoir, «Τρελή Ελπίδα» δηλαδή. Πεπεισμένος ότι η νέα τέχνη μπορεί να τεθεί στην υπηρεσία της ανθρώπινης προόδου, ο Φελίξ αποφασίζει να συνεργαστεί με τον Ζαν, σκηνοθέτη περιθωριοποιημένο από το κινηματογραφικό σύστημα λόγω των σοσιαλιστικών του ιδεών. Μαζί θα μετατρέψουν την σάλα σε αυτοσχέδιο κινηματογραφικό στούντιο και, με μια ομάδα που αποτελείται από τους μέχρι πρότινος μάγειρες και σερβιτόρους, θα επιχειρήσουν να γυρίσουν την διασκευή των «Ναυαγών του Ιωνάθαν», ενός από τα λιγότερο γνωστά μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν. Το καράβι της ταινίας θα πάρει το όνομα της σάλας, και την ίδια στιγμή τα μέλη του συνεργείου αρχίζουν να μοιάζουν όλο και περισσότερο στους ήρωες που υποδύονται, καθώς εγκαταλείπουν τα σοσιαλιστικά τους οράματα και βλέπουν την Ευρώπη να βουλιάζει στον εφιάλτη του ολοκληρωτισμού.
Με την πολύτιμη συμβολή της μόνιμης συνεργάτιδάς της Ελέν Σιξού στην συγγραφή του έργου, η Αριάν Μνουσκίν αφηγείται ένα διπλό ναυάγιο: από τη μία αυτό των ηρώων του Ιουλίου Βερν, που ξεκινούν για την Αυστραλία μα καταλήγουν στο ακρωτήρι Χορν, από την άλλη αυτό των ενθουσιωδών ηρώων του έργου και, σε τελική ανάλυση, της Ευρώπης. Κι αν η ιστορία στέκεται απέναντι στην Ιστορία σε ένα έξοχο καθρέφτισμα, οι «Ναυαγοί της Τρελής Ελπίδας» δεν φιλοδοξούν σε καμία περίπτωση να κουνήσουν το δάχτυλο με ακαδημαϊκή ή διδακτική διάθεση. Για άλλη μια φορά, το Θέατρο του Ήλιου παραδίδει ένα θέαμα που πάνω απ’όλα γνωρίζει πώς να παρασύρει και να μαγέψει τον θεατή, παρά τη μεγάλη διάρκειά του. Οι τέσσερις ώρες των «Ναυαγών» κυλούν σα νεράκι, καθώς οι ηθοποιοί του θιάσου μπλέκουν μέσα σε τρικυμίες και χιονοθύελλες, ενορχηστρωμένοι με φρεσκάδα και παιδική φαντασία.
Αυτό το παιδικό στοιχείο είναι που εκπλήσσει στο θέατρο που τολμά, και μπορεί, να κάνει ακόμα η Μνουσκίν και ο υπέροχος θίασός της. Υπάρχουν ολόκληρες σκηνές που δεν διστάζουν να διασκεδάσουν με την ηθελημένη αφέλειά τους, ή και να λειτουργήσουν ως ταπεινός φόρος τιμής στην μαγική εποχή των πιονιέρων του κινηματογράφου. Μέσα από αυτούς, η Μνουσκίν ίσως να μιλά για τις δικές της εμμονές, για την προσωπική της ουτοπία ενός θεάματος ζωντανού, παιδαγωγικού, γεμάτου ρυθμό και συναίσθημα. Και μέσα από τους ναυαγούς του έργου, ίσως να μιλά για την καλώς εννοούμενη ξεροκεφαλιά της δικής της ομάδας, για την φλόγα που παραμένει ζωντανή. Κόντρα σε όλους και σε όλα, το «Θέατρο του Ήλιου» πιστεύει ακόμα πως η τέχνη είναι εδώ για να δώσει το όραμα ενός καλύτερου κόσμου. Και, ω του θαύματος, οι «Ναυαγοί» το καταφέρνουν, σε αυτή την παράσταση που ξεχειλίζει από φως και γενναιοδωρία.
Metropolitan Expo, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών
10-12/6 & 15-19/6. Διάρκεια: 225΄
Προπωλήσεις – πληροφορίες: www.greekfestival.gr, 2103272000
