">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Ο Ζόζε Σόκρατες είχε απειλήσει πως σε περίπτωση που δεν ψηφισθεί ο προϋπολογισμός θα δηλώσει την παραίτησή του. Έτσι και έγινε. Το πορτογαλικό κοινοβούλιο καταψήφισε το σχέδιο λιτότητας της κυβέρνησης μειοψηφίας της χώρας, σε συνεδρίαση που έλαβε χώρα το βράδυ της Τετάρτης. Δύο ώρες μετά την απόφαση του κοινοβουλίου, ο Πορτογάλος πρωθυπουργός, Ζοζέ Σόκρατες, υπέβαλε την παραίτησή του στον πρόεδρο της χώρας, Ανιμπάλ Καβάκο Σίλβα, προειδοποιώντας, παράλληλα, ότι η πολιτική κρίση θα έχει «σοβαρότατες συνέπειες» για τη χώρα. Ενόσω στις δημοσκοπήσεις προηγούνται οι Σοσιαλδημοκράτες, δεν διαφαίνεται κάποια διαφορά στρατηγικής από τον κυβερνών κόμμα, όποτε Ε.Ε. όσο και ΔΝΤ παραμένουν προ των πυλών, στις Βρυξέλλες δεν επιθυμούν την υπογραφή του μόνιμου μηχανισμού στήριξης με μια υπηρεσιακή πορτογαλική κυβέρνηση.
Έπειτα από την ταραχώδη συνεδρίαση στη βουλή που ανάγκασε σε παραίτηση την Σοσιαλιστική κυβέρνηση, ο Σόκρατες δήλωσε πως «Αυτή η πολιτική κρίση , αυτή τη στιγμή, θα έχει σοβαρότατες συνέπειες για την εμπιστοσύνη που έχει ανάγκη η Πορτογαλία έναντι των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και αγορών». «Όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης απέρριψαν τα προτεινόμενα από την κυβέρνηση μέτρα που στόχευαν στο να αποφευχθεί η προσφυγή της Πορτογαλίας σε ένα πρόγραμμα εξωτερικής οικονομικής βοήθειας», τόνισε σε σχετική ανακοίνωσή του και σημείωσε ότι «η αντιπολίτευση αφαίρεσε από την κυβέρνηση όλες τις προϋποθέσεις να κυβερνά». «Ως εκ τούτου, επέδωσα την παραίτησή μου στον πρόεδρο της Δημοκρατίας», κατέληξε.
Το σχέδιο λιτότητας μειοψηφικής κυβέρνησης του Ζοζέ Σόκρατες, προέβλεπε τη γνωστή συνταγή, στοχεύοντας στους μισθούς, τις συντάξεις και τα κοινωνικά επιδόματα, ενώ είχε ήδη προχωρήσει στην αύξηση του ΦΠΑ στο 21%, καθώς και στην έκτακτη πρόσθετη φορολόγηση όλων των εισοδημάτων με 1% ως 1,5%. Τα πέντε κόμματα της αντιπολίτευσης, από την Αριστερά έως την άκρα Δεξιά, ψήφισαν ομόφωνα την απόρριψη του τετάρτου σχεδίου λιτότητας που παρουσιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο και προέβλεπε τη μείωση από 4,6% σε 3% του δημόσιου ελλείμματος για να αποφευχθεί η προσφυγή της χώρας σε εξωτερική οικονομική βοήθεια.
Μετά το τέλος της συνεδρίασης, ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης Πέδρο Σίλβα Περέιρα έκανε λόγο για «ανευθυνότητα» μιας «αρνητικής συμμαχίας» η οποία απέρριψε «ένα σημαντικότατο εργαλείο δράσης της κυβέρνησης παρά το γεγονός ότι το σχέδιο αυτό είχε λάβει την έγκριση και την ψήφο των ευρωπαϊκών θεσμών και των ευρωπαίων εταίρων της Πορτογαλίας». Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις η πιθανότερη διαδοχή κατάσταση είναι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, έπειτα από 55 ημέρες οι οποίες απαιτούνται για την διοργάνωση εκλογών. Οι Σοσιαλδημοκράτες ουσιαστικά έχουν την ίδια ατζέντα με τον Σόκρατες, περίπου όπως ο Κένι με Κόουεν στην Ιρλανδία.
Το «θάρρος» και το ηχηρό «όχι»
Η Γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, εξέφρασε τη λύπη της για τις εξελίξεις στην Πορτογαλία και την παραίτηση του Ζοζέ Σόκρατες. «Είναι λυπηρό ότι δεν ήταν εφικτή η κοινοβουλευτική πλειοψηφία», είπε χαρακτηριστικά, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής για το Σύμφωνο του Ευρώ και τη Λιβύη, η Μέρκελ, τονίζοντας ότι το πακέτο των μέτρων λιτότητας της κυβέρνησης Σόκρατες ήταν «σωστό και θαρραλέο». Οι εξελίξεις στην Πορτογαλία «δείχνουν πόσο πολιτικό θάρρος χρειάζεται», ανέφερε η Γερμανίδα καγκελάριος. Ωστόσο, το κατ’ ουσίαν απευκταίο για την Ε.Ε. και την Μέρκελ, ήταν το χρονικό σημείο της παραίτησης, καθώς μια υπηρεσιακή κυβέρνηση στερείται την νομιμοποίηση του κόσμο για την υπογραφή του μόνιμου μηχανισμού χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, είκοσι χιλιάδες διαδηλωτές, μέλη εργατικών συνδικάτων από το Βέλγιο και όλη την Ευρώπη, κατέκλυσαν τους δρόμους, στέλνοντας μήνυμα στους ηγέτες των «27» εναντίον των σκληρών «θαρραλέων» μέτρων λιτότητας. Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC), Τζον Μονκς, τόνισε πως «το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας (Σύμφωνο για το Ευρώ) θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη να μπουν σε ένα φαύλο κύκλο μείωσης μισθών και επιδείνωσης των συνθηκών εργασίας». «Όχι στην κατάργηση των κοινωνικών κεκτημένων και στα αυστηρά μέτρα λιτότητας που πνίγουν τις δημόσιες δαπάνες και χτυπούν τους εργαζόμενους αντί να χτυπούν τους κερδοσκόπους», αναφέρει η ανακοίνωση της ETUC.
Ε.Ε. – ΔΝΤ και το αντίβαρο
Η Πορτογαλία οδεύει προς πρόωρες εκλογές με τον Σόκρατες να συνεχίζει ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός. Παρότι δεν έχει υπάρξει στο παρελθόν τρόικα σε υπηρεσιακή κυβέρνηση, ο πρόεδρος του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ το προοικονόμησε. Η ΕΕ και το ΔΝΤ δεν έχουν δώσει στο παρελθόν δάνειο σε υπηρεσιακή κυβέρνηση. Σε αυτό το πλαίσιο αν η Λισσαβόνα χρειάζεται χρήματα πριν τις εκλογές θα πρέπει να γίνει ένας δημιουργικός σχεδιασμός», δήλωσε, ενώ νωρίτερα είχε εκφράσει τη σιγουριά του τον επικείμενο δανεισμό της Πορτογαλίας, ο οποίος, μάλιστα, θα γίνει «υπό αυστηρές προϋποθέσεις».
Μοναδικό αντίβαρο στα «θαρραλέα» μέτρα και τις «αυστηρές προϋποθέσεις», είτε φέρουν την υπογραφή του Σόκρατες είτε κάποιου άλλου, είναι η αναζωπύρωση ενός χαμένου για την Πορτογαλία πνεύματος αντίστασης και αντίδρασης. Οι κινητοποιήσεις του περασμένου Σαββάτου, έφεραν 500.000 διαδηλωτές στο δρόμο, δίχως κάποια οργάνωση μέσω συνδικάτων ή κόμματος, θυμίζοντας τις μαζικές κινητοποιήσεις που δονούσαν την χώρα το 1974.
