">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Ο Άρθουρ Μίλλερ, ίσως ο πιο εμβληματικός δραματογράφος του 20ου αιώνα, έλεγε πως η ουσία της Αμερικής είναι οι υποσχέσεις της. Υποσχέσεις απατηλές που δημιουργούν όμορφες αυταπάτες, έως ότου, θρυμματιστούν, όπως με μαεστρία απεικόνιζε στα έργα του ο Μίλλερ. Το αμερικάνικο όνειρο είναι πλέον ένα απομεινάρι μιας άλλης εποχής, όμως, οι υποσχέσεις εξακολουθούν να δίνονται. Αυτές εξακολουθούν να αποτελούν τους απαραίτητους πυλώνες της κοινωνικής συνοχής. Άλλωστε, ολόκληρο το δημιούργημα του καπιταλισμού χρωστά πολλά στον Καλβινισμό, στο θεολογικό σύστημα του οποίου περιλαμβανόταν το κέρδος και γεννιόταν πολλά στερεότυπα, όπως ότι εάν εργαστείς σκληρά θα πετύχεις. Το κενό κέλυφος αυτών των κατασκευασμάτων, ωστόσο, φανερώνεται μέσω των πολλαπλών κρίσεων, σε πολιτικοοικονομικό επίπεδο και η διαιώνιση των ίδιων τακτικών οδηγεί νομοτελειακά σε αδιέξοδο.
Η συστημική οικονομική κρίση είχε αρκετά επεισόδια την περασμένη βδομάδα. Το BBC δημοσίευσε στις 28 Μαρτίου έρευνα, σύμφωνα με την οποία δυο στους τρεις οικονομολόγους, που πήραν μέρος στην εν λόγω έρευνα, πιστεύουν πως η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει. Το δείγμα αποτέλεσαν 52 οικονομολόγοι, με ειδίκευση στην ευρωπαϊκή οικονομία. «Η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει, καθώς δεν υπάρχει κανένας τρόπος να ικανοποιήσει τους στόχους ανάπτυξης, ούτε να πληρώσει τα δάνεια της», δήλωσε ο Gabriel Stein, της Lombard Street Research του Λονδίνου. Τα άλλα ευρήματα της εν λόγω έρευνας αφορούσαν τόσο την Ιρλανδία, όσο και την Πορτογαλία. Συγκεκριμένα, περισσότεροι από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων οικονομολόγων εξέφρασαν την βεβαιότητα τους πως και η Ιρλανδία θα ακολουθήσει το δρόμο της χρεοκοπίας, ενώ ένα μικρό ποσοστό ισχυρίστηκε το ίδιο και για την Πορτογαλία.
Το δημοσίευμα αυτό, και ακόμη περισσότερο η απόφαση των Βρυξελλών για τον μόνιμο μηχανισμό στήριξης, οδήγησε σε μαζικές υποβαθμίσεις από τους διάφορους οίκους αξιολόγησης. Στις 29 Μαρτίου ο οίκος Standard & Poor's προχώρησε στην υποβάθμιση της αξιολόγησής του για την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας κατά δύο βαθμίδες (σε BB- από BB+), ενώ προειδοποίησε ότι πιθανόν να προχωρήσει και σε νέα υποβάθμιση της Ελλάδας κατά μία ή δύο βαθμίδες, αν χειροτερέψουν τα δημοσιονομικά της χώρας. Παράλληλα, ο ίδιος οίκος αξιολόγησης, υποβάθμισε, στη μια Απριλίου, κατά μία βαθμίδα και την Ιρλανδία (σε ΒΒΒ+ από A-), ενώ, την ίδια μέρα, ο οίκος Fitch Ratings υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Πορτογαλίας κατά τρεις βαθμίδες (σε BBB- από A-). Η επεισοδιακή εβδομάδα έληξε με ένα δημοσίευμα του Economist, το οποίο προέτρεπε τις τρεις εν λόγω χώρες να παραδεχτούν ότι στην πραγματικότητα έχουν ήδη χρεοκοπήσει.
Η πραγματική κάθαρση
Ενόσω, λοιπόν, η Ευρώπη παρακολουθεί τις εξελίξεις, ως έρμαιο μηχανισμών που και αυτή ανέδειξε, εντός της Ευρωζώνης έχουμε έναν χτίσει διαφορετικό μύθο, όχι αναλόγως απαστράπτων με το αμερικάνικο όνειρο, τον μύθο της λιτότητας. Η λέξη φετίχ για όλους, μηδενός εξαιρεμένου, τους ευρωπαίους ηγέτες παρουσιάζεται ως η μόνη εφαρμόσιμη λύση για την έξοδο από την ύφεση και τα τεράστια ελλείμματα. Στην χώρα μας ειδικά, ο μύθος φαίνεται να έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική τραγωδία, όπου για να επιτευχθεί η κάθαρση, πρέπει πρώτα να υποφέρουμε για την ύβρη των προηγούμενων ετών, της εποχής του φαγώματος δηλαδή, αν και κάποιοι έτρωγαν πιο πολύ από άλλους.
Οι φωνές για την αποτυχία της συγκεκριμένης μεθόδου άφθονες, ακόμη και από ανθρώπους που δεν πρεσβεύουν κάποιο διαφορετικό πολιτικό φάσμα. Επί παραδείγματι, ο Πολ Κρούγκμαν, νομπελίστας Αμερικανός οικονομολόγος, αποκαλεί αυτή την κατάσταση «αυταπάτη της λιτότητας», καθώς το παρόν και το μέλλον αποτελείτε μονάχα από περικοπές στους μισθούς, απώλειες θέσεων εργασία, ισοπέδωση του κοινωνικού κράτους και αποκρατικοποιήσεις, δίχως αυτά να είναι ικανά να αντιστρέψουν την κατάσταση. Ωστόσο, η λιτότητα σε περίοδο κρίσης είναι θεσμικό κομμάτι της νομισματικής μας ένωσης. Η διευθετημένη μέσω Ευρωπαϊκής Ένωσης τακτική είναι πλήρως εναρμονισμένη με τον εξ αρχής στόχο του κοινού νομίσματος, δηλαδή την άρση οποιουδήποτε προστατευτικού μέτρου για της «περιφερειακές» οικονομίες, ώστε η κρίση να μην πληρώνεται ποτέ από το κεφάλαιο, αλλά από την εργασία.
Ο ασφυκτικός κορσές του ευρωπαϊκού δικτατορικού μηχανισμού έχει πλάσει τον μύθο μιας ευεργετικής λιτότητας, μέσω της οποίας, θα μειώσουμε τα ελλείμματα και θα αποπληρώσουμε τα χρέη, για να εγκαθιδρύσει ακόμη βαθύτερα τον ακραίο φιλελευθερισμό. Η ρητορική περί μιας καλύτερης μέρας μετά την έξοδο από την κρίση έχει στόχο να ομαλοποιήσει τις αντιδράσεις έμπροσθεν στο φάσμα της «μυθικής» λιτότητας που επέρχεται. Ο μύθος έχει σκοπό να διατηρήσει τον κοινωνικό ιστό, παρότι πρόκειται για έναν ιστό σαθρό και αποπροσανατολισμένο. Ενώ ο θρυλικός «εμποράκος» του Μίλλερ είχε αυτοκτονήσει, προσπαθώντας να ξαναζωντανέψει το θρυμματισμένο του (αμερικάνικο) όνειρο, μονάχα μακριά από τις αυταπάτες, και μέσω μιας ολικής ρήξης με τους υποκινητές των αδιεξόδων, θα οδηγηθούμε στην αναγκαία αλλαγή και την πραγματική κάθαρση.
