">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
«Ανά την Ευρώπη, η αντεπίθεση της Αριστεράς έχει ξεκινήσει», γράφει ο συντάκτης της βρετανικής Γκάρντιαν, Τζον Πάλμερ. Ας κοιτάξουμε λοιπόν τα στοιχεία.
Στην Δανία η ηγέτιδα των Σοσιαλδημοκρατών Χέλε Τόρνινγκ - Σμιντ τερμάτισε την επί μια δεκαετία διακυβέρνηση του Λαρς Λόκε Ράσμουσεν και θα γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας. Και τα συμμαχικά κόμματα της Τόρνινγκ-Σμιντ, οι Σοσιαλφιλελεύθεροι και το αριστερό Κόμμα της Ενότητας, κατέγραψαν σημαντική άνοδο. Παράλληλα, το περασμένο Σάββατο, οι εκλογές για τη Γερουσία στη Γαλλία έφεραν για πρώτη φορά από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο την πλειοψηφία στην γαλλική Αριστερά.
Μετέπειτα υπάρχει η Γερμανία. Στις 20 Σεπτεμβρίου, στις τοπικές εκλογές του Βερολίνου, η Άνγκελα Μέρκελ γνώρισε την έκτη ήττα σε επτά τοπικές εκλογικές αναμετρήσεις μέσα σε ένα έτος. Οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) της καγκελάριου ήρθαν δεύτεροι μετά τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), ενώ το ακόμη πιο ανησυχητικό αποτέλεσμα για τη Μέρκελ αφορούσε τους συμμαχικούς της Φιλελεύθερους (FDP). Το κόμμα του Φίλιπ Ρέσλερ, που τότε μιλούσε για χρεοκοπία της Ελλάδας, καταποντίστηκε αφού από το 7,6% του 2006 έπεσε στο 1.8%.
Στην Ιταλία, τέλος, τα σκάνδαλα γύρω από το βίο και την πολιτική του Σίλβιο Μπερλουσκόνι βρίθουν και όλα δείχνουν ότι μετά τις επόμενες εκλογές ο Καβαλιέρε θα πάει στο σπίτι του, όπως ο ίδιος έχει δηλώσει. Εξαίρεση αποτελεί η Ισπανία, που έχουμε την αντίθετη πορεία, καθώς το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα αναμένεται να χάσει τις πρόωρες εκλογές που προκήρυξε ο Χοσέ Λουίθ Θαπατέρο.
Ο ευρωπαϊκός πυρήνας
Το κεντρικό σημείο του ενδιαφέροντος είναι ο πυρήνας της ΕΕ, δηλαδή η Γερμανία και η Γαλλία. Μέρκελ και Σαρκοζί έχουν βρεθεί ουκ ολίγες φορές κατά τη διάρκεια της κρίσης και έχουν ακολουθήσει πιστά την ίδια γραμμή. Άλλωστε, ο χρυσός κανόνας της δημοσιονομικής πειθαρχίας, που απαγορεύει συνταγματικά τα ελλείμματα, ήταν αποτέλεσμα δικής τους συνάντησης, για να υιοθετηθεί πάραυτα από την Ισπανία και την Ιταλία. Εξ ου και πολιτικοί αναλυτές, όπως ο Τ. Πάλμερ, συνδέουν τις ενδείξεις μελλοντικής εκλογικής ήττας των δυο συγκεκριμένων ηγετών με μια διαφορετική Ευρώπη.
Ποια θα ήταν αυτή η Ευρώπη; Το χαρακτηριστικό παράδειγμα που χρησιμοποιείτε για να εκφράσει την διαφοροποίηση αφορά το ευρωομόλογο. Η Άνγκελα Μέρκελ έχει επανειλημμένα εκφράσει την διαφωνία της προς την συγκεκριμένη προοπτική, όμως οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι εμφανίζονται ιδιαίτερα θετικοί. Σε μια ταυτόχρονη διακυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών σε Παρίσι και Βερολίνο, η Ευρώπη, όπως λέει αυτή η άποψη, θα βιώσει μια μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική ενοποίηση με πολλαπλά κοινωνικά οφέλη και καταπολέμηση της λιτότητας.
Οι νεοφιλελεύθερες πρακτικές
Από τη μια πλευρά είναι ιδιαίτερα ελκυστικό να δεχτεί κάποιος αυτή την υπόθεση των πολιτικών αναλυτών. Όμως, πάντα υπάρχει και άλλη πλευρά. Στην πραγματικότητα, η σημαία της ενοποίησης, το ευρωομόλογο, μπορεί κάλλιστα να μετατραπεί σε εφιάλτη για της χώρες της περιφέρειας. Οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες έχουν ήδη δηλώσει πως το ευρωομόλογο θα υλοποιηθεί μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Ποιες μπορεί να είναι αυτές; Για να μοιραστούμε τα χρέη θα πρέπει να αποχαιρετίσουμε κάθε είδους εθνική κυριαρχία, ενώ ο εθνικός πλούτος απλά θα πάψει να είναι εθνικός.
Η άποψη πως οι Γερμανοί και Γάλλοι σοσιαλιστές θα έρθουν για να δώσουν ένα «τέλος στην ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού που κυριάρχησε στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία», όπως γράφει ο Τ. Πάλμερ, είναι τουλάχιστον πρόωρη αν όχι λανθασμένη (στο σκέλος που μιλά για νεοφιλελεύθερες πρακτικές μόνο την τελευταία δεκαετία). Άλλωστε, με την κρίση να μετρά το τρίτο έτος της, είναι πλέον σαφές πως η Ευρώπη πνίγεται στα αδιέξοδα που η ίδια δημιούργησε.
Προσχεδιασμένα και ηθελημένα αυτά τα αδιέξοδα, με την σφραγίδα αρκετών σοσιαλιστών. Ο Γάλλος σοσιαλιστής Φρανσουά Μιτεράν ήταν ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας από το 1981 μέχρι το 1995 και θεωρείται πρωτεργάτης, μαζί με τον Χέλμουτ Κολ, της Συνθήκης του Μάαστριχτ που έβαλε τις βάσεις για το ευρώ και δημιούργησε τους κανόνες της αγοράς σήμερα. Ο Σοσιαλδημοκράτης Γκέρχαρντ Σρέντερ ήταν καγκελάριος από το 1998 μέχρι το 2005 εισάγοντας το κοινό νόμισμα.
Αυτή η αντεπίθεση της Αριστεράς, όπως την αποκαλεί ο Τ. Πάλμερ, δεν μπορεί να προφέρει βάσιμες ελπίδες αναγέννησης ούτε της πραγματικής οικονομίας των PIGS ούτε της χαμένης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Παράλληλα, όμως, η προώθηση μιας τέτοιας ελπίδας αποτρέπει την ανάδυση εναλλακτικών λύσεων, τις οποίες πλείστοι όσοι ακαδημαϊκοί και οικονομολόγοι υποστηρίζουν εδώ και καιρό.
Ο Έλληνας οικονομολόγος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Στέργιος Σκαπερδάς, έγραψε σε πρόσφατο άρθρο του για την Γκάρντιαν (26/09) πως «η Ελλάδα πρέπει να κηρύξει στάση πληρωμών του χρέους και να βγει από την ευρωζώνη». Ο Τούρκος οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Ντάνι Ρόντνικ, μιλώντας για το κοινό νόμισμα δήλωσε πως «η ανάπτυξη της Αργεντινής τα τελευταία χρόνια είναι μια ελεγεία στις δυνατότητες μιας ανταγωνιστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας τόσο για την κυβέρνηση όσο και για την κοινωνία».
Αυτό που είναι φανερό είναι πως στην κρίση εξακολουθεί να κυριαρχεί η ιδεολογία. Προ ημερών ο Τίμοθι Γκάιτνερ μας είπε πως η απόφαση είναι οικονομική και δεν πρέπει να αφήνουμε την πολιτική να μπαίνει στη μέση. Αντιθέτως, όμως αυτή είναι η σύγχρονη Ευρώπη. Ένα έρμαιο δίχως σημάδια ζωής και ελπίδα αντεπίθεσης.
