">
Του ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗ
«...και ο ήλιος χάθηκε μέσα στον ουρανό και μία ανίερη ομίχλη κάλυψε τα πάντα», αναφέρει ο Όμηρος στην Οδύσσεια, περιγράφοντας την έκλειψη ηλίου που σημειώθηκε στις 16 Απριλίου του 1178 π.Χ.. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν γίνει αναρίθμητες αναφορές των ηλιακών εκλείψεων. Στην αρχαιότητα μια έκλειψη θεωρούνταν κακός οιωνός. Στις μέρες μας θεωρείται η αφρόκρεμα των ουράνιων φαινομένων, ορισμένοι άνθρωποι μάλιστα ταξιδεύουν και στα άκρα του κόσμου για να ζήσουν την εμπειρία της ολικότητας έστω και για λίγα λεπτά.
Με ένα τέτοιο όμορφο αστρονομικό φαινόμενο, μία μερική έκλειψη ηλίου, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 Ιανουαρίου θα «μπει» η νέα χρονιά στη χώρα μας. Το συγκεκριμένο αστρονομικό φαινόμενο θα είναι ορατό από όλη την ελληνική επικράτεια, αλλά δεν θα γίνει ιδιαίτερα αντιληπτό, καθώς ο ηλιακός δίσκος δεν θα καλυφθεί πλήρως από τη σελήνη.
Το φαινόμενο θα πραγματοποιηθεί, ξεκινώντας από τις 9.00 το πρωί μέχρι και τις 12.07 το μεσημέρι, με το μέγιστο της κάλυψης περίπου στις 10.30. Το ποσοστό κάλυψης του ηλιακού δίσκου θα φτάσει το 65-68%, ανάλογα από το σημείο παρακολούθησης του φαινομένου.
Τι λένε οι επιστήμονες για τις εκλείψεις
Οι αστρονόμοι αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο φαινόμενο χωρίς ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς επισημαίνουν πως πρόκειται για κάτι πολύ φυσιολογικό. Επισημαίνουν μάλιστα πως τέτοια φαινόμενα σημειώνονται 2-5 φορές πάνω στη Γη ετησίως και γίνονται ορατά από διάφορα σημεία του πλανήτη.
Για τη συγκεκριμένη πάντως μερική έκλειψη που θα πραγματοποιηθεί στις 4 Ιανουαρίου, ο καθηγητής αστρονομίας και αστροφυσικής του ΑΠΘ, Γιάννης Σειραδάκης, αναφέρει: «Η μερική έκλειψη ηλίου που θα γίνει ορατή από όλη την Ελλάδα θα καλύψει το 65%-68% του δίσκου του ήλιου και θα είναι ορατή από όλη τη χώρα. Βέβαια ο περισσότερος κόσμος δεν θα το καταλάβει διότι η έκταση του ήλιου είναι τεράστια και δύσκολα μπορεί να φανεί η κάλυψη μερικής από την επιφάνειά του. Αν έχει βέβαια κάποιος τα ειδικά γυαλιά θα μπορεί να δει αυτό το φαινόμενο που θα ξεκινήσει από το νότο προς το Βορρά και θα διαρκέσει λιγότερο από 2 ώρες».
Ο κ. Σειραδάκης, εν συνεχεία αναφερόμενος στη σπανιότητα τέτοιον φαινομένων, σημείωσε: «Εκλείψεις γίνονται αρκετά συχνά στη γη, περίπου 2-5 φορές ετησίως. Παρόλα αυτά είναι πολύ σπάνιο να γίνει σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Πχ Στην Ελλάδα ολική έκλειψη ηλίου έγινε στις 29 Μαρτίου του 2006, η οποία έγινε ορατή μόνο από το Καστελόριζο. Αντίθετα το 1999 που ήταν ορατή από τη χώρα μας, δεν έγινε ολική έκλειψη ηλίου, αλλά κάλυψη του 99,9% της επιφάνειας του ήλιου». «Να φανταστείτε βέβαια», τονίζει ο κ. Σειραδάκης, «πως η επόμενη ολική έκλειψη που θα γίνει ορατή από τη χώρα μας θα γίνει το 2081». «Γενικότερα όμως η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου θα γίνει στις 14 Νοεμβρίου του 2012, στην οποία θα πάει και το ΑΠΘ και θα είναι καλύτερα ορατή από το Cairns της Αυστραλίας», προσθέτει.
Από την πλευρά του ο Νικόλαος Σπύρου καθηγητής αστρονομίας και διευθυντής του εργαστηρίου Αστρονομίας του ΑΠΘ, στο τμήμα Φυσικής, μιλώντας στον «Τ.Θ.» υποστήριξε πως «δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της μερικής έκλειψης ηλίου η οποία θα είναι ορατή από όλη την Ελλάδα. Αυτό όμως που θέλω να επισημάνω, είναι πως θεωρώ παρατραβηγμένη την αναστάτωση που προκαλείται στον κόσμο, όταν υπάρχει κάποια στιγμή είτε έκλειψη ηλίου είτε έκλειψη σελήνης». Συμπλήρωσε επίσης «πως είναι δυνατόν να γίνονται τόσα έξοδα από ανθρώπους σε μία τόσο δύσκολη περίοδο για ταξίδια, ώστε να παρακολουθήσουν από κοντά και να αναλύσουν το φαινόμενο της έκλειψης, τη στιγμή που χρησιμοποιώντας έναν από το σύνολο των τεχνιτών δορυφόρων που υπάρχουν γύρο από τη γη, μπορούμε να προκαλέσουμε μόνοι μας τεχνητή έκλειψη ηλίου. Να φανταστείτε πως είναι φτηνότερο να χρησιμοποιηθεί ένας ήδη υπάρχον δορυφόρος για μία τέτοια έκλειψη, από το να πραγματοποιηθεί ένα ταξίδι γι’ αυτό στο σκοπό σε κάποιο μέρος της γης».
Τι είναι η έκλειψη;
Έκλειψη ηλίου ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, με αποτέλεσμα ορισμένες περιοχές της Γης να δέχονται λιγότερο φως από ό,τι συνήθως. Μπορεί να είναι μερική ή ολική.
Οι εκλείψεις στην ιστορία
Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά ηλιακής έκλειψης έρχεται από την Κίνα το 2136 ή 2159 π.Χ. Οι υπηρέτες Χο και Χι θανατώθηκαν από τον αυτοκράτορα γιατί δεν κατάφεραν να προβλέψουν την έκλειψη. Στην Κίνα πίστευαν ότι ένας δράκος καταπίνει τον ήλιο.
Αναφορά του Αρχίλοχου για την ολική έκλειψη ηλίου της 6ης Απριλίου 648 π.Χ.: «Ο Δίας, ο πατέρας των Ολύμπιων Θεών, μετέτρεψε τη μέρα σε νύκτα κρύβοντας το φως του απαστράπτοντος ηλίου, και βαθύς φόβος κυρίευσε τους ανθρώπους».
Το 585 π.Χ. έχουμε την πρώτη πιθανή πρόβλεψη ηλιακής έκλειψης από τον Θαλή το Μιλήσιο, όπως την καταγράφει ο Ηρόδοτος. Η έκλειψη έγινε η αφορμή για την παύση των εχθροπραξιών ανάμεσα στους Μήδειους και τους Λήδειους.
