">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
«Η ποίηση δεν είναι παρά μια διαμαρτυρία, μια διαδήλωση για ό,τι η ανθρώπινη φύση, αν και δικαιούται, το στερείται ωστόσο δραματικά». Αυτό δήλωσε στον «Τ.Θ.» η ποιήτρια Ευτυχία Αλεξάνδρα Λουκίδου με αφορμή την παρουσίαση της ποιητικής της συλλογής «’Οροφος μείον ένα» που θα γίνει την Παρασκευή στην Καλαμαριά.
«Ζούμε ποιητικά, όταν ακολουθούμε πιστά την μέσα φωνή, όταν δεν πιάνουμε μολύβι και χαρτί, για να υπολογίσουμε κέρδη και ζημίες, όταν αγαπούμε για να αγαπούμε, όταν γυρίζουμε την πλάτη σε όλες τις βεβαιότητες κι όταν υπηρετούμε το ανώφελο, όταν πιστεύουμε ακόμα στο θαύμα. Ζούμε ποιητικά, όταν νιώθουμε ήδη σωσμένοι, ακόμα κι αν είμαστε - όπως τώρα η πατρίδα μας - με το μισό μας σώμα κρεμασμένο έξω απ’ τον γκρεμό» μας δήλωσε.
Απαντώντας σε ερώτησή μας είπε πως υπάρχουν ταλέντα, όχι όμως και οι κριτικοί για να τα ανακαλύψουν, ενώ αναφερόμενη στους νέους τόνισε ότι «η εισβολή της εικόνας και η προσήλωση στο διαδίκτυο κάνουν το διάβασμα να φαίνεται μια πολύ αργή και χρονοβόρα διαδικασία», όμως έσπευσε να διευκρινήσει ότι υπάρχουν και οι εξαιρέσεις.
-Την ερχόμενη Παρασκευή θα συμμετάσχετε σε μια ποιητική βραδιά στο Remezzo στην Καλαμαριά. Μιλήστε μας για αυτήν.
-Πρόκειται για μια εκδήλωση που θα έχει διττό χαρακτήρα. Θα παρουσιαστεί για δεύτερη φορά στη Θεσσαλονίκη, στον Δήμο Καλαμαριάς αυτή τη φορά, η ποιητική μου συλλογή «Όροφος μείον ένα» από την ποιήτρια και διηγηματογράφο Άννυ Κουτροκόη. Η προηγούμενη παρουσίαση είχε γίνει στο βιβλιοπωλείο Βιβλιορυθμός από τους Αλέξη Ζήρα, Δημήτρη Κόκορη και Τιτίκα Δημητρούλια. Η ιδιαιτερότητα αυτής της παρουσίασης έγκειται στο γεγονός ότι ανάμεσα στις δύο αυτές εκδηλώσεις μεσολάβησε η μελοποίηση ποιημάτων μου από τον συνθέτη Θόδωρο Ζουμπούλη, η γνωριμία μου με τον οποίο έγινε με τον εξής παράδοξο τρόπο: πολύ πριν συναντηθούμε είχαν προλάβει να με συστήσουν σ’ αυτόν τα ποιήματά μου. Όταν λοιπόν μου ανακοίνωσε το εγχείρημά του και άκουσα και τα τραγούδια, το θεώρησα μεγάλη τιμή για μένα, γιατί πέρα από σεμνός είναι και ένας ταλαντούχος δημιουργός. Παράλληλα λοιπόν με την παρουσίαση της συλλογής και την ανάγνωση ποιημάτων από μένα, θα παίξει πιάνο ο συνθέτης και θα τραγουδήσει η Αλεξάνδρα Αποστολίδου.
-Έχετε πει σε παλαιότερή σας συνέντευξη ότι θα έπρεπε να έχουμε περισσότερη ποίηση στη ζωή μας και λιγότερη στα βιβλία. Πώς μπορεί να γίνει αυτό;
-Μα στην πραγματικότητα γράφουμε ποίηση για τον απλούστατο λόγο ότι δεν κατορθώνουμε να τη ζούμε στη ζωή μας. Ουσιαστικά η ποίηση δεν είναι παρά μια διαμαρτυρία, μια διαδήλωση για ό,τι η ανθρώπινη φύση, αν και δικαιούται, το στερείται ωστόσο δραματικά. Και φυσικά αναφέρομαι στον Παράδεισο, απ’ τον οποίο διαρκώς νιώθουμε πόσο αμετάκλητα έκπτωτοι είμαστε. Τώρα, η ποίηση θα μπορούσε να εγκατασταθεί στη ζωή μας, αν είχαμε τη διάθεση να ανακαλύπτουμε το ακριβό και το πολύτιμο που βρίσκεται κρυμμένο μέσα σε πάμφθηνα πράγματα. Ζούμε ποιητικά, όταν ακολουθούμε πιστά την μέσα φωνή, όταν δεν πιάνουμε μολύβι και χαρτί, για να υπολογίσουμε κέρδη και ζημίες, όταν αγαπούμε για να αγαπούμε, όταν γυρίζουμε την πλάτη σε όλες τις βεβαιότητες κι όταν υπηρετούμε το ανώφελο, όταν πιστεύουμε ακόμα στο θαύμα, όταν γινόμαστε εμείς οι ίδιοι για τους άλλους και για τον εαυτό μας το θαύμα, όταν αναζητούμε την ομορφιά, για να σωθούμε. Και βέβαια αναφέρομαι σ’ εκείνη την ομορφιά που μας κάνει ταπεινούς μπρος στη μεγαλοσύνη της κι ίσως γι’ αυτό ν’ αγγίζει τελικά την ηθική. Τέλος, θα ’λεγα ότι ζούμε ποιητικά, όταν νιώθουμε ήδη σωσμένοι, ακόμα κι αν είμαστε - όπως τώρα η πατρίδα μας - με το μισό μας σώμα κρεμασμένο έξω απ’ τον γκρεμό.
-Και αν οι συνθήκες δεν ευνοούν;
-Μα ο τρόπος που εμείς στεκόμαστε απέναντι στις συνθήκες καθορίζει το μέγεθος, τη βαρύτητα και τη διάρκειά τους. Εννοείται πως όλα αυτά είναι αποτέλεσμα εσωτερικών διεργασιών και απόφασης. Κι εγώ που σας μιλώ είμαι κατεξοχήν απαισιόδοξο άτομο, όμως γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο αναγκάζομαι να επινοώ σωσίβια και σχεδίες, μήπως κι αντέξω το ανυπόφορο. Η ποίηση συνεπώς είναι μια άμυνα και μια επίθεση συγχρόνως.
-Στην τελευταία σας ποιητική συλλογή «Όροφος μείον ένα» ασχοληθήκατε με το θάνατο και την απώλεια. Η γραφή μπορεί να μετριάσει τον πόνο;
-Δε θα ’λεγα ότι τον μετριάζει αλλά ότι τον σχηματοποιεί. Το χρέος άλλωστε που οφείλουμε στον πόνο δεν σηκώνει ούτε καν διακανονισμό. Θα το ξοφλήσουμε μέχρι την τελευταία δεκάρα. Απλώς η ποίηση, όταν έρχεται η ώρα της, στέκεται απέναντι στον πόνο, τον βάζει δηλαδή απέναντί της, τον τεμαχίζει, τον κοιτάζει από εδώ, τον κοιτάζει από εκεί, τον φέρνει κοντά στο πρόσωπο, ύστερα τον απομακρύνει. Και βέβαια αυτό είναι το μυστικό η απόσταση, η απομάκρυνση, η αποστασιοποίηση που διασώζει την αξιοπρέπεια κατά την ποιητική μεταφορά.
-Τι σας εμπνέει να γράψετε ποίηση;
-Τίποτα δεν με εμπνέει. Αντίθετα θα ’λεγα ότι με σπρώχνει, με εξαναγκάζει δηλαδή να αναμετρηθώ με τον εαυτό μου, τον άλλο εαυτό, τον κρυμμένο καλά. Κάποτε ζητά κι αυτός πιεστικά να βγει στο φως, δεν υποφέρει πια την ασφυξία. Τότε γράφω και βλέπω χειρόγραφες όλες τις αλλαγές του κόσμου μέσα μου. Πάντως, όσο συναισθάνεται επιτακτικές η ψυχή μου τις ελλείψεις της, ό,τι στερείται δηλαδή, τότε αντιμετωπίζει τη λευκή σελίδα λες και πρόκειται να γράψει γράμμα στον Άη - Βασίλη.
-Ποιος ο αγαπημένος σας ποιητής;
-Μακάρι να ήταν ένας. Από τον Σολωμό ως τον Καβάφη και από τον ύστερο Λειβαδίτη, τον Σαχτούρη μέχρι τους δικούς μας εδώ τον Θέμελη, την Καρέλλη, τον Βαρβιτσιώτη, τον Κύρου. Και τόσοι άλλοι σύγχρονοι, πολύ σημαντικοί που θαρρείς και μου συστήνουν κάθε φορά μια νέα ποίηση. Όταν το κάνουν αυτό, είναι σαν να μου αποκαλύπτονται νέες εκδοχές του στεναγμού. Τότε γίνονται κατά έναν περίεργο τρόπο αυτό που λέμε ‘δικοί μου άνθρωποι’, γίνονται οι αγαπημένοι μου.
-Έχοντας υπηρετήσει χρόνια τον ποιητικό λόγο πώς κρίνετε τη νέα γενιά; Υπάρχουν νέα ταλέντα;
-Πιστεύω πως υπάρχουν. Το μεγάλο πρόβλημα είναι πως δυστυχώς δεν υπάρχουν κριτικοί να τους ανακαλύψουν, όπως σε ένα βαθμό τουλάχιστον συνέβαινε παλαιότερα. Η νέα γενιά, και θα ’θελα να το τονίσω αυτό, δεν είναι επαρκώς διαβασμένη, με την έννοια της επαφής της με παλαιότερους αλλά και σύγχρονους ποιητές. Χρειάζεται σεβασμός στη γλώσσα, στο ρυθμό και οπωσδήποτε μαθητεία στην Ελληνική αλλά και ξένη ποίηση. Το αισιόδοξο είναι ότι οι εξαιρέσεις τελικά αργά ή γρήγορα επικρατούν και αναγνωρίζονται.
-Διαβάζουν οι νέοι ποίηση ή προτιμούν άλλα αναγνώσματα;
-Δεν είμαι σίγουρη αν προτιμούν οποιοδήποτε ανάγνωσμα, αν γενικά δηλαδή διαβάζουν. Φαντάζομαι ότι είναι ελάχιστοι και εκείνοι που διαβάζουν ποίηση. Η εισβολή της εικόνας και η προσήλωση στο διαδίκτυο κάνουν το διάβασμα να φαίνεται μια πολύ αργή και χρονοβόρα διαδικασία. Αναμφισβήτητα, υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, εκείνοι που ευτύχησαν να συναντήσουν εμπνευσμένους δασκάλους ή προέρχονται από οικογένειες που βάζουν το βιβλίο στην καθημερινότητά τους. Και κυρίως εκείνοι που έχουν μέσα τους αυτό το κάτι που τους σπρώχνει στην ανάγνωση και καμιά φορά ακόμη και στη γραφή. Τελευταία, έχει κάνει την εμφάνισή του και το ηλεκτρονικό βιβλίο. Μακάρι να στραφούν τα νέα παιδιά έστω και έτσι στη λογοτεχνία. Αρκεί βέβαια προηγουμένως να έχει αναπτυχθεί μέσα τους το αισθητήριο που θα τους οδηγήσει στη διάκριση της γνήσιας λογοτεχνίας από την παραλογοτεχνία. Και πάλι αυτό είναι υπόθεση της Παιδείας.
-Τι ετοιμάζετε αυτό το διάστημα;
-Είναι σχεδόν έτοιμη μια καινούργια ποιητική συλλογή, ενώ ευελπιστώ να εκδοθεί και μια σειρά λογοτεχνικών δοκιμίων, που αφορούν σε Έλληνες ποιητές και ποιήτριες.
Η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ευτυχίας Αλεξάνδρας Λουκίδου «Όροφος μείον ένα» (εκδ. Καστανιώτη) θα γίνει την Παρασκευή 16/12 στις 19.00 στον Πολυχώρο τέχνης Remezzo (Ν.Πλαστήρα 2, Καλαμαριά).
Από τις εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορεί και η ποιητική της συλλογή «Ν’ ανθίζουμε ως το τίποτα»
