Γράφει ο Παναγιώτης Κοκκόρης,
Α’ Υποδιοικητής e-ΕΦΚΑ,
πρ. Γεν. Γραμματέας Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Η δημογραφική εξέλιξη της χώρας δεν αποτελεί μελλοντικό ενδεχόμενο. Είναι ήδη μια διαρθρωτική πραγματικότητα που επηρεάζει την οικονομία, το κοινωνικό κράτος και τη συνοχή της κοινωνίας.
Η μείωση της γεννητικότητας, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μεταβολή της ηλικιακής σύνθεσης του πληθυσμού μεταβάλλουν σταθερά τη σχέση εργαζομένων και συνταξιούχων. Σε ένα σύστημα που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διαγενεακή αλληλεγγύη, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αντικειμενικές πιέσεις.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα. Το ζήτημα είναι πώς το αντιμετωπίζουμε.
Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, μέσα από την εμπειρία μου, από τον Υπουργό κο Άδωνι Γεωργιάδη, στη συνέχεια την κα Δόμνα Μιχαηλίδου και από τον Ιούνιο του 2024 την κα Νίκη Κεραμέως, έχει συμβάλλει με συστηματικό τρόπο στην αντιμετώπιση της δημογραφικής πρόκλησης, μέσα από πολιτικές που ενισχύουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και διευρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στην αγορά εργασίας.
Πρώτος άξονας είναι η ενίσχυση της απασχόλησης και της εισφοροδοτικής βάσης. Κάθε νέα θέση εργασίας, κάθε περιορισμός της αδήλωτης εργασίας, κάθε αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας ενισχύει άμεσα τη σταθερότητα του συστήματος.
Δεύτερος άξονας είναι η διοικητική αποτελεσματικότητα. Η επιτάχυνση στην απονομή συντάξεων, η ψηφιοποίηση των διαδικασιών και η βελτίωση της εισπραξιμότητας δεν αποτελούν απλώς οργανωτικές βελτιώσεις. Ενισχύουν την αξιοπιστία του θεσμού και αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Τρίτος άξονας είναι ο μακροχρόνιος σχεδιασμός. Η αξιοποίηση αναλογιστικών δεδομένων και δημογραφικών προβολών επιτρέπει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων, με ορίζοντα δεκαετιών και όχι εκλογικών κύκλων.
Παράλληλα, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η αντιμετώπιση των δημογραφικών πιέσεων προϋποθέτει ένα ισορροπημένο σύστημα περισσότερων πυλώνων. Η δημόσια ασφάλιση παραμένει ο βασικός και αδιαπραγμάτευτος πυλώνας κοινωνικής προστασίας. Ωστόσο, η ανάπτυξη επαγγελματικών ταμείων και η ενίσχυση της ιδιωτικής συμπληρωματικής ασφάλισης λειτουργούν υποστηρικτικά, διαφοροποιώντας τις πηγές μελλοντικού εισοδήματος και διαχέοντας τον κίνδυνο.
Η συμπληρωματική ασφάλιση δεν ανταγωνίζεται το δημόσιο σύστημα. Το ενισχύει. Συμβάλλει στη συνολική επάρκεια των παροχών και δημιουργεί πρόσθετη ασφάλεια για τους εργαζόμενους των επόμενων γενεών.
Ταυτόχρονα, η δημογραφική στρατηγική δεν περιορίζεται στο ασφαλιστικό. Περιλαμβάνει πολιτικές στήριξης της οικογένειας, διευκόλυνσης της εργασιακής συμμετοχής, στέγασης των νέων και αξιοποίησης του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας. Η σύνδεση αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής είναι κρίσιμη.
Η διασφάλιση της βιωσιμότητας δεν είναι τεχνικός στόχος. Είναι όρος κοινωνικής σταθερότητας και διαγενεακής δικαιοσύνης.
Απαιτεί ρεαλισμό, θεσμική συνέπεια και σταθερό προσανατολισμό.
Απαιτεί να μιλάμε με ειλικρίνεια για τα δεδομένα και με υπευθυνότητα για τις λύσεις.
Η δημογραφική μετάβαση είναι δεδομένη.
Η προσαρμογή του συστήματος είναι επιλογή πολιτικής ευθύνης και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης παραμένει αρωγός σε κάθε βήμα αυτής της διαδικασίας.
