Γράφει ο Κωνσταντίνος Τζίκας*
Σε μια περίοδο που το άγχος των οφειλών πνίγει χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών εξελίσσεται από μια απλή ψηφιακή πλατφόρμα στο πιο ισχυρό «οχυρό» προστασίας. Με τις πρόσφατες αλλαγές του Νόμου 5193/2025, το πλαίσιο έγινε πιο ευέλικτο, στοχεύοντας στο να δοθεί μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε όσους χρωστούν σε Τράπεζες, Εφορία, ΕΦΚΑ, ακόμα και στον Δήμο τους.
Η νέα υποχρέωση των τραπεζών πριν τον πλειστηριασμό
Η σημαντικότερη ίσως ανατροπή για φέτος είναι η υποχρέωση που έχουν πλέον οι πιστωτές (τράπεζες και servicers). Σύμφωνα με το άρθρο 182 του ανωτέρω νόμου, οι πιστωτές δεν μπορούν να προχωρήσουν σε πλειστηριασμό της κατοικίας αν δεν έχουν καταθέσει εγγράφως στον οφειλέτη μια πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν. Αυτή η πρόταση μπορεί να σταλεί ακόμα και με ένα απλό email. Είναι μια τελευταία ευκαιρία διαλόγου που επιβάλλει ο νόμος. Ωστόσο, ο οφειλέτης πρέπει να είναι τυπικός: για να ισχύει αυτή η προστασία, θα πρέπει να έχει δώσει τα σωστά στοιχεία επικοινωνίας του (τηλέφωνο, email) στην τράπεζα και να έχει ανταποκριθεί σε αιτήματα για την οικονομική του κατάσταση.
Πώς η αίτηση γίνεται «ασπίδα»
Πολλοί αναρωτιούνται: «Αν ξεκινήσω την αίτηση, θα γλιτώσω το σπίτι μου;». Η απάντηση βρίσκεται στην οριστική υποβολή. Από τη στιγμή που η αίτηση οριστικοποιείται στην πλατφόρμα, ενεργοποιείται ένα «διάστημα αναπνοής». Σταματούν οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Αυτή η παύση δεν γίνεται μόνο για τον οφειλέτη, αλλά και για να μπορέσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι να διαπραγματευτούν με ηρεμία. Προσοχή όμως: η προστασία δεν ξεκινά όταν απλώς ανοίγετε την αίτηση, αλλά όταν πατάτε το κουμπί της «οριστικής υποβολής».
Οι «κόκκινες γραμμές» και οι προθεσμίες
Ο νόμος είναι ξεκάθαρος αλλά απαιτεί εγρήγορση. Υπάρχουν τρία σημεία που πρέπει να προσέξετε:
- Το όριο του τριμήνου: Αν ο πλειστηριασμός έχει οριστεί, για παράδειγμα, για τις 30 Ιουνίου, η αίτησή σας πρέπει να έχει υποβληθεί οριστικά το αργότερο έως τις 27 Μαρτίου. Αν αργήσετε, η προστασία δεν ισχύει αυτόματα.
- Η ενημέρωση του συμβολαιογράφου: Δεν αρκεί να κάνετε την αίτηση. Πρέπει να ενημερώσετε επίσημα τον συμβολαιογράφο που έχει αναλάβει τον πλειστηριασμό, στέλνοντάς του τη βεβαίωση της πλατφόρμας με ένα εξώδικο.
- Η παγίδα της ηλικίας: Η "παγίδα" της ηλικίας και οι εξαιρέσεις της: Για τους δανειολήπτες προχωρημένης ηλικίας (άνω των 70 ετών), ο χρόνος αποπληρωμής που προσφέρουν τα πιστωτικά ιδρύματα είναι συνήθως περιορισμένος, με αποτέλεσμα οι μηνιαίες δόσεις να διαμορφώνονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός δεν είναι απόλυτος. Στην πράξη, παρατηρούνται περιπτώσεις οφειλετών, ακόμη και 75 ετών, οι οποίοι έχοντας κριθεί ως "ευάλωτοι", επιτυγχάνουν ευνοϊκές ρυθμίσεις με σημαντικό "κούρεμα" οφειλής και ορίζοντα αποπληρωμής που φτάνει τα 15 έτη. Συνεπώς, η ηλικία δεν αποτελεί πλέον ανυπέρβλητο εμπόδιο, καθώς τα εργαλεία κοινωνικής προστασίας και η ανάγκη για βιώσιμες λύσεις επιτρέπουν την υπέρβαση των στενών τραπεζικών ορίων.
Τα οφέλη της ρύθμισης
Αν η διαδικασία προχωρήσει, τα οφέλη είναι σημαντικά:
- Πολλές δόσεις: Έως 35 χρόνια (420 δόσεις) για χρέη στο Δημόσιο και τους Δήμους.
- Κούρεμα: Δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής και των τόκων, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα.
- Ποινική προστασία: Με τη ρύθμιση παύουν οι ποινικές διώξεις για χρέη προς το Δημόσιο.
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δεν είναι μαγικό ραβδί, είναι όμως ένας δίκαιος τρόπος να βρεθεί μια λύση που να αντέχει η τσέπη του οφειλέτη. Η γνώση των δικαιωμάτων μας είναι η καλύτερη άμυνα απέναντι στο «σφυρί».
*Ο Κωνσταντίνος Τζίκας είναι Δικηγόρος Παρ'Αρείω Πάγω
Πιστοποιημένος Διαμεσολαβητής Υ.Δ.Δ.Α.Δ.
www.tzikas-lawfirm.gr
