Ο ενδοσχολικός εκφοβισμός ή αλλιώς bullying δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπήρχε πάντα, αλλά σήμερα η σιωπή δεν μπορεί να είναι λύση. Στην καθημερινότητά μου, μέσα από συζητήσεις με γονείς και παρατηρήσεις, ακούω και μαθαίνω για παιδιά που απομονώνονται, φοβούνται ή δεν θέλουν να πάνε σχολείο.
Ο ενδοσχολικός εκφοβισμός δεν είναι μια απλή διαφωνία. Σύμφωνα με το άρθρο 4, Ν. 5029/2023, ενδοσχολική βία και εκφοβισμός είναι κάθε μορφή σωματικής, λεκτικής, ψυχολογικής, κοινωνικής, σεξουαλικής, ρατσιστικής ή διαδικτυακής βίας που πλήττει τη σχολική κοινότητα και διαταράσσει τη μαθησιακή διαδικασία. Περιλαμβάνει: προσβολή αξιοπρέπειας, απειλές, εξαναγκασμό, κοινωνικό αποκλεισμό, βίαιες ή απαξιωτικές συμπεριφορές, ρατσιστικές ή άλλες διακρίσεις λόγω φυλής, φύλου, θρησκείας, αναπηρίας, σεξουαλικού προσανατολισμού ή προσωπικών χαρακτηριστικών. Το παρόν εφαρμόζεται αναλόγως για μορφές βίας και συμπεριφορές που εκδηλώνονται προς εκπαιδευτικούς και άλλα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Η πολιτεία έχει κινηθεί προς τη σωστή κατεύθυνση. Ο νόμος προβλέπει μεταξύ άλλων και τα εξής:
- Άρθρο 3: δράσεις και προγράμματα πρόληψης για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας.
- Άρθρο 6: ειδική ψηφιακή πλατφόρμα για υποβολή αναφορών, επώνυμων ή ανώνυμων, με πρόσβαση σε μαθητές και γονείς.
- Άρθρο 7: υπεύθυνοι σε κάθε σχολική μονάδα για τον χειρισμό των αναφορών (Διευθυντής και ορισμένος εκπαιδευτικός ή Σύμβουλος Σχολικής Ζωής).
- Άρθρο 8: τετραμελείς ομάδες δράσης στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς για υποστήριξη και εποπτεία.
- Άρθρο 12: λεπτομέρειες για ανώνυμες και επώνυμες αναφορές και προστασία των προσωπικών δεδομένων.
- Άρθρο 14: καταχώριση αναφορών σε βάση δεδομένων σχολικής μονάδας και παρακολούθηση των μέτρων αντιμετώπισης.
Από την εμπειρία μου, οι νόμοι και οι μηχανισμοί αυτοί είναι σημαντικοί, αλλά κανένας νόμος δεν αρκεί αν το παιδί δεν νιώθει ασφάλεια να μιλήσει. Δεν είμαι ψυχολόγος, αλλά παρατηρώ ότι οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν με το να ακούνε τα παιδιά τους χωρίς κριτική και να δίνουν χώρο στην έκφραση, ενώ σε σοβαρά περιστατικά καλό είναι να ζητούν ειδική υποστήριξη.
Τα παιδιά πρέπει να ξέρουν ότι η σιωπή δεν τα προστατεύει. Δύναμη είναι να μιλάς, να ζητάς βοήθεια και να προστατεύεις τον εαυτό σου, αλλά και τους άλλους. Το σχολείο, με τους εκπαιδευτικούς και τη συνεργασία με την οικογένεια, έχει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και την αντιμετώπιση.
Το bullying δεν αφορά μόνο το θύμα ή τον θύτη. Αφορά όλους μας. Και το πιο σημαντικό μήνυμα: πίσω από κάθε περιστατικό υπάρχει ένα παιδί που χρειάζεται βοήθεια. Το ερώτημα δεν είναι αν φώναξε. Είναι αν υπήρχε κάποιος εκεί για να το ακούσει.
*Ο Κωνσταντίνος Τζίκας είναι Δικηγόρος Παρ'Αρείω Πάγω
Πιστοποιημένος Διαμεσολαβητής Υ.Δ.Δ.Α.Δ.
www.tzikas-lawfirm.gr
