Γράφει ο Παναγιώτης Σκουρής*
Πολλές φορές έχω αναφερθεί από αυτήν εδώ τη στήλη στους λεγόμενους παλιάτσους της πολιτικής. Σε πρόσωπα δηλαδή, τα οποία κατά βάση χαρακτηρίζονται από γελοίες έως επικίνδυνες απόψεις και έχουν ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό τους την απόλυτη αμετροέπεια. Την τάση δηλαδή να λένε ό,τι νά’ ναι με στόχευση κατά το δυνατό στο πιασάρικο και επίκληση των ταπεινότερων συναισθημάτων του ακροατηρίου τους.
Τα εν λόγω πρόσωπα τα βρίσκει κανείς σε όλες τις πολιτικές τάσεις και ιδεολογίες. Ένα είδος πάντως που φύεται στο δυτικό κόσμο τον τελευταίο καιρό με αρκετή επιτυχία είναι τα ακροδεξιά, ξενοφοβικά και ρατσιστικά μορφώματα. Τα οποία εσχάτως κυβερνάνε ή ετοιμάζονται να κυβερνήσουν και σε κάθε περίπτωση κερδίζουν δυνάμεις με ανησυχητικό ρυθμό. Έτσι που αναρωτιέσαι, τί σκέφτεται ο κόσμος που τους στηρίζει.
Θα μου πεις, εδώ στη μεγαλύτερη υπερδύναμη και την πιο δυνατή υποτίθεται δημοκρατία τους έδωσε την εξουσία για δεύτερη φορά. Δε χρειάζεται εδώ, να σας πείσω για την αμετροέπεια αυτού του συστήματος, αλλά, αν έχετε όρεξη, ανατρέξτε στην επίθεση που έκαναν, αυτοί οι βαθιά θρησκευόμενοι άνθρωποι, στον Πάπα -που είναι και συμπατριώτης τους- επειδή είπε κάτι που δεν τους άρεσε.
Τις ημέρες του (δικού μας) Πάσχα λοιπόν, ένας από τους ισχυρότερους εκπροσώπους του συγκεκριμένου είδους, έχασε μετά από δεκαέξι χρόνια την εξουσία. Οι Ούγγροι έκαναν τη χάρη σε εμάς τους μετριοπαθείς και βύθισαν στη στενοχώρια την υπερδύναμη και τους απανταχού οπαδούς της ξενοφοβίας. Και όχι μόνο.
Αυτό έγινε μάλιστα παρά το γεγονός, ότι καταβλήθηκε τεράστια προσπάθεια στήριξης του απερχόμενου πρωθυπουργού σε βαθμό που προσεγγίζει την ανεπίτρεπτη πολιτική παρέμβαση στα εσωτερικά ενός κυρίαρχου κράτους, σύμφωνα με τις αρχές της δημοκρατίας στο δυτικό κόσμο. Μην εξανίσταστε όμως, δεν ήταν η πρώτη φορά που έγινε αυτό. Θυμηθείτε τα σχετικά με το Brexit και τα όσα μάθαμε τότε, καθώς και ποιοι είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο στις παρεμβάσεις που έγιναν εκείνην την περίοδο. Είναι οι ίδιοι που σήμερα δεν είναι και τόσο χαρούμενοι.
Το πρόβλημα δεν έχει λυθεί φυσικά και το φαινόμενο παραμένει ισχυρό και παρόν. Άλλωστε ακόμα και αυτό της Ουγγαρίας άντεξε δεκαέξι χρόνια. Δεν μπορείς, να πεις με βεβαιότητα, ότι επικράτησε ο ορθολογισμός επιτέλους ή αν απλά ο κόσμος θέλησε, να δοκιμάσει και κάτι άλλο.
Δεν ξέρω, ποιος είναι ο νικητής, αλλά ο ηττημένος του δίνει μία καλή θετική σπρωξιά. Τα υπόλοιπα μένει, να τα δούμε.
Το βασικότερο σε σχέση με τη συγκεκριμένη χώρα είναι να γίνει μία στροφή συνειδητή προς τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της οποίας είναι άλλωστε μέλος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, ότι υπό την προηγούμενη διακυβέρνηση είχε αποστεί κατά ένα μεγάλο μέρος και έδινε το σχετικό τόνο και σε άλλες χώρες εντός και εκτός. Ήταν παράλληλα και ένα άλλοθι, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι υποστηρικτές της ίδιας ιδεολογίας απανταχού, προκειμένου να επιχειρηματολογήσουν υπέρ πολιτικών που στόχο είχαν, να περιορίσουν αν όχι να καταργήσουν τις ελευθερίες που αυτονοήτως πως κουβαλάει η Ένωση.
Όπως είπα και λίγο πιο πάνω, το πρόβλημα αυτό δε λύθηκε. Αν ρίξει κανείς μια ματιά στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα, θα διαπιστώσει, ότι οι αντιλήψεις σαν αυτές του απερχόμενου ηγέτη της Ουγγαρίας, κυριαρχούν ανεξάρτητα από το αν οι κυβερνήσεις είναι της αυτής ιδεολογίας. Για λόγους που έχουμε αρκετές φορές αναφέρει από εδώ, η ξενοφοβία κυριαρχεί και είναι της μόδας. Το χειρότερο μάλιστα σε σχέση με αυτό είναι, ότι φαίνεται, όχι απλά να μην έχουμε διδαχτεί από το πρόσφατο παρελθόν, αλλά και να μην έχουμε τη διάθεση ακόμα και να προσπαθήσουμε.
Τα επιχειρήματα της σκοτεινής πλευράς δεν είναι απλά πιασάρικα. Είναι εύκολα και εύπεπτα και κερδίζουν την πλειοψηφία, η οποία δε θέλει και να προσπαθεί πολύ. Της αρκεί μία γρήγορη και εύκολη απάντηση για το ποιος φταίει για τη μετριότητα, την οποία ζει και θεωρεί, ότι δεν της αξίζει.
Ας χαρούμε λοιπόν για την εξέλιξη στην Ουγγαρία και ας ελπίσουμε, ότι η Ευρώπη και οι αρχές της θα βρουν το δρόμο τους.
Επειδή όμως αυτό δε φτάνει, ας προσπαθήσουμε και λίγο περισσότερο. Κυρίως, ας πάψουμε να δεχόμαστε τη μετριότητα ως κάτι το αναπόφευκτο και σχεδόν αναγκαίο και ας αποφασίσουμε, ότι οφείλουμε πρωτίστως στους εαυτούς μας, να αναζητήσουμε το καλύτερο, αν όχι το τέλειο. Και μετά από αυτό, να το απαιτήσουμε κιόλας.
Αν αυτό γίνει πραγματικότητα, τότε οι πραγματικά σημαντικές αξίες δεν μπορεί παρά να θριαμβεύσουν. Σε διαφορετική περίπτωση, η όποια θετική εξέλιξη θα είναι απλά συγκυριακή και θα συμβαίνει, επειδή έρχεται να αντικαταστήσει την προηγούμενη, την οποία ο κόσμος βαρέθηκε. Όταν κάνεις μία πολιτική επιλογή ο λόγος που την κάνεις έχει μεγαλύτερη σημασία από την ίδια. Και πρέπει να μείνεις συνεπής σε σχέση με αυτόν. Μόνο τότε θα έχεις απαιτήσεις και θα ελέγχεις πραγματικά την εξουσία αποτελεσματικά.
Ας ελπίσουμε λοιπόν αυτή, για την οποία γράψαμε σήμερα να έχει αυτά τα χαρακτηριστικά και να μην απλά τυχαία και συγκυριακή.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis (www.anplegal.gr).
