Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η γραμμή ανάμεσα στην κριτική και την ποινικά κολάσιμη προσβολή έχει γίνει πιο λεπτή από ποτέ. Μια ανάρτηση στο Facebook, ένα βίντεο στο TikTok ή μια ψευδής φήμη στον εργασιακό χώρο μπορούν να καταστρέψουν την υπόληψη ενός ανθρώπου σε λίγα λεπτά. Πώς όμως ορίζει ο νόμος τη συκοφαντική δυσφήμιση και με ποια μέσα μπορεί να αμυνθεί ο πολίτης;
Τι είναι η Συκοφαντική Δυσφήμιση;
Σύμφωνα με το άρθρο 363 του Ποινικού Κώδικα, ο νόμος είναι σαφής και αυστηρός. Αδίκημα διαπράττει όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον εν γνώσει του ψευδές γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του.
Για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος απαιτείται το γεγονός να είναι αποδεδειγμένα ψευδές και ο δράστης να τελούσε σε πλήρη γνώση της αναλήθειας αυτής τη στιγμή της διάδοσης (άμεσος δόλος).
Ποιος ΔΕΝ θεωρείται «τρίτος»: Σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του νόμου, στην έννοια του τρίτου δεν περιλαμβάνονται δημόσιοι λειτουργοί ή υπάλληλοι (όπως δικαστές, εισαγγελείς ή γραμματείς) που λαμβάνουν γνώση των ισχυρισμών για τα διαδικά μέρη, κατά την ενάσκηση του καθήκοντός τους στο πλαίσιο μιας πολιτικής, ποινικής ή διοικητικής δίκης.
Οι Ποινές και το «Βαρύ» Αποτύπωμα του Διαδικτύου
Ο νόμος αντιμετωπίζει με μεγάλη αυστηρότητα τη συκοφαντία, ειδικά όταν αυτή διαδίδεται δημόσια. Η βασική ποινή για τη συκοφαντική δυσφήμιση είναι φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή.
Αν όμως η πράξη τελεστεί δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω του διαδικτύου (π.χ. σε μια ανοιχτή ανάρτηση, ένα σχόλιο ή μια ψηφιακή πλατφόρμα), η ποινή ανεβαίνει σε φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή. Η αυστηρότητα αυτή δικαιολογείται καθώς η έκταση της βλάβης πολλαπλασιάζεται λόγω της ταχύτατης και ανεξέλεγκτης αναπαραγωγής του ψεύδους στον ψηφιακό κόσμο.
Πώς Αμύνεται ο Πολίτης;
Ο θιγόμενος έχει στα χέρια του δύο παράλληλες νομικές οδούς για να προστατεύσει την υπόληψή του:
1ον η Ποινική Οδός διά της εγκλήσεως: Για την ποινική δίωξη του αδικήματος απαιτείται η υποβολή μήνυσης από το θύμα εντός αυστηρής αποκλειστικής προθεσμίας 3 μηνών από την ημέρα που έμαθε για την πράξη και την ταυτότητα του δράστη.
2ον η Αστική Οδός δια της αγωγής αποζημιώσεως: Βάσει των άρθρων 57 και 914 του Αστικού Κώδικα, ο πολίτης μπορεί να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια ζητώντας την άρση της προσβολής (π.χ. να κατεβεί άμεσα μια συκοφαντική ανάρτηση), την παράλειψή της στο μέλλον, καθώς και χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη.
Η ελευθερία του λόγου είναι συνταγματικό δικαίωμα, αλλά σταματά εκεί που αρχίζει η αξιοπρέπεια και η αλήθεια. Η γνώση των δικαιωμάτων μας είναι η πρώτη και πιο αποτελεσματική άμυνα απέναντι στην ψηφιακή και φυσική ασυδοσία.
*Ο Κωνσταντίνος Τζίκας είναι Δικηγόρος Παρ'Αρείω Πάγω
Πιστοποιημένος Διαμεσολαβητής Υ.Δ.Δ.Α.Δ.
www.tzikas-lawfirm.gr
