Η Αγιορειτική Εστία στο πλαίσιο των 61ων ΔΗΜΗΤΡΙΩΝ του Δήμου Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει την έκθεση ζωγραφικών έργων, σχεδίων και ντοκουμέντων με τίτλο: «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω».
Η έκθεση θα ανοίξει για το κοινό την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, ενώ τα εγκαίνια της θα τελέσει η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κύριος Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας την Δευτέρα 26 Οκτωβρίου.
Για τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη (1908–1993), το Άγιον Όρος δεν υπήρξε απλώς ένας τόπος προσκυνήματος ή ένας προορισμός με ιδιαίτερη θρησκευτική και ιστορική σημασία. Υπήρξε ένας κόσμος βαθιάς πνευματικής εμπειρίας, ένα πεδίο διαρκούς μαθητείας και ένας τόπος εσωτερικής ζύμωσης, που τροφοδότησε αδιάκοπα τη σκέψη, τη γραφή και τη ζωγραφική του. Η σχέση του με την Αθωνική Πολιτεία, που εκτείνεται σε έξι δεκαετίες και περιλαμβάνει 94 επισκέψεις, αποτέλεσε μία από τις σταθερότερες και ουσιαστικότερες συνιστώσες της δημιουργικής του πορείας.
- Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (δεξιά), μαζί με τον ζωγράφο Γ. Παραλή και τον υποτακτικό του αγιογράφου πατρός Ζαχαρία, στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους,1952.
Η έκθεση της Αγιορειτικής Εστίας «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Θρέμμα του Άθω» φωτίζει αυτήν ακριβώς τη βαθιά και πολυδιάστατη σχέση. Αναδεικνύει το Άγιον Όρος ως ζωντανή πηγή έμπνευσης και ως έναν κόσμο μέσα από τον οποίο ο Πεντζίκης αναζήτησε τρόπους να κατανοήσει την ανθρώπινη ύπαρξη, τη φύση, την πίστη και το μυστήριο της δημιουργίας.
Κεντρική θέση στην έκθεση κατέχει το Σημειωματάριο της αγιορείτικης επίσκεψης του καλοκαιριού του 1952, ένα πολύτιμο τεκμήριο της δημιουργικής διαδικασίας του Ν.Γ. Πεντζίκη. Στις σελίδες του συνυπάρχουν σχέδια, σημειώσεις, ονόματα μοναχών και αγίων, αναφορές σε θαύματα και τοιχογραφίες, καθώς και παρατηρήσεις για τη χλωρίδα και την πανίδα του Αγίου Όρους. Η καταγραφή δεν ακολουθεί τη συμβατική διάκριση ανάμεσα στο σημαντικό και στο ασήμαντο, στο θρησκευτικό και στο φυσικό, στο έργο τέχνης και στην καθημερινή εμπειρία. Αντίθετα, αποκαλύπτει έναν τρόπο πρόσληψης της πραγματικότητας μέσα από τον οποίο η προσεκτική παρατήρηση μετατρέπεται σε πράξη πνευματικής εγρήγορσης.
Παράλληλα με το Σημειωματάριο, η έκθεση παρουσιάζει 73 ζωγραφικά έργα αγιορείτικης και εκκλησιαστικής θεματογραφίας, τα οποία αναδεικνύουν την εξελικτική πορεία του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη και τη διαχρονική σχέση του έργου του με την ορθόδοξη πνευματικότητα. Το εκθεσιακό υλικό συμπληρώνεται από αρχειακά τεκμήρια του Φαρμακείου Πεντζίκη, καθώς και από τεκμήρια της έκθεσης ζωγραφικής του 1952, στην οποία είχαν παρουσιαστεί έργα εμπνευσμένα από τη συγκεκριμένη επίσκεψη.
Για την παρουσίαση των 73 έργων, η Αγιορειτική Εστία συνεργάστηκε με σημαντικούς εκκλησιαστικούς, πολιτιστικούς και καλλιτεχνικούς φορείς, καθώς και με συλλέκτες. Συγκεκριμένα, πολύτιμο υλικό παραχώρησαν οι Ιερές Μονές Ιβήρων και Σίμωνος Πέτρας, η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου – Σκήτη Βεροίας, το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ., το Ίδρυμα Ωνάση, το Αρχείο ΕΡΤ Α.Ε., το Αρχείο Νεοελληνικής Θρησκευτικής Τέχνης, οι γκαλερί Ειρμός και Καλφαγιάν, η Συλλογή Ειρήνης Γ. Παναγοπούλου, καθώς και ιδιωτικές συλλογές.
Η έκθεση εμπλουτίζεται και με οπτικοακουστικό υλικό, προσφέροντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να προσεγγίσουν ακόμη πιο άμεσα την προσωπικότητα και το έργο του δημιουργού. Καθ’ όλη τη διάρκειά της, θα προβάλλεται το ντοκιμαντέρ της σειράς Μονόγραμμα, αφιερωμένο στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Λαμπρόπουλου, το οποίο παραχωρήθηκε από το Αρχείο της ΕΡΤ.
Παράλληλα, στον εκθεσιακό χώρο, η φωνή του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη θα συνοδεύει την περιήγηση των επισκεπτών, καθώς θα ακούγεται ο ίδιος να απαγγέλλει ποιήματά του, πλαισιωμένα από μουσική που αγαπούσε. Η ηχητική σύνθεση, την οποία επιμελήθηκε ο Μιχάλης Σιγανίδης, δημιουργεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, ενισχύοντας τη βιωματική προσέγγιση του έργου και της πολυσχιδούς καλλιτεχνικής προσωπικότητας του Πεντζίκη.
Με την έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Θρέμμα του Άθω», η Αγιορειτική Εστία προσκαλεί το κοινό να προσεγγίσει εκ νέου έναν σημαντικό δημιουργό της νεοελληνικής λογοτεχνίας και τέχνης, ανακαλύπτοντας τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε το Άγιον Όρος στη διαμόρφωση της προσωπικής του γλώσσας και της κοσμοθεωρίας του.
Επιμέλεια έκθεσης: Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης
Διάρκεια έκθεσης: 23 Οκτωβρίου 2026 έως 23 Ιανουαρίου 2027
Επισκέψεις κοινού:
Δευτέρα, Τετάρτη: 09.00–16.00
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 09.00–20.00
Σάββατο: 09.00–15:00
Τελευταία είσοδος 30΄ πριν το κλείσιμο της έκθεσης
Κυριακή: κλειστά
Οργανωμένες ομάδες, εκπαιδευτικές επισκέψεις σχολείων κατόπιν ενημέρωσης στο τηλέφωνο 2310263308
Είσοδος ελεύθερη.
