Βασικό μηχανισμό κάθε μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας κολοσσού αποτελεί η δορο-αποφυγή, μία διαδικασία με μυστικές διόδους που χάνεται στη δυσεπίλυτη για τις σημερινές κοινωνίες εξίσωση του «νόμιμου και του ηθικού». Μικρές στιγμές, ενσταντανέ μεγεθών και ψήγματα πραγματικότητας μας προσφέρονται κατά καιρούς, δίχως ποτέ να μπορεί να υπάρχει μία αληθινή ανταπόκριση σ’ αυτά τα μεγάλα σκάνδαλα που αποτελούν καθημερινότητα της παγκοσμιοποίησης.
Για να περάσουμε στο τωρινό ενσταντανέ, λοιπόν, οι κολοσσοί είναι η Google, η Αmazon και η Starbucks και η χώρα είναι η Βρετανία. Ήταν άνοιξη του 2002 όταν ένας απόφοιτος της Οξφόρδης, ονόματι Μπάρνεϊ Τζόουνς έπιασε δουλειά στην Google. Είδε την εταιρεία να καλπάζει και την Βρετανία να υποκλίνεται στην υπεροχή της, εξασφαλίζονται διαφημίσεις από κυριολεκτικά όλες τις μεγάλες εταιρείες.
Όμως, οι συμφωνίες είχαν μία δικλείδα… υπερκέρδους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε στην εφημερίδα Sunday Times ο Τζόουνς, αλλά και με όσα είχε καταθέσει πρόσφατα στο βρετανικό Κοινοβούλιο, αν και η Google υπέγραφε τις συμφωνίες της για την πώληση διαφήμισης στη Μ. Βρετανία και τα χρήματα κατατίθεντο σε τραπεζικούς λογαριασμούς της χώρας, στη συνέχεια, χωρίς να παραβιάζεται - φανερά τουλάχιστον - η ισχύουσα νομοθεσία, μετέφερε τα χρήματα αυτά σε θυγατρική της εταιρείας στο Δουβλίνο και από εκεί τα έστελνε σε φορολογικούς παραδείσους, όπως οι Βερμούδες, όπου έβρισκαν φορολογική ασυλία.
Με την παραπάνω μέθοδο, από τα έσοδα ύψους 11,9 δισ. στερλινών που, σύμφωνα με την Επιτροπή Κεφαλαιαγορών των ΗΠΑ, είχε η εταιρεία το διάστημα μεταξύ 2006-2011 στην βρετανική αγορά, πλήρωσε φόρους ύψους μόλις 10 εκατ. στερλινών!
Η Google δεν ήταν μόνη σε αυτή την πρακτική βέβαια. Σε ανάλογες κινήσεις προέβαιναν και άλλες μεγάλες εταιρείες, όπως η Amazon και η Starbucks.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε ο ίδιος ο όμιλος, πέρσι το Amazon πλήρωσε φόρο 2,4 εκατομμύρια λίρες (περίπου 2,8 εκ. ευρώ) στη Βρετανία και ο τζίρος της βρετανικής θυγατρικής του ανήλθε στα 320 εκατομμύρια λίρες.
Τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης ωστόσο επισημαίνουν ότι στην πραγματικότητα ο κύκλος εργασιών του ομίλου στη Βρετανία έφτασε τα 4,2 δισεκατομμύρια. Η εταιρεία εγγράφει ένα μεγάλο μέρος των βρετανικών εσόδων της στο Λουξεμβούργο, ώστε να μειώνεται το ποσό της φορολόγησής της στη Βρετανία.
Το θέμα προκάλεσε ακόμη περισσότερες διαμαρτυρίες επειδή η εταιρεία έλαβε πέρσι 2,5 εκατομμύρια σε φορολογικά κίνητρα από την βρετανική κυβέρνηση. Χαρακτηρίζοντας "φάρσα" το ποσό που κλήθηκε να πληρώσει το Amazon, η πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής δημοσιονομικών Μάργκαρετ Χοτζ, που πρόσκειται στο Εργατικό Κόμμα, τόνισε ότι αυτό που σοκάρει κυρίως είναι ότι "το ποσό του φόρου που πλήρωσε το Amazon είναι μικρότερο από αυτό που έλαβε από τους φορολογούμενους ως κυβερνητική επιδότηση". Η Starbucks, η μεγαλύτερη αλυσίδα καφέ στον κόσμο, κατέβαλε μόνο 8,6 εκατομμύρια λίρες συνολική φορολογία στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη διάρκεια των τελευταίων 13 ετών, ενώ έχει συνολικές πωλήσεις 3,1 δισεκατομμυρίων λιρών. Μάλιστα, όταν τον προηγούμενο Δεκέμβριο αποκαλύφθηκε πως η Starbucks δεν είχε πληρώσει ούτε μία (!) λίρα για φόρο σε τρία χρόνια, το αγγλικό κράτος έβαλε πρόστιμο στην εταιρεία ύψους 20 εκατομμυρίων. Ακόμη, δεν έχουν πληρωθεί.
Σύμφωνα με τους κυριακάτικους «Τimes», ο Τζόουνς αποφάσισε ν' ανοίξει το... στόμα του όταν πληροφορήθηκε τις δηλώσεις τού επικεφαλής της Google για τη Βόρεια Ευρώπη, ο οποίος υποστήριξε πέρυσι κατά την κατάθεσή του στο κοινοβούλιο ότι «κανένας» στη βρετανική θυγατρική δεν ασχολιόταν με την πώληση διαφήμισης. Αντίθετα, πριν από λίγες ημέρες ο ίδιος παραδέχθηκε ότι κάποιες διαδικασίες πραγματοποιούνταν στο Λονδίνο, αλλά οι συμφωνίες οριστικοποιούνταν στην Ιρλανδία.
Οι αποκαλύψεις του Μπάρνεϊ Τζόουνς προκάλεσαν πολιτικό σεισμό στην Βρετανία. Ο ηγέτης των εργατικών Εντ Μίλιμπαντ δήλωσε ότι προτίθεται να λάβει αυστηρά μέτρα κατά της φοροαποφυγής, αν κερδίσει τις επόμενες εκλογές, ακόμη κι αν δεν υπάρχει διεθνής συναίνεση πάνω στο θέμα.
