Γεωπολιτικό χάος επικρατεί στη Συρία. Η ΕΕ δεν ανανέωσε την άρση του εμπάργκο όπλων στους αντικαθεστωτικούς, η Ρωσία προχωρά στην παράδοση αντι-αεροπορικών πυραύλων S-300, απειλείται ακόμη και η διεξαγωγή της λεγόμενης «Γενεύης 2» (διεθνής ειρηνευτική διάσκεψη με πρωτοβουλία ΗΠΑ και Ρωσίας), ενώ στο συριακό έδαφος οι δυνάμεις του Μπασάρ αλ Άσαντ ανακαταλαμβάνουν κρίσιμες περιοχές, τα διεθνή μίντια συνεχίζουν να εμφανίζουν «αποδείξεις» για χρήση χημικών όπλων και άμεσος είναι ο κίνδυνος για γενική ανάφλεξη ειδικά μετά την εμπλοκή του Ισραήλ που ανησυχεί για τα βόρεια σύνορά του.
Βρετανία και Γαλλία οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Ένωση σε άρση του εμπάργκο όπλων στη Συρία, καθώς οι «27» δεν ανανέωσαν την απαγόρευση για παράδοση οπλισμού και στρατιωτικού υλικού, παρά μόνο τις οικονομικές κυρώσεις σε βάρος του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ. Περιχαρής ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ουίλιαμ Χέιγκ δήλωσε πως «Τα ευρωπαϊκά κράτη συμφώνησαν να δώσουν τέλος στο εμπάργκο όπλων προς τη συριακή αντιπολίτευση. Αυτό είναι το αποτέλεσμα που ήθελε η Μεγάλη Βρετανία». Στην πραγματικότητα, όμως, μόλις 2 εκ των 27 ήθελαν την άρση του εμπάργκο, με την Γερμανία να εμφανίζεται μεν ουδέτερη, αλλά να επιχαίρει για το αποτέλεσμα της διαδικασίας, με τον υπουργό Γκίντο Βέστερβελε να δηλώνει πως «μετά από μεγάλες και πολύ δύσκολες συνομιλίες καταφέραμε να φτάσουμε σε ένα κοινό πολιτικό αποτέλεσμα». «Πρόκειται για πολύ ισχυρό μήνυμα στον Άσαντ».
Μάλιστα, ενώ αρχικά τα διεθνή μέσα έκαναν λόγο για μία άτυπη προθεσμία στη 1η Αυγούστου, με σκοπό να διεξαχθεί η «Γενεύη 2» δίχως την εκ των προτέρων αποστολή οπλισμού, ο Ο. Χέιγκ αρνήθηκε κατηγορηματικά την ύπαρξη μίας τέτοιας συμφωνίας. «Πρέπει να διορθώσω ένα πράγμα. Δεν υπάρχει καμία προθεσμία στην 1η Αυγούστου. Τίποτε δεν μας δεσμεύει από το να στείλουμε όπλα πολύ μετά ή πριν από αυτή την ημερομηνία», δήλωσε ο Βρετανός ΥΠΕΞ.
Η Ρωσία απάντησε άμεσα. «Η απόφαση αυτή πλήττει τις προοπτικές για μια ειρηνευτική διάσκεψη», δήλωσε ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Ριαμπκόφ, τονίζοντας πως «Αποφασίστηκε άρση του εμπάργκο παρά τις δηλώσεις από την πλευρά της ΕΕ υπέρ μιας λύσης, η οποία θα βασίζεται στη διακήρυξη της Γενεύης (του Ιουνίου του 2012) και παρά τη συμφωνία για την ανάγκη να οργανωθεί μια διεθνής διάσκεψη για τη Συρία. Η απόφαση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ίδια την πολιτική της ΕΕ. Πρόκειται για μια τακτική δυο μέτρων και δυο σταθμών». Όμως, αυτή ήταν απλά μία λεκτική απάντηση. Λίγες ώρες μετά ήρθε η πραγματική απάντηση.
S-300 για τον Άσαντ
Την ώρα, λοιπόν, που Βρετανία και Γαλλία θεωρούσαν πως αύξαναν την πίεση στον Μπασάρ αλ Άσαντ και διεύρυναν τη διαπραγματευτική δυνατότητά τους στην περίπτωση που πραγματοποιηθεί η «Γενεύη 2», το ίδιο ακριβώς έκανε και η Ρωσία.
Ο Ρώσος υφυπουργός Σ. Ριαμπκόφ ανακοίνωσε πως η Μόσχα θα παραδώσει κανονικά τους αντι-αεροπορικούς πυραύλους S-300 στη Συρία, λέγοντας μάλιστα πως οι πύραυλοι αποτελούν «σταθεροποιητικό παράγοντα» που θα αποτρέψουν «ορισμένους θερμοκέφαλους» από το να εισέλθουν στη διαμάχη και «να εξερευνήσουν σενάρια βάσει των οποίων η σύρραξη αυτή θα μπορούσε να αποκτήσει διεθνή χαρακτήρα με τη συμμετοχή ξένων δυνάμεων». Η ρωσική κυβέρνηση δεν αποκαλύπτει εάν και κατά πόσον οι S-300 παραδόθηκαν ήδη στη Συρία κι ο Ριάμπκοφ απέφυγε να γίνει πιο σαφής. «Δεν μπορώ να επιβεβαιώσω ή να διαψεύσω ότι αυτές οι παραδόσεις έχουν γίνει, μπορώ μόνο να πω ότι δεν θα τις αρνηθούμε» είπε.
Έντονη ήταν η αντίδραση του Ισραήλ. Ο υπουργός Άμυνας Μοσέ Γιαλόν δήλωσε ότι οι παραδόσεις των S-300 δεν έχουν γίνει ακόμη -είπε ότι τα συστήματα δεν έχουν φύγει καν από τη Ρωσία- και τόνισε ότι η χώρα του «θα αντιδράσει» σε μια τέτοια περίπτωση. «Οι παραδόσεις δεν έχουν γίνει και ελπίζω ότι δεν θα γίνουν. Αλλά εάν, ο μη γένοιτο, (οι S-300) φθάσουν στη Συρία, ξέρουμε τι να κάνουμε» είπε ο Γιαλόν κατά την διάρκεια συνεδρίασης της επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Κνέσετ, της ισραηλινής βουλής. Σύμφωνα μάλιστα με ραδιοσταθμό του ισραηλινού στρατού, ο Γιαλόν αναφέρθηκε με τη φράση αυτή σε νέες αεροπορικές επιδρομές που θα μπορούσαν να εξαπολύσουν οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.
Η Ρωσία πάντως δεν παραβαίνει κανένα εμπάργκο ή απόφαση διεθνούς οργανισμού με την απόφασή της αυτή. Δεν υπάρχουν κυρώσεις εναντίον της Συρίας από τον ΟΗΕ, έτσι η Μόσχα δεν είναι νομικά δέσμια. Τουναντίον, με την αποστολή των S-300 οι αναλυτές θεωρούν πως απομακρύνεται το ενδεχόμενο μίας επιβολής απαγόρευσης πτήσεων, όπως είχε γίνει στην περίπτωση της Λιβύης, οδηγώντας εν (ολίγων) καιρώ σε κανονική επέμβαση στη χώρα, στο λιντσάρισμα του ίδιου του Καντάφι, αλλά και στο απόλυτο χάος που εξακολουθεί να υφίσταται στην ξεχασμένη Τρίπολη.
Κουσαΐρ – Χεζμπολάχ
Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, μετά από 2 χρόνια εμφυλίου πολέμου στη Συρία, η πιθανότητα μετατροπής σε γενικευμένη σύγκρουση είναι πλέον ενώπιον μας. Η Χεζμπολάχ επιβεβαίωσε τη συμμετοχή μαχητών της σε μάχες στη Συρία. Όπως είπε ο ηγέτης της Σεϊκ Χασάν Νασράλαχ, σε τηλεοπτικό του διάγγελμα στο δίκτυο «αλ Μανάρ», μαχητές της οργάνωσης προστατεύουν περιοχές εντός Συρίας όπου κατοικούν Λιβανέζοι, λέγοντας πως η Χεζμπολάχ «έσπευσε σε βοήθεια του συριακού στρατού» όταν οι ένοπλοι αντικαθεστωτικοί ήταν πολύ κοντά στην κατάληψη της πόλης Κουσαΐρ. Η συγκεκριμένη πόλη αποτελεί πόλη κλειδί. «Η Κουσαΐρ είναι κοντά στην Χομς, η οποία συνδέει τη Δαμασκό με τη Μεσόγειο. Και η Κουσαΐρ είναι η κοντινότερη πόλη στα σύνορα με το Λίβανο», γράφει το πρακτορείο Ρόιτερς. Έτσι, η εμπλοκή της Χεζμπολάχ ήταν υπαρξιακή για τη σιιτική οργάνωση που στηρίζεται από το Ιράν, καθώς αν έπεφτε οριστικά η Κουσαΐρ, τότε ο πόλεμος θα περνούσε τα σύνορα του Λιβάνου.
Η διχοτόμηση της Συρίας
Τα όπλα προς τους «αντάρτες» συνεχίζουν να στέλνονται από την Τουρκία, την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία και αποτελεί προσβολή στην κοινή λογική, η απόφαση της Βρετανίας να σταματήσει το εμπάργκο όπλων για να… σταματήσει τον πόλεμο. Ωστόσο, τόσο η αντοχή των δυνάμεων του Άσαντ, όσο και η εξωτερική στήριξη που απολαμβάνουν οι αντικαθεστωτικοί έχουν ντε φάκτο οδηγήσει σε μία διχοτόμηση της Συρίας. Όπως γράφει το γερμανικό Σπίγκελ «τους τελευταίους δύο μήνες, ο στρατός του Άσαντ έχει σταθεροποιήσει ένα δίκτυ ασφαλείας γύρω από την Δαμασκό. Η χώρα θα μπορούσε να χωριστεί σε δύο κομμάτια. Οι δυνάμεις του Άσαντ έχουν μειωθεί σε νούμερα όμως παραμένουν πιστές στον πρόεδρό τους. Αποτελούνται από ειδικές ομάδες αλαουιτών στρατιωτών, Ιρανών στρατευμάτων και μαχητών της Χεζμπολάχ. Αυτοί μαζί ελέγχουν το δυτικό κομμάτι της χώρας, από τη Δαμασκό μέχρι τη βόρεια ακτογραμμή. Εκτός εξαιρέσεων, οι αντάρτες ελέγχουν τα υπόλοιπα: το Ιντλίμπ στο βορρά, ένα μεγάλο κομμάτι της μεγαλύτερης πόλης της χώρας, Χαλέπι και το νοτιοανατολικό κομμάτι της χώρας».
Η προσέγγιση ΗΠΑ-Ρωσίας και οι «αντάρτες»
Ήταν η επίσκεψη του Τούρκου πρωθυπουργού, Ρ. Ερντογάν, στην Ουάσινγκτον που επιβεβαίωσε την στροφή των Αμερικανών στο ζήτημα της Συρίας. Ο Ερντογάν συνάντησε τον Ομπάμα με σκοπό 1) να ακυρωθεί η «Γενεύη 2» και 2) να επιβληθεί μία απαγόρευση πτήσεων στη Συρία, ώστε να πέσει ο Άσαντ, με γνώμονα πως οι no-fly zones πάντα καταλήγουν και σε ανοικτή επέμβαση. Ο Μ. Ομπάμα δεν δέχτηκε τίποτε από τα δύο, ουσιαστικά προσυπογράφοντας τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τ. Κέρι, με τον Ρώσο ομόλογό του, Σ. Λαβρόφ.
Ενώ, όμως όλα τα βλέμματα ήταν στραμμένα στην απόφαση της ΕΕ, το ίδιο σημαντικές εξελίξεις έρχονταν και από την Κωνσταντινούπολη όπου μετά από έξι ημέρες συνομιλιών, το 60μελές Συριακό Εθνικό Συμβούλιο (όργανο των αντικαθεστωτικών) απέτυχε να φτάσει σε συμφωνία για διευρυμένες συμμαχίες εντός των κόλπων του. Ουσιαστικά, δηλαδή, οι δυτικές και αραβικές δυνάμεις που στηρίζουν τους «αντάρτες» επιθυμούν να μειώσουν την επιρροή ισλαμιστών στους κόλπους του, υπό τους γνωστούς φόβους περί εξτρεμισμού, ώστε να καταστεί δυνατή η συμμετοχή τους στη «Γενεύη 2», όπου η Συρία (το καθεστώς Άσαντ) έχει ήδη δεχτεί να συμμετάσχει.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σ. Ριαμπκόφ, σημείωσε για την εξέλιξη αυτή πως «Οι διαφορές ανάμεσα στις οργανώσεις που μάχονται το καθεστώς και η ανικανότητα των εταίρων μας, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της ΕΕ, να εξασφαλίσουν ένα επίπεδο εκπροσώπησης με κύρος των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόδιο σήμερα για την πραγματοποίηση της διάσκεψης».
Όσο όμως αυτή η κατάσταση συνεχίζει να σέρνεται τόσο πιο πιθανή φαίνεται η διχοτόμηση (ή και… τριχοτόμηση) της Συρίας.
