Μέχρι και 14 μήνες κρατούνται Αφγανοί σε βρετανική φυλακή, στο κέντρο Κάμπ Μπάστιον, δίχως καν να τους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες. Μετά τις καταγγελίες συνηγόρων οκτώ εκ των κρατουμένων, ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, Φίλιπ Χάμοντ, παραδέχτηκε την ύπαρξη του «βρετανικού Γκουαντάναμο», όπως το έχουν ονομάσει τα διεθνή μέσα, αλλά και την κράτηση 80 με 90 Αφγανών υπηκόων. Ο Φ. Χάμοντ δήλωσε επίσης πως η κυβέρνηση εργάζεται «εντατικά» για την απελευθέρωση των φυλακισμένων και την μεταφορά τους στο αφγανικό δικαστικό σύστημα, εκφράζοντας την «ελπίδα» πως πρόκειται για ζήτημα ημερών.
Οι Βρετανοί συνήγοροι των 8 κρατουμένων συγκρίνουν την κατάσταση που επικρατεί στο Καμπ Μπάστιον με το Γκουαντάναμο. Πολλοί εκ των κρατουμένων δεν είχαν τη δυνατότητα να συναντηθούν με δικηγόρο μετά από μήνες στη φυλακή, δικαίωμα που θεωρείται θεμελιώδες στο δικαστικό σύστημα της Βρετανίας. Άλλωστε, η πρόσβαση σε δικηγόρο ήταν ένα από τα πρώτα δικαιώματα που κέρδισαν οι κρατούμενοι του Γκουαντάναμο από τις αμερικανικές αρχές. Επίσης, καμία δικάσιμος ή προοπτική της δεν έχει δοθεί στους κρατουμένους.
«Ο πελάτης μας κρατείται στο Καμπ Μπάστιον από την Αύγουστο του 2012. Δεν του έχει απαγγελθεί κατηγορία και δεν είχε πρόσβαση σε δικηγόρο για να λάβει νομική συμβουλή για την συνεχιζόμενη κράτησή τους», δήλωσε στη Γκάρντιαν η Ρόζα Κέρλινγκ, δικηγόρος ενός 20χρονου κρατουμένου.
Σύμφωνα με τους κανόνες του ISAF (νατοϊκές δυνάμεις στο Αφγανιστάν) οι βρετανικές δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να κρατούν υπόπτους για 96 ώρες. Ο ίδιος ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, όμως, πέρυσι τον Νοέμβριο αποφάσισε να μην επιτραπεί η μεταφορά των κρατουμένων σε αφγανικές δυνάμεις, με την αιτιολογία πως υπήρχε κίνδυνος βασανισμού και κακομεταχείρισης των κρατουμένων. Ωστόσο, όπως απαντά ο Φιλ Σίνερ, συνήγορος οκτώ εκ των κρατουμένων, η βρετανική κυβέρνηση είχε κάνει την συνειδητή επιλογή να μην εκπαιδεύσει τις αφγανικές αρχές όσον αφορά την νόμιμη και ανθρωπιστική μεταχείριση των κρατουμένων.
«Πρόκειται για ένα μυστικό κέντρο που χρησιμοποιείται για την παράνομη κράτηση κρατουμένων, ούτε το κοινοβούλιο γνωρίζει για τους 85 ανθρώπους, ούτε τα δικαστήρια μας. Το όλο δημιούργημα φτιάχτηκε για να παραμείνει κάτω από τα ραντάρ», δήλωσε ο Φ. Σίνερ στο BBC. «Η υπόθεση θυμίζει εκπληκτικά το Γκουαντάναμο. Και γενάτε η απορία για το κατά πόσο αυτοί οι άνθρωποι έχουν λάβει της μεταχείρισης που ορίζει το διεθνές δίκαιο».
Η απάντηση του Φ. Χάμοντ ήταν πως πολλοί εκ των κρατουμένων ήταν είτε ύποπτοι για φόνο βρετανικών δυνάμεων, είτε ύποπτοι για την προετοιμασία ή την τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορούσε να τους επιτραπεί να επιστρέψουν «στο πεδίο της μάχης».
Ουσιαστικά μέσα σε μία κατά τα άλλα μικρή δήλωση, ο Φ. Χάμοντ κατάφερε να αντικρούσει τον ίδιο του τον εαυτό. Παραδέχτηκε την ύπαρξη μίας φυλακής που καταπατά τα δικαιώματα των κρατουμένων της, αλλά προσπαθώντας να δώσει μία αιτιολογία για την παράνομη κράτηση έπεσε σε αντιφάσεις. Είτε υπήρχε φόβος πως οι κρατούμενοι θα βασανίζονταν από τις αφγανικές αρχές, είτε πως θα επέστρεφαν στο πεδίο της μάχης. Δεν μπορούν να ισχύουν και τα δύο.
Έτσι, φαντάζουν πολύ πιο βάσιμες και οι καταγγελίες που έρχονται από τις ελεγκτικές αρχές του ίδιου του Αφγανιστάν. Όπως μεταδίδει το BBC, ειδικοί που έχουν ερευνήσει το ζήτημα – έπειτα από εντολή του Αφγανού Προέδρου Χαμίντ Καρζάι – θεωρούν πως «υπήρχαν περιπτώσεις βασανισμού, όμως, ο βασανισμός δεν ήταν συστηματικός. Ζούνε σε περιβάλλον πολέμου και κατά τη διαδικασία της κράτησης υπάρχει ένα ποσοστό βιαιοπραγίας».
Ωστόσο, αυτό είναι ένα ζήτημα που θα απασχολήσει στο μέλλον. Αρχικά, το θέμα που θέτουν οι συνήγοροι των κρατουμένων είναι η παραβίαση δύο εκ των θεμελιωδών αρχών του βρετανικού δικαστικού συστήματος. Η επ’ αόριστον κράτηση χωρίς δίκη και η στέρηση πρόσβασης σε συνήγορο. Και κάπως έτσι, το βρετανικό Γκουαντάναμο μπαίνει στη ζωή μας.
