Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Πιο οργισμένος και αλαζονικός παρά ποτέ γύρισε από το ταξίδι του στην Βόρεια Αφρική ο Τούρκος πρωθυπουργός, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη θεωρούνταν κλειδί για την έκβαση των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Ο ίδιος, όμως, όχι μόνο απαίτησε τον άμεσο τερματισμό των διαδηλώσεων, αλλά όταν του ασκήθηκε κριτική από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την κτηνώδη αντίδραση της αστυνομίας, αντεπιτέθηκε. Ανέφερε το κίνημα «καταλάβετε την Γουόλ Στριτ», την Ελλάδα και το Λονδίνο ως παραδείγματα όπου τα δακρυγόνα δεν «ανησύχησαν» την ΕΕ και κατηγόρησε ανοικτά την ένωση για υποκρισία.
Εξαιρετική ήταν η σκηνοθεσία της επιστροφής Ερντογάν. Υποδοχή από 10.000 οπαδούς του μέσα στη νύχτα στο αεροδρόμιο «Ατατούρκ» της Κωνσταντινούπολης, με τον ίδιο να λαμβάνει το λόγο και να βρυχάται κατά των διαδηλωτών. Απευθυνόμενος στο πλήθος από ένα ανοικτό λεωφορείο, ο Ερντογάν ζήτησε τον τερματισμό των διαδηλώσεων και παρότι πολλοί προέβλεπαν πως θα «μαλακώσει» τη στάση του, ο ίδιος ήταν σε μαχητική διάθεση. «Στα όρια της παρανομίας» ήταν η διατύπωση που χρησιμοποίησε για να αναφερθεί στις διαδηλώσεις, επισημαίνοντας πως αυτές έχουν χάσει το «το δημοκρατικό χαρακτήρα τους και στράφηκαν στο βανδαλισμό». Το πλήθος ενθουσιάστηκε. «Είμαστε έτοιμοι να πεθάνουμε για σένα, Ταγίπ» ή «εμπρός, ας συντρίψουμε την Ταξίμ» ήταν κάποια από τα συνθήματα που ακούστηκαν.
Επανέλαβε πως δεν έχει καμφθεί στο ελάχιστο η πρόθεσή του να αναπλαστεί η πλατεία Γκέζι. «Θα ομορφύνει την Κωνσταντινούπολη», είπε για την θρυαλλίδα των γεγονότων. Αυτή ήταν η πρώτη μεγάλης έκτασης συγκέντρωση των υποστηρικτών του Ερντογάν, ενώ την ίδια στιγμή στην εμβληματική πλατεία Ταξίμ, σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από το αεροδρόμιο, οι διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτησή του, σε μία αντιπαράθεση που δύσκολα θα εκτονωθεί. Ο ίδιος, όμως, διακήρυττε χαρακτηριστικά πως «Καμία δύναμη εκτός του Αλλάχ δεν μπορεί να σταματήσει την άνοδο της Τουρκίας».
Ημερίδα… υπαινιγμών Τουρκίας-ΕΕ
«Κατά τις διαμαρτυρίες (σ.σ. του κινήματος Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ) είχαν σκοτωθεί 17 άτομα. Παρόμοιες διαδηλώσεις και επεισόδια έχουν γίνει στη Βρετανία, στη Γαλλία, στη Γερμανία και πολύ πιο έντονα στην Ελλάδα». «Ποιες ήταν οι αντιδράσεις σας απέναντι σε αυτά;» απάντησε σκωπτικά ο Ερντογάν στις επικρίσεις που δέχτηκα από τον Ευρωπαίο επίτροπο, Στέφαν Φούλε, αρμόδιο για τη διεύρυνση της ΕΕ.
Ήταν κατά τη διάρκεια ημερίδας για τις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν ο Φούλε δήλωσε πως «η δημοκρατία είναι πολύ απαιτητική – όχι μόνο κατά τη διάρκεια των εκλογών, αλλά καθημερινά (..) Οι ευρωπαϊκές αρχές, η ευρωπαϊκή ένταξη – όλα είναι αλληλοσυνδεόμενα (..) Και σήμερα στέκονται μπροστά σας (απευθυνόταν στον Ενρντογάν και το ακροατήριο) και καλώ την Τουρκία να μην εγκαταλείψει τις αρχές της ελευθερίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων».
Δεν ήταν καλή επιλογή να προκαλέσει τον Ερντογάν. Μετά την απάντηση που προαναφέραμε, ο Τούρκος πρωθυπουργός κατηγόρησε την ΕΕ πως «προβάλει εμπόδια για την ένταξη» της χώρας του στην ένωση, λέγοντας πως «η Τουρκία με βάση το ευρωπαϊκό κεκτημένο είναι έτοιμη για ένταξη στην ΕΕ». Συνέχισε λέγοντας πως υπάρχει «τρομερή παραπληροφόρηση» και ότι έχει ξεκινήσει «μεγάλη εκστρατεία ψεμάτων» από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, σχετικά με τις διαδηλώσεις και τόνισε πως: «Δεν θα δεχθούμε επίθεση εναντίον της λαϊκής βούλησης».
Ο… αντι-Ερντογάν
Τεράστιο ενδιαφέρον από πολιτική σκοπιά έχει η συμπεριφορά του Τούρκου Προέδρου καθ’ όλη τη διάρκεια των ταραχών. Ο Αμπντουλάχ Γκιούλ, για χρόνια στη σκιά του Ερντογάν, ήταν ο πρώτος πολιτικός του κυβερνώντος κόμματος που απολογήθηκε για την αστυνομική βία, ενώ χθες δήλωσε πως εάν ο νόμος για το αλκοόλ (ο νόμος προκάλεσε την έκρηξη των κεμαλιστών καθώς απαγορεύοντας το αλκοόλ ο Ερντογάν επιδιώκει την βίαιη ισλαμοποίηση της κοινωνίας) κριθεί αντισυνταγματικός, τότε απλά δεν θα τον εγκρίνει. Μάλιστα, ο Γκιούλ έχει λάβει και εξαιρετικών… κριτικών από τα μεγάλα διεθνή μέσα και δη τα αμερικάνικα και τα γερμανικά, με το Λευκό Οίκο και τη Μπούντεσρατ να βλέπουν στο πρόσωπό του τον μοναδικό αντίπαλο που θα μπορούσε να προκαλέσει τον Ερντογάν.
Όσο κι αν βρυχάται, την κτηνωδία θα την πληρώσει
Σε στρατηγική ένδεια υποχρεώθηκε εν μία νυκτί, κυριολεκτικά, ο Ερντογάν. Υπερεκτιμώντας την ισχύ τους, ο Τούρκος πρωθυπουργός και το πρωτοπαλίκαρό του, ο Α. Νταβούτογλου, άμβλυναν το μέτωπο της Συρίας, ήρθαν σε ανοικτή κόντρα με το Ισραήλ, ενώ ούτως ή άλλως αδυνατούν να συνομιλήσουν με τη Ρωσία και η ΕΕ, με πρώτη τη Γερμανία, δεν θέλει ούτε να συζητήσει πλήρη ένταξη της Άγκυρας. Οι Αμερικάνοι, παράλληλα, είναι δυσαρεστημένοι με τον ηγεμονικό ρόλο που έχει διεκδικήσει η Τουρκία στη Μέση Ανατολή, όταν κατά την πτώση των παλαιών και διεφθαρμένων καθεστώτων, ο Ερντογάν εμφανιζόταν ως εκφραστής των νεοπαγών στην εξουσία, μετριοπαθών Ισλαμιστών από την Αίγυπτο μέχρι την Τυνησία. Πλέον, όμως, φαίνεται αδύνατο να μπορέσει να συντηρηθεί αυτή η τακτική - παρότι έχουμε να κάνουμε με μία ισχυρότατη αναπτυσσόμενη οικονομία - όπως θέλησαν να ξεκαθαρίσουν με τις παρεμβάσεις τους οι Κέρι και Μπάιντεν. Ο Λευκός Οίκος είχε στείλει το μήνυμά του όταν ο Κέρι συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Λαβρόφ και ουσιαστικά συμφώνησαν ότι η λύση στο συριακό θα πρέπει να έλθει μέσω δικής του συνεννόησης. Ο Ερντογάν το αγνόησε. Πήγε στην Ουάσινγκτον, έφαγε τα μούτρα του και οι ΗΠΑ βρήκαν στο πρόσωπο των αγνών διαδηλωτών την κατάλληλη αφορμή για να υπονομεύσουν τον Ερντογάν, οξύνοντας το δικό του εσωτερικό μέτωπο. Όσο κι αν χθες βρυχούνταν ο Ερντογάν, είναι βέβαιο πως θα αναγκαστεί να αμβλύνει την επιθετική πολιτική του.
