Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η αναμφισβήτητη ηγέτιδα του αραβικού κόσμου, λόγω μεγέθους και επιρροής, αλλά και η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό ενόπλων δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η Αίγυπτος, μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια έχει βιώσει τρεις κολοσσιαίες μεταβολές που πυροδοτήθηκαν από ουσιαστικά την ίδια λαϊκή εξέγερση, για μία χώρα κατεστραμμένη οικονομικά και έναν λαό ρημαγμένο. Αρχικά, ήταν η πτώση του τελευταίου Φαραώ, του Χόσνι Μουμπάρακ, ο οποίος στις 11 Φεβρουαρίου του 2011 παρέδωσε την εξουσία στο στρατό, ο οποίος ανέλαβε να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές. Έπειτα, μετά από νέες λαϊκές αντιδράσεις για την παράταση στην εξουσία που έδινε ο στρατός στον εαυτό του, οδηγηθήκαμε στις εκλογές του Αυγούστου του 2012, όταν και εκλέχθηκε ο υποψήφιος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, Μοχάμεντ Μόρσι. Από χθες, περάσαμε στην τρίτη φάση. Ο πρώτος εκλεγμένος Πρόεδρος έπεσε από στρατιωτικό πραξικόπημα.
Το τελεσίγραφο των 48 ωρών που έχει δώσει ο στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι ήταν ένα πραξικόπημα σε αργή κίνηση. Ουσιαστικά, από την Δευτέρα, η στρατιωτική ηγεσία της Αιγύπτου είχε συνεδριάσει και αποφασίσει την αναστολή ισχύος του Συντάγματος για αδιευκρίνιστη περίοδο, τη διάλυση της ισλαμοκρατούμενης Βουλής και τη συγκρότηση μεταβατικής κυβέρνησης.
Ο ίδιος ο Μόρσι, ακόμη και το βράδυ της Τρίτης, απέρριπτε το τελεσίγραφο του στρατού σε τηλεοπτικό διάγγελμα που διήρκησε 40 λεπτά, όπου και τόνιζε πως θα υπερασπιστεί τη νομιμότητα της εκλεγμένης κυβέρνησής του με τη ζωή του και προέτρεπε τους πολίτες να σταματήσουν τις συγκρούσεις. Το πρωί της Τετάρτης κυκλοφόρησε η φημολογία πως ο Μόρσι έκανε πίσω και ζητούσε «κυβέρνηση συνεργασίας» για να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογές. Ωστόσο, το Κίνημα Τάμαροντ, που έχει πρωτοστατεί στις διαδηλώσει απάντησε: «Δεν δεχόμαστε να διαπραγματευτούμε με το καθεστώς, ο Μόρσι πρέπει να παραιτηθεί αμέσως. Λαέ της Αιγύπτου μείνε στους δρόμους επαναστατημένος, στα χέρια σου πάρε όλες τις εξουσίες».
Μέχρι το απόγευμα, οι γέφυρες γύρω από το Νείλο είχαν γεμίσει με φάλαγγες αρμάτων μάχης με πορεία προς το κέντρο του Καϊρου. Στόχος τους ήταν οι μεγάλες αντι-διαδηλώσεις υπέρ του Μοχάμεντ Μόρσι, οι οποίες έχουν ξεκινήσει εδώ και περισσότερες από δύο, τρεις μέρες, απ’ όταν δηλαδή ο στρατός απείλησε με πραξικόπημα. Ίδια εικόνα και στα αιγυπτιακά πανεπιστήμια, ενώ ακόμη και στην πλατεία Ταχρίρ υπήρχε μερίδα κόσμου που ήταν υποστηρικτές του Μόρσι.
Την ίδια ώρα, ο ηγέτης της φιλελεύθερης αντιπολίτευσης Μοχάμεντ Ελ Μπαραντέι συναντιόταν με τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων αλ-Σίσι, ως εκπρόσωπος του αντιπολιτευόμενου συνασπισμού του Μετώπου Εθνικής Σωτηρίας και οργανώσεων νεολαίας που ηγούνται των διαδηλώσεων για να διαπραγματευθεί με το στρατό για λογαριασμό τους. Στη συνάντηση, ο Ελ Μπαραντέι όχι μόνο καλέσει τις ένοπλες δυνάμεις να επέμβουν για να σταματήσουν την πιθανή αιματοχυσία, όπως έλεγε πηγή στο Ρόιτερς, αλλά διαπραγματευόταν και για την πιθανή τοποθέτησή του στην πρωθυπουργία της μεταβατικής κυβέρνησης.
Ένα εκρηκτικό εμφυλιακό κοκτέιλ
Βεβαίως, όταν αναφερόμαστε στην Αίγυπτο ή την Τουρκία ή την Συρία, οφείλουμε να βγάζουμε τις «δυτικές» παρωπίδες και να αντιλαμβανόμαστε τη διαφορετικότητα τους. Για παράδειγμα, η παράδοση των επεμβάσεων του στρατού στην Αίγυπτο είναι πολύ διαφορετική από της Ευρώπης, εξ ου και οι ένοπλες δυνάμεις χαίρουν της εκτίμησης των πολιτών. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η πρώτη σύγχρονη αιγυπτιακή επανάσταση ήταν αποτέλεσμα των «ελεύθερων αξιωματικών» του Στρατηγού Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ όταν και έθεσαν τέλος στη δυναστεία των Φαρούκ το 1952. Μάλιστα, ο Νάσερ δύο χρόνια μετά ανέτρεψε και τον πρώτο Αιγύπτιο Πρόεδρο, τον Μωχάμετ Ναγκίμπ για να έρθει ο ίδιος στην εξουσία μέσω εκλογών το 1956 και να κυβερνήσει την Αίγυπτο μέχρι το 1970.
Ο Νάσερ ήταν ο άνθρωπος που αποκατέστησε ένα αίσθημα αραβισμού σε μία περιοχή που θεωρούνταν για χρόνια «η πίσω αυλή» της Δύσης. Έτσι, όταν ο στρατός επενέβη για να πέσει ο Μουμπάρακ, δεν υπήρχε ζήτημα πραξικοπήματος. Άλλωστε, ο ίδιος ο λαός το απαιτούσε. Ωστόσο, η περίπτωση του Μόρσι είναι πλήρως διαφορετική καθώς πρόκειται για τον εκλεγμένο Πρόεδρο της Χώρας του Νείλου. Το πραξικόπημα, όμως, - το οποίο μόνο δυσάρεστο δεν είναι για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ – δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την πολιτική που άσκησε ο Μόρσι, μέσω της οποίας όχι μόνο βρέθηκε τελείως απομονωμένος, αλλά κατάφερε να ενώσει όλους τους αντιπάλους του! Ακόμη και οι πιστοί ακόλουθοι του καθεστώτος Μουμπάρακ κατάφεραν να παρεισφρήσουν στην επαναστατημένη νεολαία που ζητά εδώ και τρία χρόνια «ψωμί, ελευθερία, κοινωνική δικαιοσύνη», αν και ακόμη περισσότερο από αυτούς, οι πλέον κερδισμένοι είναι οι λεγόμενοι φιλελεύθεροι (του Ελ Μπαραντέι), πιστοί στα αμερικανικά συμφέροντα και πλήρως ακίνδυνοι για τη Δύση.
Όλοι αυτοί, λοιπόν, ενώθηκαν εναντίον του ισλαμιστή Προέδρου, με δική του υπαιτιότητα, όμως, το χθεσινό πραξικόπημα δεν είναι απλή υπόθεση. Οι ακόλουθοι του ίδιου του Μόρσι και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας δεν θα εξαφανιστούν, ενώ πρέπει να θυμόμαστε πως πρόκειται για μετριοπαθής ισλαμιστές μπροστά στους ακραίους Σαλαφιστές, οι οποίοι σουλάτσαραν στην Ταχρίρ και όταν έπεσε ο Μουμπάρακ, όμως, πλέον και λόγω της κατάστασης στη Συρία και την Τουρκία έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική. Πρόκειται για ένα εκρηκτικό κοκτέιλ εν μέσω πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής αναταραχής.
