«Εγώ, καθισμένος στο γραφείο μου μπορώ να υποκλέψω τον οποιοδήποτε, εσένα, τον λογιστή σου, έναν ομοσπονδιακό δικαστή ή τον Πρόεδρο, αν έχω το προσωπικό του email». Αυτή η δήλωση του Έρικ Σνόουντεν στο βίντεο που δημοσιεύεσαι η εφημερίδα Guardian στις 10 Ιουνίου είχε προκαλέσει ένα κύμα αμφισβήτησης, καθώς το πρόγραμμα PRISM δεν μπορούσε να στηρίξει τα λεγόμενά του. Από χθες όμως είναι πλέον γνωστές όλες οι λεπτομέρειες για το «πιο εκτεταμένο» πρόγραμμα διαδικτυακής κατασκοπείας, ονόματι XKeyscore. Όπως καυχιούνται τα έγγραφα, τα οποία έδωσε στη δημοσιότητα ο Ε. Σνόουντεν, το πρόγραμμα καλύπτει «σχεδόν οτιδήποτε κάνει ένας τυπικός χρήστης στο διαδίκτυο».
Πρόκειται για ένα ακόμη άκρως απόρρητο πρόγραμμα της NSA (Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ), το οποίο «επιτρέπει στους αναλυτές να ερευνούν, χωρίς καμία πρότερη εξουσιοδότηση, τεράστιες βάσεις δεδομένων που περιέχουν μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, online chats και την διαδικτυακή περιήγηση εκατομμυρίων των ατόμων», καθώς και τα μεταδεδομένα (metadata) των χρηστών. Οι αναλυτές μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο πρόγραμμα και για άμεση πρόσβαση στην διαδικτυακή δραστηριότητα ενός χρήστη.
Η εφημερίδα Guardian δημοσίευσε τις διαφάνειες εκπαίδευσης των αναλυτών, όπου ένα από αυτά δείχνει με γλαφυρό τρόπο πως λειτουργεί η συλλογή δεδομένων από το XKeyscore και τη δυνατότητα πρόσβασης που έχει ο αναλυτής όποια στιγμή το επιθυμεί (φωτό). Σκοπός του προγράμματος είναι να επιτρέψει στους αναλυτές να «ψαχουλεύουν» τα δεδομένα των χρηστών, ακόμη κι άμα δεν υπάρχει γνωστό email του ατόμου που παρακολουθείται. «Οι αναλυτές μπορούν να ψάξουν με όνομα, τηλέφωνο, διεύθυνση IP, λέξεις κλειδιά» και πολλά άλλα, γράφει η εφημερίδα.
Σνόουντεν, Μάνινγκ και Ομπάμα
Είναι πλέον σαφές και στον πιο ανεξοικείωτο χρήστη του διαδικτύου πως η αμερικανική κυβέρνηση παρακολουθεί τα πάντα και «φακελώνει» τους πάντες. όσο κι αν τις πρώτες μέρες των αποκαλύψεων, η διεθνής κοινότητα έκανε κάποιες δηλώσεις «δυσαρέσκειας», οι ΗΠΑ δεν κατάλαβαν τίποτε. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, δημοκρατικοί και ρεπουμπλικάνοι, εις σάρκα μίαν, απέρριψαν νομοσχέδιο περιορισμών στην συλλογή πληροφοριών και παρακολούθηση κλήσεων, θεωρώντας παλιόχαρτο το αμερικανικό Σύνταγμα και τον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής. Προφανώς, ακούστηκαν τα κλισέ περί «τρομοκρατίας» και έστω και με μικρή διαφορά (μόλις 12 ψήφων), λίγο οι δημοκρατικοί, λίγο οι ρεπουμπλικάνοι, ο Λευκός Οίκος συνεχίζει να έχει τεντωμένο το αυτί του σ’ όλο τον κόσμο.
Υπάρχει, βέβαια, και το ζήτημα του Σνόουντεν. Η μοίρα του εγκλωβισμένου στο τέρμιναλ του αεροδρομίου της Μόσχας πληροφοριοδότη εξακολουθεί να κρέμεται από μία κλωστή, καθώς μία άλλη δίκη, για έναν άλλο πληροφοριοδότη, του δείχνει το πιθανό του μέλλον. Αναφερόμαστε, βεβαίως, στον Αμερικανό στρατιώτη Μπράντεϊ Μάνινγκ, τον άνθρωπο που έμεινε επί 11 μήνες στην απομόνωση για να δικαστεί μετά από συνολικά 1.160 μέρες κράτησης. Το στρατοδικείο μπορεί να απάλλαξε τον Μάνινγκ από τη βασική κατηγορία που αντιμετώπιζε, αυτήν της παροχής βοήθειας προς τον εχθρό, δεν έκανε το ίδιο όμως για τις υπόλοιπες 19 κατηγορίες που αντιμετώπιζε και κυρίως τον έκρινε ένοχο για παραβίαση της νομοθεσίας περί κατασκοπείας.
Πέραν του γεγονότος πως η απόφαση αυτή σημαίνει ότι ο 25χρονος στρατιώτης, ο άνθρωπος που διέρρευσε στο Wikileaks 700.000 απόρρητα στρατιωτικά και διπλωματικά εγγράφων, μπορεί να καταδικαστεί σε ποινή κάθειρξης που θα ξεπερνά τα 130 έτη, το σημαντικότερο το επισημαίνει η Ελίζαμπεθ Γκόιτιν, ειδικός σε θέματα ασφαλείας του Κέντρου Μπρέναν για τη Δικαιοσύνη στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Πρόκειται για μια ιστορική απόφαση», δήλωσε «Ο Μάνινγκ είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που έχουν προσαχθεί σε δίκη με βάση το Νόμο περί Κατασκοπείας για διαρροή πληροφοριών σε μέσα ενημέρωσης. Μολονότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι σκόπευε να βλάψει τις ΗΠΑ, ο Μάνινγκ αντιμετωπίζει ποινή πολλών δεκάδων ετών φυλάκισης. Πρόκειται για ένα τρομακτικό προηγούμενο».
Σκοτώνοντας το μήνυμα
Κοινώς και μόνο που η Αμερική κινήθηκε εναντίον του με ό, τι είχε και δεν είχε. Πολλοί ανά τον κόσμο μπορεί να θεωρούν ήρωα τον Μπράντεϊ Μάνινγκ, διότι ξεσκέπασε τον βρώμικο πόλεμο των ΗΠΑ σε Ιράκ και Αφγανιστάν, όμως, ο Μπάρακ Ομπάμα τον κυνήγησε για προδοσία, για βοήθεια του εχθρού. Μάλιστα, κυνηγώντας λυσσαλέα τον Μάνινγκ ουσιαστικά κατέρριψε κάθε διαφοροποίηση μεταξύ του προδότη, που θα προσφέρει τις υπηρεσίες ή γνώσεις του σε όποιον προσφέρει τα περισσότερα και ενός ανθρώπου που ξεσπά για όσα είδε και δεν του επιτρέπει η συνείδησή του να μην τα μοιραστεί με τον υπόλοιπο κόσμο. Στοχοποίησε κάθε μέσο ενημέρωσης που μετέδωσε τις πληροφορίες, λέγοντας στους Αμερικανούς να μην διαβάσουν τα περιεχόμενα των αποκαλύψεων γιατί θα «ξέρουν ποιοι τα διάβασαν». Στην τελική, η δίκη του Μάνινγκ και η καταδίωξη του Σνόουντεν αποδεικνύουν ένα και μόνο πράγμα. Πώς η δύναμη της πληροφορίας έχει παρέλθει. Η δύναμη έγκειται μονάχα στον βομβαρδισμό των ειδήσεων. Επί εβδομάδες τώρα διαβάζουμε όλων των ειδών τις δηλώσεις για τον άνθρωπο Σνόουντεν. Μπορεί να μας είναι αρεστός, μπορεί και όχι. Όμως, ούτε ένα πολιτικό πρόσωπο δεν έχει μπει στην ουσία των αποκαλύψεων που έφερε στο φως αυτός ο αγγελιοφόρος. Το ίδιο συνέβη δυστυχώς και στην περίπτωση του Μάνινγκ. Η τιμωρία του μπορεί όντως να στείλει το μήνυμα στους επίδοξους πληροφοριοδότες συνείδησης, όμως, μέχρι σήμερα το μιντιακό παιχνίδι φαίνεται να έχει σκοτώσει και το ίδιο το μήνυμα.
Στη δημοσιότητα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα για τις τηλεφωνικές υποκλοπές
Στη δημοσιότητα δόθηκαν από την κυβέρνηση των ΗΠΑ αποχαρακτηρισμένα έγγραφα σχετικά με τη συλλογή δεδομένων από τηλεφωνικές κλήσεις, ενώ την ίδια ώρα το Κογκρέσο επιχειρεί να εξετάσει σε βάθος τα προγράμματα παρακολουθήσεων των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Συγκεκριμένα, το γραφείο του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών (DNI) των ΗΠΑ έδωσε στη δημοσιότητα τρία έγγραφα με τα οποία δινόταν η έγκριση και παρέχονταν εξηγήσεις για τη συλλογή τηλεφωνικών πληροφοριών αναφορικά με ένα από τα προγράμματα παρακολούθησης, την ύπαρξη των οποίων αποκάλυψε ο πρώην σύμβουλος της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας (NSA) Εντουαρντ Σνόουντεν. Ο αποχαρακτηρισμός των εγγράφων αυτών έγινε για λόγους διαφάνειας, όπως διευκρινίζεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε το DNI. Ένα μεγάλο μέρος από το περιεχόμενο των εγγράφων έχει ήδη παρουσιαστεί δημοσίως μέσα από τις καταθέσεις αξιωματούχων των υπηρεσιών πληροφοριών στο Κογκρέσο, στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν τι ακριβώς ήταν τα στοιχεία που αποκάλυψε ο Σνόουντεν. Σύμφωνα με τους αξιωματούχους αυτούς, τα προγράμματα παρακολούθησης είχαν ως στόχο να βοηθήσουν στην αποτροπή τρομοκρατικών επιθέσεων. Μεταξύ των εγγράφων αυτών είναι οι εκθέσεις που συνέταξε η NSA το 2009 και το 2011 με βάση τον «Πατριωτικό Νόμο» (Patriot Act). Υπάρχει επίσης η δικαστική εντολή που διατάσσει την εταιρεία τηλεπικοινωνιών Verizon να παραδώσει στοιχεία από εκατομμύρια τηλεφωνήματα Αμερικανών πολιτών και περιγράφει πώς θα πρέπει να φυλαχθούν αυτά τα δεδομένα.