">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Τα κλονισμένα σε βαθμό κατάρρευσης θεμέλια των οικονομικών θεωριών από μία χρηματοπιστωτική κρίση που πέντε χρόνια πριν αιφνιδίασε την πλειοψηφία των οικονομολόγων έχουν καταστήσει το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών ίσως το πλέον υποτιμημένο από τα σουηδικά βραβεία. Αποχαλινωμένοι στις πολιτικές τους επιδιώξεις οι Σουηδοί φέτος έδωσαν το βραβείο σε δύο πιστούς «στρατιώτες» του Μίλτον Φρίντμαν. Οι Γιουτζίν Φέιμα και Λαρς-Πίτερ Χάνσεν είναι ακραιφνείς εκπρόσωποι της φιλελεύθερης Σχολής του Σικάγο, με τον πρώτο μάλιστα να αρνείται, ακόμη και μετά την οικονομική κρίση, την χρηματοπιστωτική «φούσκα» ως έννοια! Δίπλα σ’ αυτούς κέρδισε και ο καθηγητής του Γέιλ Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ, ο οποίος είχε κρούσει τον κώδωνα του στεγαστικού κινδύνου προτού σκάσει στα χέρια μας το 2008.
«Ούτε καν ξέρω τι είναι μία χρηματοπιστωτική φούσκα» δήλωνε χρόνια μετά την κρίση που τράνταξε συθέμελα την Γουόλ Στριτ και τον κόσμο ο Γ. Φέιμα. Από το 1970, ο καθηγητής στο υπερ-συντηρητικό Πανεπιστήμιο του Σικάγο ήταν από τους πιο πιστούς υπερασπιστές της Υπόθεσης της Αποτελεσματικής Αγοράς. Υπόθεση πάνω στην οποία βασίστηκε η χρηματοοικονομική ανάλυση για δεκαετίες. Τι προβλέπει χονδρικά; Πως οι τρέχουσες τιμές των μετοχών περιλαμβάνουν κάθε σχετική πληροφορία με ακριβή τρόπο. Με απλά λόγια πως η τιμή είναι πάντα σωστή! Βεβαίως, κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως δεν θα υπήρχε καμία «Μαύρη Δευτέρα», τον Οκτώβριο του 1987 με τον Ντάου Τζόουνς να πέφτει 23%, καμία Λίμαν Μπράδερς, το 2008, αλλά και κανένα Φλας Κρας, όπως βάφτισαν οι Αμερικάνοι την εικοσάλεπτη βουτιά του Ντάου Τζόουνς κατά 9% το απόγευμα της 6ης Μαΐου του 2010.
Ο Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ αντιθέτως είναι γνωστός επικριτής της συγκεκριμένης Υπόθεσης. Από το 2000 είχε εκδώσει το βιβλίο «Παράλογη Ευφορία» («Irrational Exuberance»), ουσιαστικά αναλύοντας πως οι αξίες των τιμών των μετοχών ήταν υπερτιμημένες. Το 2005 ακολούθησε η δεύτερη έκδοση του βιβλίου του, υποστηρίζοντας – κόντρα στην γενικότερη… ασυδοσία – πως η αγορά ακινήτων έμοιαζε υπερβολικά υπερτιμημένη. Ως γνωστόν, σύντομα η αγορά συνετρίβη.
Γιατί τους διάλεξαν
Απόλυτο θρίαμβο της Σχολής του Σικάγο αποτελεί και η φετινή απονομή του Νόμπελ. Δεν πα να ζούμε ακόμη στα αποκαΐδια της φωτιάς της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης; Οι δύο υπερασπιστές της αποχαλίνωσης των αγορών, της μηδαμινής κρατικής παρέμβασης, της απορύθμισης του τραπεζικού συστήματος, όλα αίτια της κρίσης, βραβεύονται. Δίπλα τους ο υποτιθέμενος αντίπαλός τους. Όντως αντίπαλοι ακαδημαϊκά, καθώς ο Ρ. Τζ. Σίλερ θέλησε να αντικαταστήσει την θεωρία του Γ. Φέιμα. Θέλησε να αλλάξει και όχι να διαψεύσει την Υπόθεση της Αποτελεσματικής Αγοράς. Ουσιαστικά, έβαλε και μία ρήτρα «ψυχολογίας» στην πρόβλεψη της «Αποτελεσματικότητας», δίνοντας ένα δυνατό… συγχωροχάρτι στον πατέρα της μοντέρνας οικονομίας, όπως συχνά αποκαλείται ο Γ. Φέιμα (λανθασμένα καθώς η Υπόθεση της Αποτελεσματικής Αγοράς ανήκει στην κληρονομιά του Μ. Φρίντμαν).
Ορθολογισμός και… άνθρωπος
Αυτήν ακριβώς την πτυχή θέλησαν να τονίσει και η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών. Όπως αναφέρει στην επίσημη ανακοίνωσή της «οι τρεις άνδρες – οι οποίοι δεν συνεργάστηκαν ποτέ – έχουν συλλογικά φωτίσει πτυχές των αγορών, δείχνοντας πως οι αξίες των μετοχών και των ομολόγων κινούνται απρόβλεπτα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά με μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για μεγαλύτερες περιόδους». Ένα μίγμα ορθολογικού λογισμού και… ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι οι αγορές για την Βασιλική Ακαδημία, η οποία έμεινε πιστή στις ίδιες πολιτικές σκοπιμότητες που της επέβαλαν να απονέμει το Νόμπελ Ειρήνης στην ΕΕ πέρυσι.
